Onderzoeksrapport
Outreachend werken in
de hulpverlening
OPDRACHTGEVER: HUMANITAS DMH
CONTACTPERSOON: DEMET SARIBAS
STUDENT: FLORIS VAN NOORD
STUDENTNUMMER: S1079109
DOCENT: ROB MATENA
OPLEIDING: SOCIAAL PEDAGOGISCH HULPVERLENING
HOGESCHOOL LEIDEN
OPLEIDINGSJAAR: 2019-2020
PLAATS EN DATUM: DEN HAAG, 23 FEBRUARI 2020
,Inhoud
Voorwoord.................................................................................................................................................... 2
Samenvatting................................................................................................................................................ 3
Hoofdstuk 1 Inleiding.................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 2 Theoretisch kader..................................................................................................................... 9
Hoofdstuk 3 Methode en techniek van veldonderzoek............................................................................... 18
Hoofdstuk 4 Resultaten.............................................................................................................................. 22
Hoofdstuk 5 Conclusies............................................................................................................................... 29
Hoofdstuk 6 Aanbevelingen........................................................................................................................ 36
Hoofdstuk 7 Discussie................................................................................................................................. 38
Literatuurlijst.............................................................................................................................................. 39
Bronnenlijst................................................................................................................................................ 40
Bijlage 1...................................................................................................................................................... 41
Bijlage 2...................................................................................................................................................... 42
Bijlage 3...................................................................................................................................................... 44
Bijlage 4...................................................................................................................................................... 45
1
,Voorwoord
In 2017/2018 heb ik tien maanden stage gelopen bij Humanitas Dienstverlening aan
Mensen met een Hulpvraag (DMH) op de locatie Pasteurstraat te Den Haag. Tijdens de
stage heb ik kennis gemaakt met licht verstandelijk beperkte jongeren (LVB) en
meegemaakt hoe deze doelgroep fungeert op die locatie. Humanitas DMH heeft mij
geleerd welke ondersteuning een jongere met licht verstandelijke beperking nodig heeft
en hoe een begeleider ondersteuning kan bieden om persoonlijke leerdoelen van een
cliënt te helpen realiseren.
Humanitas DMH heeft mij gevraagd om onderzoek te doen naar outreachend werken
onder de begeleiders van de Pasteurstraat en de Dr. Schaepmanstraat. In dit onderzoek
zullen een aantal aspecten worden belicht die te maken hebben met outreachend
werken.
Allereerst wil ik Rob Matena bedanken voor zijn adviezen tijdens het begeleidingstraject.
Hij heeft mij uitermate fijn en op een effectieve manier begeleiding gegeven. Lesley van
Scheppingen heeft mij geholpen om een stage te vinden bij Humanitas DMH. Chantal
Cornielje is mijn stagebegeleider geweest die mij elke dag de fijne kneepjes van het vak
heeft geleerd. Ook Demet Saribas heeft mij tijdens het onderzoek geholpen om contact
te leggen met respondenten.
De collega’s die als respondenten hebben meegewerkt aan dit onderzoek wil ik bedanken
voor prettige samenwerking tijdens de stageperiode. Mijn tante wil ik bedanken voor
haar steun tijdens de studietijd. Mijn ouders bedank ik omdat zij mij in staat hebben
gesteld deze opleiding te volgen.
2
, Samenvatting
Binnen Humanitas DMH worden cliënten begeleid met een licht verstandelijke beperking,
waarvan het uiteindelijke doel is om zelfstandig te wonen. Op twee locaties wordt
onderzoek gedaan naar de manier van begeleiden van deze cliënten. Op de locatie
Doctor Schaepmanstraat wonen cliënten in de leeftijd van 16 tot en met 18 jaar die net
geplaatst zijn. Op de locatie Pasteurstraat worden cliënten begeleid die verder zijn in het
proces tot zelfstandig wonen. Binnen Humanitas DMH is gebleken dat er behoefte is aan
een manier van begeleiden waarbij de cliënten outreachend benaderd worden. Dit heeft
geleid tot de hoofdvraag van dit onderzoek:
“Welke mogelijkheden en belemmeringen in de dagelijkse praktijk van de begeleiders op
de locaties Pasteurstraat en Schaepmanstraat zijn bepalend voor een outreachende
werkwijze.”
