Bedrijfseconomie
1.1 De organisatie en haar omgeving
Een organisatie is een samenwerkingsverband tussen personen die een bepaald
doel nastreven.
Een onderneming is een organisatie die naar winst streeft.
Een non-profitorganisatie is een organisatie die niet naar winst streeft. Denk
hierbij aan overheidsinstellingen zoals ministeries, provincies en gemeenten.
Werkzaamheden van een organisatie kunnen bestaan uit:
- het maken van producten (productieonderneming)
- het plaatsen van goederen (transportonderneming)
- leveren van diensten (reisbureau en advocatenkantoor)
Bij het uitvoeren van werkzaamheden moet de organisatie rekening houden met
de omgeving.
Bij de omgeving behoren: degenen met wie de organisatie zakendoet
(leveranciers en afnemers), omwonende en de overheid. Ook moet een
onderneming aan bepaalde wettelijke eisen moeten voldoen en rekening moeten
houden met de belangen van omwonenden (geluidshinder en
luchtverontreiniging).
Belangrijkste externe relaties van een organisatie: (contact is
tweerichtingsverkeer)
- leveranciers
- concurrenten
- juridisch adviseurs
- beleggingsadviseurs
- accountants
- werknemersorganisaties
- werkgeversorganisaties
- overheid
- belastingdienst
- verschaffers van eigen vermogen
- verschaffers van vreemd vermogen
- klanten
1.2 Bedrijfsbeslissingen
Degene die een besluit moet nemen zal vooraf over informatie moeten
beschikken die relevant is voor de te nemen beslissing.
Bedrijfsbeslissing: iedere beslissing binnen een organisatie die leidt tot financiële
gevolgen.
Voorbeelden hiervan zijn:
- het besluit van een ziekenhuis om een nieuw scanapparaat aan te schaffen.
- het besluit van een museum om een tentoonstelling rond een bepaalde schilder
te organiseren.
- het besluit van een school om een nieuwe opleiding te starten.
1.3 Doelstellingen van een organisatie
Doelstelling van de organisatie: leidraad voor ieders’ handelen binnen de
organisatie.
Strategie van de organisatie: is een globale beschrijving van het doel van de
organisatie. De strategie is vaak algemeen(vaag) geformuleerd en biedt
onvoldoende houvast voor medewerkers. Daarom wordt de strategie vertaald in
concrete doelstellingen, hierin komt bij veel organisaties ook een financieel doel
voor.
Doelstellingen onder de aandacht worden gebracht door:
,- bijeenkomsten/vergaderingen te houden
- aparte notities of in de personeelskrant te zetten.
Coördinatie, communicatie en samenwerking zijn noodzakelijk om een
organisatie als een samenhangend geheel te laten werken. Zonder dit, kan een
organisatie ontaarden in chaos, waarbij de verschillende individuen slechts hun
persoonlijke belangen nastreven.
1.4 Goederen- en geldstromen
Met het primaire proces van een organisatie bedoelen we de activiteiten van een
organisatie die rechtstreeks samenhangen met het product dat de organisatie
voortbrengt of de dienst die zij levert. Bijvoorbeeld bij een bakker; hierbij horen
alle activiteiten die samenhangen met het bakken van brood en het maken van
banket tot het primaire proces.
Productiemiddelen: met behulp van deze middelen wordt het eindproduct
gemaakt. Bijvoorbeeld bij de bakker; is dat machines en grondstoffen zoals meel,
water en gist. Productiemiddelen worden ook wel input genoemd. Het product dat
aan de afnemer wordt geleverd wordt output genoemd.
Goederenstroom: zijn de goederen en/of diensten die een organisatie ontvangt of
levert. (afbeelding)
Hierna worden de onderwerpen; in- en uitgaande geldstromen, liquide middelen
en eigen en vreemd vermogen besproken zoals ook te zien is in de afbeelding.
In- en uitgaande geldstromen: om over productiemiddelen te kunnen beschikken
zal een onderneming een tegenprestatie moeten leveren (geldbedrag).
- aanschaf van machines geldbedrag aan de leverancier
- werknemers (productiefactor arbeid) salaris
- energieleveranciers energienota
Deze bovenstaande betalingen leiden tot een uitgaande geldstroom.
Een onderneming ontvangt ook een ingaande geldstroom van de klanten van de
onderneming.
Liquide middelen: dit zijn de geldmiddelen waarover een onderneming beschikt.
Hieronder valt: - kassaldo
- Positieve of negatieve saldo van de bankrekening (rekening-
courant)
, Geldontvangsten (per bank of kas) vergroten de voorraad liquide middelen.
