Gray - Perceptions and Misperceptions Regarding the Unqualified Auditor’s Report by Financial
Statement Preparers, Users, and Auditors (2011)
Belangrijk om te beseffen aan de voorkant
Het artikel is al uit 2011. Intussen is de inhoud van onze accountantsverklaring reeds veranderd
(Standaard 700, 701 en 706).
Synopsis (= abstract)
De internationale Standaard ontwikkelaars (bijv. IAASB, RJ) blijven vragen stellen over de standaard
controleverklaringen en oriënteren zich naar alternatieven voor deze verklaringen. Naast de
Standaardontwikkelaars vragen ook overheidsinstanties en professionele organisaties vragen over de
controleverklaring. Deze vragen wijzen op het continue bestaan van de verwachtingskloof. Om
percepties en misvattingen inzake de controleverklaring te onderzoeken hebben de auteurs een
onderzoek uitgevoerd op vijf focus groepen die vijf verschillende stakeholders representeren:
Opstellers / verantwoordelijken van de jaarrekening (CFO’s)
Gebruikers van de jaarrekening (3 soorten)
o Banken
o Analisten
o Niet professionele investeerders
Externe accountants
Deze aanpak maakt het mogelijk om gedetailleerde vergelijkingen te maken tussen de percepties
van de verschillende stakeholders die beïnvloed worden door de controleverklaring. Uitkomsten van
het onderzoek laten blijken dat de gebruikers van de jaarrekening waarde hechten aan de
accountantscontrole, maar dat ze niet de gehele controleverklaring lezen. Het is voor de gebruikers
van de jaarrekening, de opstellers en de accountants niet duidelijk wat met de controleverklaring
beoogd wordt te communiceren of de mate van zekerheid die afgegeven wordt met de
controleverklaring. Stakeholders hebben vele suggesties gedaan om de controleverklaring te
verbeteren, maar ze zijn er ook van bewust dat deze suggesties het risicoprofiel van de accountant
alsmede de audit fee significant kunnen verhogen. De auteurs suggereren toekomstig onderzoek om
vast te stellen of potentiële wijzigingen in de controleverklaring het gedrag van de gebruikers van
de jaarrekening zal veranderen en of deze voordelen opwegen tegen de extra risico’s en kosten.
Introduction
Het doel van dit onderzoek is om de percepties en misvattingen inzake de huidige goedkeurende
controleverklaring te identificeren en om suggesties te doen om de kwaliteit hiervan te verbeteren.
Ondanks dat de standaard controleverklaringen over de wereld sterk verschillen, uiten alle
Standaardontwikkelaars zorgen over de inhoud en het nuttigheid (usefulness) van deze verklaringen.
Ook vanuit regulatoren, overheidsinstanties, professionele partijen (bijv. investeringsfondsen) en
toezichthouders worden zorgen geuit. De PCAOB (Amerikaanse toezichthouder zoals AFM) heeft
zelfs aangegeven dat dit een hoge prioriteit voor hen heeft. Investeerders geven aan dat zij beter
geïnformeerd willen worden voor beleggingsbeslissingen, hierdoor hebben ze meer informatie nodig
over de risico’s waarmee de accountants te maken hebben gehad in de controle en ook over de
oordeelsvormingen en schattingen die het management in de jaarrekening toegepast heeft.
Volgens de Europese Commissie kunnen accountants hun werk beter communiceren. Immers, omdat
de meeste stakeholders zich niet bewust zijn van de limitaties van de controle (materialiteit,
steekproeven, rol van de accountant in het ontdekking van fraude en de verantwoordelijkheid van
het management) ontstaat er een verwachtingskloof.
, Porter (1993) geeft aan dat de verwachtingskloof uit twee elementen bestaat:
Performance gap: de kloof tussen hetgeen het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs van
accountants mag verwachten versus hetgeen daadwerkelijk gerealiseerd wordt in de ogen van
het maatschappelijk verkeer. Deze is weer onder te verdelen in:
o Deficient standards gap: de kloof tussen wat de accountants zouden moeten doen en
wat accountants zouden willen doen als ze volledig in lijn met de standaarden
handelen.
o Deficient performance gap: de waargenomen kloof tussen wat accountants doen en wat
ze hadden moeten doen conform de standaarden.
Reasonableness gap: de kloof tussen hetgeen het maatschappelijk verkeerd verwacht van
accountants versus hetgeen ze redelijkerwijs kunnen verwachten.
Dit wordt uitgebeeld in het figuur van Porter uit 1993:
De afgelopen eeuw is met name de focus gelegd op het verminderen van de reasonableness gap.
Echter, omdat deze hedendaags nog bestaat kan je stellen dat dat niet succesvol geweest is. Het
veranderen van controleverklaringen is een mogelijkheid om deze te verminderen.