Onderzoek in de literatuur toont aan dat personen met een licht verstandelijke beperking
een andere manier van benadering hebben dat personen zonder een licht verstandelijke
beperking. Vanuit de pathologie worden deze jongeren gekenmerkt door beperkingen op
cognitief niveau (intellectueel functioneren), sociaal-emotioneel niveau en communicatief
niveau. Stoornissen zoals autisme, ADHD, ODD, PTSS en hechtingsproblematiek kunnen
invloed uitoefenen op de manier van begeleiden. Vanuit de literatuur worden
mogelijkheden en belemmeringen beschreven die voorkomen bij de begeleiding van
cliënten met een licht verstandelijke beperking.
Verder in de literatuur worden methoden besproken die gebruikt worden bij Humanitas,
zoals de Triple-C methode, De OER methode, Samen1plan. Deze methoden worden
gebruikt in de behandeling van de cliënt. Echter, outreachend werken wordt binnen
Humanitas niet gebruikt als methode.
Outreachend werken is een methode die ontwikkeld is om cliënten te helpen bij hun
behandeling. Uit de literatuur komt naar voren dat outreachend werken een positief
effect heeft op moeilijk bereikbare doelgroepen. Op basis van de mogelijkheden en
belemmeringen bij de begeleiding van cliënten met een lichtverstandelijke beperking zijn
deelvragen geformuleerd.
Tijdens het veldonderzoek zijn negen begeleiders en één locatiemanager geïnterviewd
aan de hand van tien half gestructureerde face-to-face interviews.
Op basis van de interviews en de bevindingen uit het theoretisch kader is de hoofdvraag
beantwoord. Uit de onderzoeksresultaten en de daaruit gemaakte conclusies is gebleken
dat er binnen de twee locaties op verschillende manieren omgegaan wordt met de
dagelijkse praktijk van begeleiding van cliënten met betrekking tot een outreachende
werkwijze. Wil men dat er meer outreachend gewerkt wordt, dan zal er meer afstemming
moeten plaatsvinden tussen begeleiders onderling en tussen begeleiders en
management. Meer afstemming geeft duidelijkheid ten aanzien van de manier van
werken.
Deze uitkomst heeft geleid tot de volgende aanbevelingen:
1. Maak outreachend werken onderdeel van het werkoverleg en evalueer de resultaten
hiervan.
2. Zorg voor afstemming tussen begeleiders en management over de manier waarop met
outreachend werken wordt omgegaan.
3
Outreachend werken in
de hulpverlening
OPDRACHTGEVER: HUMANITAS DMH
CONTACTPERSOON: DEMET SARIBAS
STUDENT: FLORIS VAN NOORD
STUDENTNUMMER: S1079109
DOCENT: ROB MATENA
OPLEIDING: SOCIAAL PEDAGOGISCH HULPVERLENING
HOGESCHOOL LEIDEN
OPLEIDINGSJAAR: 2019-2020
PLAATS EN DATUM: DEN HAAG, 23 FEBRUARI 2020
,Inhoud
Voorwoord.................................................................................................................................................... 2
Samenvatting................................................................................................................................................ 3
Hoofdstuk 1 Inleiding.................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 2 Theoretisch kader..................................................................................................................... 9
Hoofdstuk 3 Methode en techniek van veldonderzoek............................................................................... 18
Hoofdstuk 4 Resultaten.............................................................................................................................. 22
Hoofdstuk 5 Conclusies............................................................................................................................... 29
Hoofdstuk 6 Aanbevelingen........................................................................................................................ 36
Hoofdstuk 7 Discussie................................................................................................................................. 38
Literatuurlijst.............................................................................................................................................. 39
Bronnenlijst................................................................................................................................................ 40
Bijlage 1...................................................................................................................................................... 41
Bijlage 2...................................................................................................................................................... 42
Bijlage 3...................................................................................................................................................... 44
Bijlage 4...................................................................................................................................................... 45
1
,Voorwoord
In 2017/2018 heb ik tien maanden stage gelopen bij Humanitas Dienstverlening aan
Mensen met een Hulpvraag (DMH) op de locatie Pasteurstraat te Den Haag. Tijdens de
stage heb ik kennis gemaakt met licht verstandelijk beperkte jongeren (LVB) en
meegemaakt hoe deze doelgroep fungeert op die locatie. Humanitas DMH heeft mij
geleerd welke ondersteuning een jongere met licht verstandelijke beperking nodig heeft
en hoe een begeleider ondersteuning kan bieden om persoonlijke leerdoelen van een
cliënt te helpen realiseren.