Gelduitgaven (per bank of kas) leiden tot afname van de voorraad liquide
middelen.
De voorraad liquide middelen = voorraad liquide middelen aan het begin van een
periode + geldontvangsten – gelduitgaven
Eigen- en vreemd vermogen: eigen vermogen: vermogen dat permanent aan de
onderneming ter beschikking is gesteld. De verstrekkers van het eigen vermogen
krijgen (een gedeelte van) de winst als vergoeding over het ingebrachte eigen
vermogen.
Formule eigen vermogen: de omvang van het eigen vermogen = waarde van de
activa – omvang van het vreemd vermogen.
Vreemd vermogen: vermogen dat tijdelijk aan een onderneming ter beschikking
is gesteld. Hiervoor geldt dat het geleende bedrag in de toekomst terugbetaald
moet worden en dat de onderneming hierover rente (interest) moet betalen.
Onder vreemd vermogen valt: ook schulden van een onderneming aan haar
leveranciers die goederen op rekening hebben geleverd.
Als een onderneming van buiten de eigen organisatie geld (vermogen) aantrekt,
doet zij een beroep op de vermogensmarkt. De vermogensmarkt: is het geheel
van vraag naar en aanbod van eigen en vreemd vermogen.
Secundaire geldstromen: zo noemen we de geldstromen van en naar de
vermogensmarkt.
Andere geldstromen (die bijna volledig veroorzaakt wordt door de
goederenstromen in verband met het primaire proces) noemen we primaire
geldstromen.
wisselkoersen: de omwisselingsverhouding tussen twee valuta’s.
humanresourcesmanagement: de medewerkers van een organisatie zijn één van
de belangrijkste productiefactoren. HRM neemt daarom bij veel organisaties een
belangrijke plek in. Een efficiënt gebruik van de productiefactor arbeid is dan ook
van grote invloed op de financiële resultaten van een organisatie.
Onzekerheid: de toekomstige in- en uitgaande geldstromen van een bedrijf zijn
onzeker. Dit geldt voor zowel de primaire als secundaire geldstromen. Zo kunnen
bijvoorbeeld de brutolonen stijgen waardoor de gelduitgaven voor arbeid
toenemen, maar ook energie en/of grondstofprijzen kunnen stijgen.
1.1 De organisatie en haar omgeving
Een organisatie is een samenwerkingsverband tussen personen die een bepaald
doel nastreven.
Een onderneming is een organisatie die naar winst streeft.
Een non-profitorganisatie is een organisatie die niet naar winst streeft. Denk
hierbij aan overheidsinstellingen zoals ministeries, provincies en gemeenten.
Werkzaamheden van een organisatie kunnen bestaan uit:
- het maken van producten (productieonderneming)
- het plaatsen van goederen (transportonderneming)
- leveren van diensten (reisbureau en advocatenkantoor)
Bij het uitvoeren van werkzaamheden moet de organisatie rekening houden met
de omgeving.
Bij de omgeving behoren: degenen met wie de organisatie zakendoet
(leveranciers en afnemers), omwonende en de overheid. Ook moet een
onderneming aan bepaalde wettelijke eisen moeten voldoen en rekening moeten
houden met de belangen van omwonenden (geluidshinder en
luchtverontreiniging).
Belangrijkste externe relaties van een organisatie: (contact is
tweerichtingsverkeer)
- leveranciers
- concurrenten
- juridisch adviseurs
- beleggingsadviseurs
- accountants
- werknemersorganisaties
- werkgeversorganisaties
- overheid
- belastingdienst
- verschaffers van eigen vermogen
- verschaffers van vreemd vermogen
- klanten
1.2 Bedrijfsbeslissingen
Degene die een besluit moet nemen zal vooraf over informatie moeten
beschikken die relevant is voor de te nemen beslissing.
Bedrijfsbeslissing: iedere beslissing binnen een organisatie die leidt tot financiële
gevolgen.
Voorbeelden hiervan zijn:
- het besluit van een ziekenhuis om een nieuw scanapparaat aan te schaffen.
- het besluit van een museum om een tentoonstelling rond een bepaalde schilder
te organiseren.
- het besluit van een school om een nieuwe opleiding te starten.
1.3 Doelstellingen van een organisatie
Doelstelling van de organisatie: leidraad voor ieders’ handelen binnen de
organisatie.
Strategie van de organisatie: is een globale beschrijving van het doel van de
organisatie. De strategie is vaak algemeen(vaag) geformuleerd en biedt
onvoldoende houvast voor medewerkers. Daarom wordt de strategie vertaald in
concrete doelstellingen, hierin komt bij veel organisaties ook een financieel doel
voor.
