H.2 De Sovjet-Unie en de Verenigde Staten
2.1 Het communisme
Je kunt de belangrijkste ideeën van Karl Marx uitleggen
Door industrialisatie was in de 19e eeuw een klassenmaatschappij ontstaan. Omdat
fabrieken en ondernemers met elkaar moesten concurreren hielden ze de lonen van de
arbeiders zo laag mogelijk. Ontevreden arbeiders werden ontslagen, er waren namelijk altijd
wel nieuwe arbeiders te vinden. Arbeiders bleven dus arm en ondernemers werden rijk.
Omdat deze ongelijkheid als een groot probleem werd gezien, kwam rond 1850 het
socialisme op. Karl Marx was daar de belangrijkste grondlegger van. In zijn boek Het Kapitaal
voorspelde hij de volgende dingen: De ongelijkheid tussen ondernemers en arbeiders
zouden toenemen, en uiteindelijk zouden de arbeiders in opstand komen. Zij zouden de
klassenstrijd winnen en het privébezit afschaffen. Als het kapitaal van iedereen zou zijn zou
de klassenmaatschappij verdwijnen.
Sommige socialisten bleven trouw aan Marx, deze radicale stroming noemen we
communisme. Maar er was ook een gematigde stroming, de sociaaldemocraten. Die wilden
geen klassenstrijd, maar een vreedzame oplossing van ongelijkheid door de invoering van
sociale wetten.
Je kunt enkele indirecte oorzaken noemen van de Russische Revolutie
De eerste communistische revolutie vond tot grote verbazing in Rusland plaats, want Marx
had namelijk voorspeld dat de revolutie zou uitbreken in een land met veel industrie. Maar
Rusland was rond 1900 vooral een agrarisch land. Een groot deel van landbouwgrond was in
bezit van adellijke grootgrondbezitters. Boeren, goedkope arbeidskrachten, bewerkten dat
land en hadden vaak een armoedig leven. De adel had daarom geen belang bij
modernisering van de landbouw.
Aan het eind van de 19e eeuw begon de industriële revolutie in Rusland, zij hadden daardoor
geen grote arbeidsklasse. Maar er was wel veel armoede en veel ongelijkheid. Rusland was
geen democratisch land, het werd al eeuwen bestuurd door tsaren (keizers) uit de familie
Romanov. Die regeerden met steun van de adel en de kerk en dulden geen kritiek. De
geheime politie hield tegenstanders van de tsaar in de gaten. Dit zorgde voor veel onrust,
dat nam toe toen tsaar Nicolaas II in 1905 de oorlog tegen Japan verloor.
Mensen wilden verandering, de tsaar liet de demonstraties met geweld neerslaan. Daardoor
kwamen burgers in opstand, om de rust te herstellen voerde de tsaar hervormingen door.
Hij stelde een parlement in maar hield zelf de meeste macht.
2.1 Het communisme
Je kunt de belangrijkste ideeën van Karl Marx uitleggen
Door industrialisatie was in de 19e eeuw een klassenmaatschappij ontstaan. Omdat
fabrieken en ondernemers met elkaar moesten concurreren hielden ze de lonen van de
arbeiders zo laag mogelijk. Ontevreden arbeiders werden ontslagen, er waren namelijk altijd
wel nieuwe arbeiders te vinden. Arbeiders bleven dus arm en ondernemers werden rijk.
Omdat deze ongelijkheid als een groot probleem werd gezien, kwam rond 1850 het
socialisme op. Karl Marx was daar de belangrijkste grondlegger van. In zijn boek Het Kapitaal
voorspelde hij de volgende dingen: De ongelijkheid tussen ondernemers en arbeiders
zouden toenemen, en uiteindelijk zouden de arbeiders in opstand komen. Zij zouden de
klassenstrijd winnen en het privébezit afschaffen. Als het kapitaal van iedereen zou zijn zou
de klassenmaatschappij verdwijnen.
Sommige socialisten bleven trouw aan Marx, deze radicale stroming noemen we
communisme. Maar er was ook een gematigde stroming, de sociaaldemocraten. Die wilden
geen klassenstrijd, maar een vreedzame oplossing van ongelijkheid door de invoering van
sociale wetten.
Je kunt enkele indirecte oorzaken noemen van de Russische Revolutie
De eerste communistische revolutie vond tot grote verbazing in Rusland plaats, want Marx
had namelijk voorspeld dat de revolutie zou uitbreken in een land met veel industrie. Maar
Rusland was rond 1900 vooral een agrarisch land. Een groot deel van landbouwgrond was in
bezit van adellijke grootgrondbezitters. Boeren, goedkope arbeidskrachten, bewerkten dat
land en hadden vaak een armoedig leven. De adel had daarom geen belang bij
modernisering van de landbouw.
Aan het eind van de 19e eeuw begon de industriële revolutie in Rusland, zij hadden daardoor
geen grote arbeidsklasse. Maar er was wel veel armoede en veel ongelijkheid. Rusland was
geen democratisch land, het werd al eeuwen bestuurd door tsaren (keizers) uit de familie
Romanov. Die regeerden met steun van de adel en de kerk en dulden geen kritiek. De
geheime politie hield tegenstanders van de tsaar in de gaten. Dit zorgde voor veel onrust,
dat nam toe toen tsaar Nicolaas II in 1905 de oorlog tegen Japan verloor.
Mensen wilden verandering, de tsaar liet de demonstraties met geweld neerslaan. Daardoor
kwamen burgers in opstand, om de rust te herstellen voerde de tsaar hervormingen door.
Hij stelde een parlement in maar hield zelf de meeste macht.