Humanitas DMH heeft mij gevraagd om onderzoek te doen naar outreachend werken
onder de begeleiders van de Pasteurstraat en de Dr. Schaepmanstraat. In dit onderzoek
zullen een aantal aspecten worden belicht die te maken hebben met outreachend
werken.
Allereerst wil ik Rob Matena bedanken voor zijn adviezen tijdens het begeleidingstraject.
Hij heeft mij uitermate fijn en op een effectieve manier begeleiding gegeven. Lesley van
Scheppingen heeft mij geholpen om een stage te vinden bij Humanitas DMH. Chantal
Cornielje is mijn stagebegeleider geweest die mij elke dag de fijne kneepjes van het vak
heeft geleerd. Ook Demet Saribas heeft mij tijdens het onderzoek geholpen om contact
te leggen met respondenten.
De collega’s die als respondenten hebben meegewerkt aan dit onderzoek wil ik bedanken
voor prettige samenwerking tijdens de stageperiode. Mijn tante wil ik bedanken voor
haar steun tijdens de studietijd. Mijn ouders bedank ik omdat zij mij in staat hebben
gesteld deze opleiding te volgen.
2
, Samenvatting
Binnen Humanitas DMH worden cliënten begeleid met een licht verstandelijke beperking,
waarvan het uiteindelijke doel is om zelfstandig te wonen. Op twee locaties wordt
onderzoek gedaan naar de manier van begeleiden van deze cliënten. Op de locatie
Doctor Schaepmanstraat wonen cliënten in de leeftijd van 16 tot en met 18 jaar die net
geplaatst zijn. Op de locatie Pasteurstraat worden cliënten begeleid die verder zijn in het
proces tot zelfstandig wonen. Binnen Humanitas DMH is gebleken dat er behoefte is aan
een manier van begeleiden waarbij de cliënten outreachend benaderd worden. Dit heeft
geleid tot de hoofdvraag van dit onderzoek:
“Welke mogelijkheden en belemmeringen in de dagelijkse praktijk van de begeleiders op
de locaties Pasteurstraat en Schaepmanstraat zijn bepalend voor een outreachende
werkwijze.”
Onderzoek in de literatuur toont aan dat personen met een licht verstandelijke beperking
een andere manier van benadering hebben dat personen zonder een licht verstandelijke
beperking. Vanuit de pathologie worden deze jongeren gekenmerkt door beperkingen op
cognitief niveau (intellectueel functioneren), sociaal-emotioneel niveau en communicatief
niveau. Stoornissen zoals autisme, ADHD, ODD, PTSS en hechtingsproblematiek kunnen
invloed uitoefenen op de manier van begeleiden. Vanuit de literatuur worden
mogelijkheden en belemmeringen beschreven die voorkomen bij de begeleiding van
cliënten met een licht verstandelijke beperking.
Verder in de literatuur worden methoden besproken die gebruikt worden bij Humanitas,
zoals de Triple-C methode, De OER methode, Samen1plan. Deze methoden worden
gebruikt in de behandeling van de cliënt. Echter, outreachend werken wordt binnen
Humanitas niet gebruikt als methode.
Outreachend werken is een methode die ontwikkeld is om cliënten te helpen bij hun
behandeling. Uit de literatuur komt naar voren dat outreachend werken een positief
effect heeft op moeilijk bereikbare doelgroepen. Op basis van de mogelijkheden en
belemmeringen bij de begeleiding van cliënten met een lichtverstandelijke beperking zijn
deelvragen geformuleerd.
Tijdens het veldonderzoek zijn negen begeleiders en één locatiemanager geïnterviewd
aan de hand van tien half gestructureerde face-to-face interviews.
Op basis van de interviews en de bevindingen uit het theoretisch kader is de hoofdvraag
beantwoord. Uit de onderzoeksresultaten en de daaruit gemaakte conclusies is gebleken
dat er binnen de twee locaties op verschillende manieren omgegaan wordt met de
dagelijkse praktijk van begeleiding van cliënten met betrekking tot een outreachende
werkwijze. Wil men dat er meer outreachend gewerkt wordt, dan zal er meer afstemming
moeten plaatsvinden tussen begeleiders onderling en tussen begeleiders en
management. Meer afstemming geeft duidelijkheid ten aanzien van de manier van
werken.
Deze uitkomst heeft geleid tot de volgende aanbevelingen:
1. Maak outreachend werken onderdeel van het werkoverleg en evalueer de resultaten
hiervan.
2. Zorg voor afstemming tussen begeleiders en management over de manier waarop met
outreachend werken wordt omgegaan.
3