Doelstellingen onder de aandacht worden gebracht door:
,- bijeenkomsten/vergaderingen te houden
- aparte notities of in de personeelskrant te zetten.
Coördinatie, communicatie en samenwerking zijn noodzakelijk om een
organisatie als een samenhangend geheel te laten werken. Zonder dit, kan een
organisatie ontaarden in chaos, waarbij de verschillende individuen slechts hun
persoonlijke belangen nastreven.
1.4 Goederen- en geldstromen
Met het primaire proces van een organisatie bedoelen we de activiteiten van een
organisatie die rechtstreeks samenhangen met het product dat de organisatie
voortbrengt of de dienst die zij levert. Bijvoorbeeld bij een bakker; hierbij horen
alle activiteiten die samenhangen met het bakken van brood en het maken van
banket tot het primaire proces.
Productiemiddelen: met behulp van deze middelen wordt het eindproduct
gemaakt. Bijvoorbeeld bij de bakker; is dat machines en grondstoffen zoals meel,
water en gist. Productiemiddelen worden ook wel input genoemd. Het product dat
aan de afnemer wordt geleverd wordt output genoemd.
Goederenstroom: zijn de goederen en/of diensten die een organisatie ontvangt of
levert. (afbeelding)
Hierna worden de onderwerpen; in- en uitgaande geldstromen, liquide middelen
en eigen en vreemd vermogen besproken zoals ook te zien is in de afbeelding.
In- en uitgaande geldstromen: om over productiemiddelen te kunnen beschikken
zal een onderneming een tegenprestatie moeten leveren (geldbedrag).
- aanschaf van machines geldbedrag aan de leverancier
- werknemers (productiefactor arbeid) salaris
- energieleveranciers energienota
Deze bovenstaande betalingen leiden tot een uitgaande geldstroom.
Een onderneming ontvangt ook een ingaande geldstroom van de klanten van de
onderneming.
Liquide middelen: dit zijn de geldmiddelen waarover een onderneming beschikt.
Hieronder valt: - kassaldo
- Positieve of negatieve saldo van de bankrekening (rekening-
courant)
, Geldontvangsten (per bank of kas) vergroten de voorraad liquide middelen.
Gelduitgaven (per bank of kas) leiden tot afname van de voorraad liquide
middelen.
De voorraad liquide middelen = voorraad liquide middelen aan het begin van een
periode + geldontvangsten – gelduitgaven
Eigen- en vreemd vermogen: eigen vermogen: vermogen dat permanent aan de
onderneming ter beschikking is gesteld. De verstrekkers van het eigen vermogen
krijgen (een gedeelte van) de winst als vergoeding over het ingebrachte eigen
vermogen.
Formule eigen vermogen: de omvang van het eigen vermogen = waarde van de
activa – omvang van het vreemd vermogen.
Vreemd vermogen: vermogen dat tijdelijk aan een onderneming ter beschikking
is gesteld. Hiervoor geldt dat het geleende bedrag in de toekomst terugbetaald
moet worden en dat de onderneming hierover rente (interest) moet betalen.
Onder vreemd vermogen valt: ook schulden van een onderneming aan haar
leveranciers die goederen op rekening hebben geleverd.
Als een onderneming van buiten de eigen organisatie geld (vermogen) aantrekt,
doet zij een beroep op de vermogensmarkt. De vermogensmarkt: is het geheel
van vraag naar en aanbod van eigen en vreemd vermogen.
Secundaire geldstromen: zo noemen we de geldstromen van en naar de
vermogensmarkt.
Andere geldstromen (die bijna volledig veroorzaakt wordt door de
goederenstromen in verband met het primaire proces) noemen we primaire
geldstromen.
wisselkoersen: de omwisselingsverhouding tussen twee valuta’s.
humanresourcesmanagement: de medewerkers van een organisatie zijn één van
de belangrijkste productiefactoren. HRM neemt daarom bij veel organisaties een
belangrijke plek in. Een efficiënt gebruik van de productiefactor arbeid is dan ook
van grote invloed op de financiële resultaten van een organisatie.
Onzekerheid: de toekomstige in- en uitgaande geldstromen van een bedrijf zijn
onzeker. Dit geldt voor zowel de primaire als secundaire geldstromen. Zo kunnen
bijvoorbeeld de brutolonen stijgen waardoor de gelduitgaven voor arbeid
toenemen, maar ook energie en/of grondstofprijzen kunnen stijgen.
