Probleem 4 – Verborgen/Gemaskeerde depressie
Casus: Janie is een 15 jarig meisje dat altijd rustig was en heel zorgzaam. Haar zusje is geboren met
een zware handicap en haar moeder is vooral met het zusje bezig. Janie houdt met alles rekening dat
haar zusje meer zorg nodig heeft en dat haar moeder niet veel naast de zorg voor haar zusje kan
hebben.
Sinds een aantal maanden zien de leerkrachten op school een sterke verandering bij Janie. In plaats
van het lieve, beleefde meisje dat keurig gekleed ging, zien ze nu een boze puber in uitdagende
kleding die promiscu gedrag vertoont. Ze luistert niet meer, geeft een grote mond en doet niets meer
aan haar schoolwerk.
Als een betrokken leraar bij Janie na wil gaan wat er aan de hand is en een arm om haar heen wil
slaan ten teken van begrip en steun, duikt Janie in elkaar en kijkt heel angstig. Hierdoor gaan bij de
leraar alarmbellen af. Als hij met Janie wil praten wijst zij het in eerste instantie af, maar dan maakt
ze een paar opmerkingen over dat alle mannen hetzelfde willen en dat haar vader wel de allerergste
is….
Psychopathologie
1.Wat houdt een verborgen/gemaskeerde depressie in?
Lichte klachten van depressie kunnen schuil gaan achter o.a. lichamelijke klachten → pijnklachten,
vermoeidheid, vermagering en slapeloosheid. Dit is een gemaskeerde depressie.
Gemaskeerde depressie = mensen hebben allerlei manieren gevonden om te leren omgaan met
druk, tegenslagen en verlies en zijn doorgegaan.
Voorbeeld: je laat anderen niks zien en geeft niet toe dat je wat mankeert, want je perfectionisme
houdt dit tegen.
Kenmerken gemaskeerde depressie: dezelfde symptomen als depressie maar overschaduwd door
bijvoorbeeld lichamelijke klachten of promiscue gedrag. Weinig erkend door pubergedrag.
Ontstaan:
- HPA-as = je stresssysteem. Je leert met dat systeem omgaan met stress en emotieregulatie.
Vooral in je vroege kinderjaren van je ouders/verzorgers.
Als je ouders dit niet goed hebben geleerd → kan de HPA as ook niet goed werken → cortisol
hoog → minder goed emoties en stress reguleren
Verdere uitleg: wanneer er sprake is van vroege stress kan dit leiden tot acute of chronische
veranderingen in de activiteit en regulatie vd HPA-as. De hypersecretie van CRH/CRF is daarbij de
belangrijkste. De verhoogde secretie hiervan kan een biologische kwetsbaarheid creëren en leiden
tot depressie. HPA-as is hyperactief bij depressie, kan leiden tot een andere reactie op stressoren à
ze komen niet meer in ontspanning. De hippocampus geeft minder serotonine af. Ook is er een
verhoogde activiteit van het sympathische zenuwstelsel.
Het parasympatische zenuwstelsel kan zich hierdoor minder goed ontwikkelen.
- Jonge leeftijd = ziet er dan anders uit en is ook moeilijker te diagnosticeren en signaleren.
De HPA as werkt ook nog niet goed bij jonge kinderen.
Voorbeeld: Kind is dan teruggetrokken, ze kunnen hun emoties nog niet uiten, vaak zijn er
dan ook nog andere problemen: slaapstoornis of eetproblemen.
- Adolescentie: depressie komt 2x vaker voor bij meisjes dan bij jongens.
Verklaring = door HPA as want bij vrouwen zijn die kwetsbaarder/gevoeliger voor stress.
1
, In de adolescentie streef je naar autonomie, het loskomen van je ouders en hierdoor ontken en
verhul je de symptomen van de depressie
Andere factoren die een rol kunnen spelen in de ontwikkeling van depressie in de adolescentie:
- Hersenontwikkeling (verklaring waardoor pubers een andere manier hebben om depressie te
uiten)
- Hormonen (niet stabiel in de adolescentie en moeite met ER en logisch redeneren)
- Ontwikkeling zelfbeeld
- Gezinsomstandigheden
➔ Het merendeel van de jeugdige uit de depressie wel op een ‘normale’ manier.