Een onderzoek naar de rol van controle in een context waarbij de complexiteit van ondernemingen
toeneemt alsmede in financiële crisissen, toont aan dat de accountantsverklaring niet bepaald
nuttig is. Accountantsverklaringen staan vol met algemene, gestandaardiseerde uitspraken over de
rol en limitaties aan de accountantscontrole en bevat amper informatie over hetgeen de
accountants daadwerkelijk gedaan hebben en de bevindingen hieruit.
Het onderzoek van de auteurs draagt op twee manieren bij het verbeteren van het begrip waarom
de verwachtingskloof nog steeds bestaat, ondanks de veranderingen in de controleverklaringen.
Ten eerste bevat het onderzoek vijf verschillende groepen stakeholders. Het meeste reeds
bestaande onderzoek heeft slechts één groep stakeholders meegenomen. Omdat deze
onderzoeken verschillende onderzoeksvragen, hypotheses en onderzoeksmethode hebben zijn
de uitkomsten in percepties en misvattingen moeilijk te samenvatten en vergelijken.
Ten tweede maken de auteurs gebruik van focus groepen om dieper inzicht te verkrijgen in de
stakeholders’ perspectieven. Voorgaande onderzoeken maakten geen gebruik van focus groepen
Uitkomsten onderzoek
De auteurs gaan gedetailleerd in op de resultaten in het hoofdstuk “Results” maar geven hier al aan
dat er vier algemene inzichten verkregen zijn:
1. De beoogde communicatie van de controleverklaring is een ongrijpbaar concept voor zowel de
opstellers van de jaarrekening, de gebruikers als voor accountants. Dit suggereert dat het
meten de verwachtingskloof niet precies kan worden bepaald.
2. Gebruikers van de jaarrekening interpreteren algemene begrippen zoals redelijke mate van
zekerheid, materialiteit en sampling vaak verkeerd.
3. Gebruikers van de jaarrekeningen lezen de accountantsverklaring niet maar kijken ernaar om te
kijken of er mogelijk een andere opinie is dan goedkeurend alsmede om de naam van het
tekende accountantskantoor te bekijken. Gebruikers willen de deze wel lezen als deze klant
specifieke inhoud bevat, zoals informatie die in een traditionele managementletter terug komt.
4. De meerderheid van de stakeholders denkt dat PCAOB-based audits van hogere kwaliteit zijn
dan ASB-based audits.
Statement Preparers, Users, and Auditors (2011)
Belangrijk om te beseffen aan de voorkant
Het artikel is al uit 2011. Intussen is de inhoud van onze accountantsverklaring reeds veranderd
(Standaard 700, 701 en 706).
Synopsis (= abstract)
De internationale Standaard ontwikkelaars (bijv. IAASB, RJ) blijven vragen stellen over de standaard
controleverklaringen en oriënteren zich naar alternatieven voor deze verklaringen. Naast de
Standaardontwikkelaars vragen ook overheidsinstanties en professionele organisaties vragen over de
controleverklaring. Deze vragen wijzen op het continue bestaan van de verwachtingskloof. Om
percepties en misvattingen inzake de controleverklaring te onderzoeken hebben de auteurs een
onderzoek uitgevoerd op vijf focus groepen die vijf verschillende stakeholders representeren:
Opstellers / verantwoordelijken van de jaarrekening (CFO’s)
Gebruikers van de jaarrekening (3 soorten)
o Banken
o Analisten
o Niet professionele investeerders
Externe accountants
Deze aanpak maakt het mogelijk om gedetailleerde vergelijkingen te maken tussen de percepties
van de verschillende stakeholders die beïnvloed worden door de controleverklaring. Uitkomsten van
het onderzoek laten blijken dat de gebruikers van de jaarrekening waarde hechten aan de
accountantscontrole, maar dat ze niet de gehele controleverklaring lezen. Het is voor de gebruikers
van de jaarrekening, de opstellers en de accountants niet duidelijk wat met de controleverklaring
beoogd wordt te communiceren of de mate van zekerheid die afgegeven wordt met de
controleverklaring. Stakeholders hebben vele suggesties gedaan om de controleverklaring te
verbeteren, maar ze zijn er ook van bewust dat deze suggesties het risicoprofiel van de accountant
alsmede de audit fee significant kunnen verhogen. De auteurs suggereren toekomstig onderzoek om
vast te stellen of potentiële wijzigingen in de controleverklaring het gedrag van de gebruikers van
de jaarrekening zal veranderen en of deze voordelen opwegen tegen de extra risico’s en kosten.
Introduction
Het doel van dit onderzoek is om de percepties en misvattingen inzake de huidige goedkeurende
controleverklaring te identificeren en om suggesties te doen om de kwaliteit hiervan te verbeteren.