Symptomen van verborgen depressie
➢ Continue innerlijke strijd met schaamte
➢ Perfectionistisch
➢ Je laat een groot of overdreven gevoel van verantwoordelijkheid zien
➢ Je sluit je af voor je emoties, zodat je niets hoeft te voelen, en het blijft in je hoofd zitten
➢ Je hebt behoefte aan controle over jezelf en de omgeving
➢ Je hebt een bijkomende stoornis of verslaving
➢ Moeite met emotionele intimiteit in relaties
Traumatische jeugdervaringen (zoals mishandeling en seksueel misbruik) en ingrijpende
levensgebeurtenissen kunnen de kans op depressie op latere leeftijd vergroten.
Karaktereigenschappen: perfectionisme, weinig zelfvertrouwen en moeite met steun vragen.
Verhulst
Depressieve-stemmingsstoornis = als sprake is van een abnormale sombere stemming en/of verlies
van interesse en plezier in dagelijkse activiteiten gedurende enkele weken.
→ Daarnaast moet het kind of de jeugdige nog enkele andere klachten hebben gedurende de
depressieve stoornis (problemen met eten, problemen met slapen, traagheid of juist onrust,
vermoeidheid of futloosheid, prikkelbaar gedrag, driftbuien, zich schuldig of waardeloos voelen,
concentratieproblemen en/of denken over de dood en doodgaan)
→ Heftigere frequentie en nauwelijks mogelijk om deel te nemen aan
alledaags leven (beïnvloed dagelijks leven).
Comorbiditeit = angststoornis, slaap- en eetstoornissen,
middelengebruik
- Antisociaalgedrag: als je verhoogd cortisol hebt, ben je minder
gevoelig voor straf of mensen zoeken juist straffen op om iets te
voelen, hierdoor stijgt waarschijnlijk cortisol en adrenaline
- Externaliserend probleemgedrag: die kinderen zijn ook minder
gevoelig voor straf en beloning. mensen met een depressie
hebben geen motivatie. Ze willen dat gevoel dan opwekken.
Leeftijd: na de puberteit in adolescentie meestal kenmerken van
depressieve symptomen.
Geslacht: meisjes zijn gevoeliger voor afwijzingen in relaties
Diagnositiek: periode 2 weken aaneensluitende problemen
2
Casus: Janie is een 15 jarig meisje dat altijd rustig was en heel zorgzaam. Haar zusje is geboren met
een zware handicap en haar moeder is vooral met het zusje bezig. Janie houdt met alles rekening dat
haar zusje meer zorg nodig heeft en dat haar moeder niet veel naast de zorg voor haar zusje kan
hebben.
Sinds een aantal maanden zien de leerkrachten op school een sterke verandering bij Janie. In plaats
van het lieve, beleefde meisje dat keurig gekleed ging, zien ze nu een boze puber in uitdagende
kleding die promiscu gedrag vertoont. Ze luistert niet meer, geeft een grote mond en doet niets meer
aan haar schoolwerk.
Als een betrokken leraar bij Janie na wil gaan wat er aan de hand is en een arm om haar heen wil
slaan ten teken van begrip en steun, duikt Janie in elkaar en kijkt heel angstig. Hierdoor gaan bij de
leraar alarmbellen af. Als hij met Janie wil praten wijst zij het in eerste instantie af, maar dan maakt
ze een paar opmerkingen over dat alle mannen hetzelfde willen en dat haar vader wel de allerergste
is….
Psychopathologie
1.Wat houdt een verborgen/gemaskeerde depressie in?
Lichte klachten van depressie kunnen schuil gaan achter o.a. lichamelijke klachten → pijnklachten,
vermoeidheid, vermagering en slapeloosheid. Dit is een gemaskeerde depressie.
Gemaskeerde depressie = mensen hebben allerlei manieren gevonden om te leren omgaan met
druk, tegenslagen en verlies en zijn doorgegaan.
Voorbeeld: je laat anderen niks zien en geeft niet toe dat je wat mankeert, want je perfectionisme
houdt dit tegen.
Kenmerken gemaskeerde depressie: dezelfde symptomen als depressie maar overschaduwd door
bijvoorbeeld lichamelijke klachten of promiscue gedrag. Weinig erkend door pubergedrag.
Ontstaan:
- HPA-as = je stresssysteem. Je leert met dat systeem omgaan met stress en emotieregulatie.
Vooral in je vroege kinderjaren van je ouders/verzorgers.