Ondanks dat de standaard controleverklaringen over de wereld sterk verschillen, uiten alle
Standaardontwikkelaars zorgen over de inhoud en het nuttigheid (usefulness) van deze verklaringen.
Ook vanuit regulatoren, overheidsinstanties, professionele partijen (bijv. investeringsfondsen) en
toezichthouders worden zorgen geuit. De PCAOB (Amerikaanse toezichthouder zoals AFM) heeft
zelfs aangegeven dat dit een hoge prioriteit voor hen heeft. Investeerders geven aan dat zij beter
geïnformeerd willen worden voor beleggingsbeslissingen, hierdoor hebben ze meer informatie nodig
over de risico’s waarmee de accountants te maken hebben gehad in de controle en ook over de
oordeelsvormingen en schattingen die het management in de jaarrekening toegepast heeft.
Volgens de Europese Commissie kunnen accountants hun werk beter communiceren. Immers, omdat
de meeste stakeholders zich niet bewust zijn van de limitaties van de controle (materialiteit,
steekproeven, rol van de accountant in het ontdekking van fraude en de verantwoordelijkheid van
het management) ontstaat er een verwachtingskloof.
, Porter (1993) geeft aan dat de verwachtingskloof uit twee elementen bestaat:
Performance gap: de kloof tussen hetgeen het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs van
accountants mag verwachten versus hetgeen daadwerkelijk gerealiseerd wordt in de ogen van
het maatschappelijk verkeer. Deze is weer onder te verdelen in:
o Deficient standards gap: de kloof tussen wat de accountants zouden moeten doen en
wat accountants zouden willen doen als ze volledig in lijn met de standaarden
handelen.
o Deficient performance gap: de waargenomen kloof tussen wat accountants doen en wat
ze hadden moeten doen conform de standaarden.
Reasonableness gap: de kloof tussen hetgeen het maatschappelijk verkeerd verwacht van
accountants versus hetgeen ze redelijkerwijs kunnen verwachten.
Dit wordt uitgebeeld in het figuur van Porter uit 1993:
De afgelopen eeuw is met name de focus gelegd op het verminderen van de reasonableness gap.
Echter, omdat deze hedendaags nog bestaat kan je stellen dat dat niet succesvol geweest is. Het
veranderen van controleverklaringen is een mogelijkheid om deze te verminderen.
Een onderzoek naar de rol van controle in een context waarbij de complexiteit van ondernemingen
toeneemt alsmede in financiële crisissen, toont aan dat de accountantsverklaring niet bepaald
nuttig is. Accountantsverklaringen staan vol met algemene, gestandaardiseerde uitspraken over de
rol en limitaties aan de accountantscontrole en bevat amper informatie over hetgeen de
accountants daadwerkelijk gedaan hebben en de bevindingen hieruit.
Het onderzoek van de auteurs draagt op twee manieren bij het verbeteren van het begrip waarom
de verwachtingskloof nog steeds bestaat, ondanks de veranderingen in de controleverklaringen.
Ten eerste bevat het onderzoek vijf verschillende groepen stakeholders. Het meeste reeds
bestaande onderzoek heeft slechts één groep stakeholders meegenomen. Omdat deze
onderzoeken verschillende onderzoeksvragen, hypotheses en onderzoeksmethode hebben zijn
de uitkomsten in percepties en misvattingen moeilijk te samenvatten en vergelijken.
Ten tweede maken de auteurs gebruik van focus groepen om dieper inzicht te verkrijgen in de
stakeholders’ perspectieven. Voorgaande onderzoeken maakten geen gebruik van focus groepen
Uitkomsten onderzoek
De auteurs gaan gedetailleerd in op de resultaten in het hoofdstuk “Results” maar geven hier al aan
dat er vier algemene inzichten verkregen zijn:
1. De beoogde communicatie van de controleverklaring is een ongrijpbaar concept voor zowel de
opstellers van de jaarrekening, de gebruikers als voor accountants. Dit suggereert dat het
meten de verwachtingskloof niet precies kan worden bepaald.
2. Gebruikers van de jaarrekening interpreteren algemene begrippen zoals redelijke mate van
zekerheid, materialiteit en sampling vaak verkeerd.
3. Gebruikers van de jaarrekeningen lezen de accountantsverklaring niet maar kijken ernaar om te
kijken of er mogelijk een andere opinie is dan goedkeurend alsmede om de naam van het
tekende accountantskantoor te bekijken. Gebruikers willen de deze wel lezen als deze klant
specifieke inhoud bevat, zoals informatie die in een traditionele managementletter terug komt.
4. De meerderheid van de stakeholders denkt dat PCAOB-based audits van hogere kwaliteit zijn
dan ASB-based audits.