Als je ouders dit niet goed hebben geleerd → kan de HPA as ook niet goed werken → cortisol
hoog → minder goed emoties en stress reguleren
Verdere uitleg: wanneer er sprake is van vroege stress kan dit leiden tot acute of chronische
veranderingen in de activiteit en regulatie vd HPA-as. De hypersecretie van CRH/CRF is daarbij de
belangrijkste. De verhoogde secretie hiervan kan een biologische kwetsbaarheid creëren en leiden
tot depressie. HPA-as is hyperactief bij depressie, kan leiden tot een andere reactie op stressoren à
ze komen niet meer in ontspanning. De hippocampus geeft minder serotonine af. Ook is er een
verhoogde activiteit van het sympathische zenuwstelsel.
Het parasympatische zenuwstelsel kan zich hierdoor minder goed ontwikkelen.
- Jonge leeftijd = ziet er dan anders uit en is ook moeilijker te diagnosticeren en signaleren.
De HPA as werkt ook nog niet goed bij jonge kinderen.
Voorbeeld: Kind is dan teruggetrokken, ze kunnen hun emoties nog niet uiten, vaak zijn er
dan ook nog andere problemen: slaapstoornis of eetproblemen.
- Adolescentie: depressie komt 2x vaker voor bij meisjes dan bij jongens.
Verklaring = door HPA as want bij vrouwen zijn die kwetsbaarder/gevoeliger voor stress.
1
, In de adolescentie streef je naar autonomie, het loskomen van je ouders en hierdoor ontken en
verhul je de symptomen van de depressie
Andere factoren die een rol kunnen spelen in de ontwikkeling van depressie in de adolescentie:
- Hersenontwikkeling (verklaring waardoor pubers een andere manier hebben om depressie te
uiten)
- Hormonen (niet stabiel in de adolescentie en moeite met ER en logisch redeneren)
- Ontwikkeling zelfbeeld
- Gezinsomstandigheden
➔ Het merendeel van de jeugdige uit de depressie wel op een ‘normale’ manier.
Symptomen van verborgen depressie
➢ Continue innerlijke strijd met schaamte
➢ Perfectionistisch
➢ Je laat een groot of overdreven gevoel van verantwoordelijkheid zien
➢ Je sluit je af voor je emoties, zodat je niets hoeft te voelen, en het blijft in je hoofd zitten
➢ Je hebt behoefte aan controle over jezelf en de omgeving
➢ Je hebt een bijkomende stoornis of verslaving
➢ Moeite met emotionele intimiteit in relaties
Traumatische jeugdervaringen (zoals mishandeling en seksueel misbruik) en ingrijpende
levensgebeurtenissen kunnen de kans op depressie op latere leeftijd vergroten.
Karaktereigenschappen: perfectionisme, weinig zelfvertrouwen en moeite met steun vragen.
Verhulst
Depressieve-stemmingsstoornis = als sprake is van een abnormale sombere stemming en/of verlies
van interesse en plezier in dagelijkse activiteiten gedurende enkele weken.
→ Daarnaast moet het kind of de jeugdige nog enkele andere klachten hebben gedurende de
depressieve stoornis (problemen met eten, problemen met slapen, traagheid of juist onrust,
vermoeidheid of futloosheid, prikkelbaar gedrag, driftbuien, zich schuldig of waardeloos voelen,
concentratieproblemen en/of denken over de dood en doodgaan)
→ Heftigere frequentie en nauwelijks mogelijk om deel te nemen aan
alledaags leven (beïnvloed dagelijks leven).
Comorbiditeit = angststoornis, slaap- en eetstoornissen,
middelengebruik
- Antisociaalgedrag: als je verhoogd cortisol hebt, ben je minder
gevoelig voor straf of mensen zoeken juist straffen op om iets te
voelen, hierdoor stijgt waarschijnlijk cortisol en adrenaline
- Externaliserend probleemgedrag: die kinderen zijn ook minder
gevoelig voor straf en beloning. mensen met een depressie
hebben geen motivatie. Ze willen dat gevoel dan opwekken.
Leeftijd: na de puberteit in adolescentie meestal kenmerken van
depressieve symptomen.
Geslacht: meisjes zijn gevoeliger voor afwijzingen in relaties
Diagnositiek: periode 2 weken aaneensluitende problemen
2
