Biologie – Genetica samenvatting
Chromosomen:
bevinden zich in de celkern en zijn de dragers van de erfelijke informatie
bestaan uit strak opgerold DNA, en bestaan uit twee chromatiden
chromosomen komen voor in paren (4 chromatiden dus).
Een chromosoom is opgebouwd uit DNA + groot aantal eiwitmoleculen
Een eiwitmolecuul is opgebouwd uit een groot aantal aan elkaar gekoppelde
aminozuren
Een normale menselijke cel heeft 46 chromosomen, dus 23
chromosoomparen. De mens heet 22 autosomen
chromsomenparen (niet-geslachtschromosomen). Het
laatste paar zijn de geslachtschromosomen: x en y bepalen
het geslacht van het individu: Het geslacht van een mens komt
vast te liggen op het moment van bevruchting. Het geslacht
wordt door de zaadcel bepaald.
Xx = meisje
y is veel korter dan x
Xy = jongen
Een gameet haploïde geslachtscel die dient voor de geslachtelijke voortplanting.
Dit bekent dat je in de kern van een normale menselijke cel 2x chromosoon 1, 2x
chromosoom 2, enzovoorts hebt. Als chromosomen voorkomen in paren betekent dit
dat een cel diploïd is. Als je maar 1 chromosoom van elk paar hebt, heb je een cel
die haploïd is. Geslachtscellen (eicellen en zaadcellen) zijn haploïd.
Karyogram van Karyogram van een
een man xy vrouw xx waarin
waarin y veel beide chromosomen
korter is dan x gelijke lengtes hebben
(Homologe
chromosomen)
Op een chromosoom liggen genen. Een gen is een deel van een
chromosoom met gecodeerde info over één erfelijke eigenschap.
(codeert voor 1 eiwit). De plek waar het gen op het chromosoom ligt
heet de locus. Genotype = alle genen van een individu. Een
chromosomenpaar heeft op beide chromosomen dezelfde genen maar
kunnen voor verschillende varianten coderen. Zo’n variant heet een
allel. Het allel dat tot uiting komt in het fenotype bij een hetereozygoot
individu = dominante allel. Multipele allelen = voor 1 gen zijn meer dan
3 verschillende allelen mogelijk. Het recessief allel = het allel dat niet
tot uiting komt in het fenotype als er op de overeenkomstige locus in
het homologe chromosoom een dominant allel aanwezig is.
, Codominantie als een heterozygoot organisme allelen heeft die
beide even dominant zijn. Het gevolg is dat beide allelen
tot uiting komen in het fenotype van het organisme.
Onvolledige dominantie beide allelen zijn even dominant
en komen beide een beetje tot uiting in het fenotype van het
heterozygote organisme (mengvorm). Je spreekt dan van een
intermediair fenotype.
Genotype = info voor erfelijke eigenschappen van organisme
• Het geheel aan genen dat in celkern aanwezig is
• Wordt bepaald op moment van bevruchting
Fenotype = uiterlijk (zichtbare eigenschappen) van organisme
• Komt tot stand door genotype + invloeden uit milieu
• Modificatie: verandering in fenotype (niet erfelijk)
Twee-eiige tweeling ontstaat als 2 eicellen worden bevrucht
Eeneiige tweeling ontstaat als 1 bevruchte eicel tijdens de eerste deling in 2 splitst
Genen komen onder bepaalde omstandigheden tot uiting (= worden aangezet)
• Genexpressie = het tot uiting komen van een gen
Informatie voor erfelijke eigenschap (= kernmerk) ligt in een genenpaar
• In lichaamscellen komen genen in paren voor
• In geslachtscellen komen genen enkelvoudig voor
Homozygoot: genenpaar voor bep. eigenschap bestaat uit twee gelijke genen
• Weergegeven met 2 dezelfde letters bijv. AA of aa
Heterozygoot: genenpaar voor bep. eigenschap bestaat uit twee ongelijke genen
• Weergegeven met 2 verschillende letters bijv. Aa
Dominant allel: allel komt altijd tot uiting in fenotype
• Weergegeven met grote letter bijv. A
• Individu kan homozygoot of heterozygoot zijn
Recessief allel: allel alleen tot uiting bij gebrek aan dominant gen
• Weergegeven met kleine letter bijv. a
• Individu is altijd homozygoot
Chromosomen:
bevinden zich in de celkern en zijn de dragers van de erfelijke informatie
bestaan uit strak opgerold DNA, en bestaan uit twee chromatiden
chromosomen komen voor in paren (4 chromatiden dus).
Een chromosoom is opgebouwd uit DNA + groot aantal eiwitmoleculen
Een eiwitmolecuul is opgebouwd uit een groot aantal aan elkaar gekoppelde
aminozuren
Een normale menselijke cel heeft 46 chromosomen, dus 23
chromosoomparen. De mens heet 22 autosomen
chromsomenparen (niet-geslachtschromosomen). Het
laatste paar zijn de geslachtschromosomen: x en y bepalen
het geslacht van het individu: Het geslacht van een mens komt
vast te liggen op het moment van bevruchting. Het geslacht
wordt door de zaadcel bepaald.
Xx = meisje
y is veel korter dan x
Xy = jongen
Een gameet haploïde geslachtscel die dient voor de geslachtelijke voortplanting.
Dit bekent dat je in de kern van een normale menselijke cel 2x chromosoon 1, 2x
chromosoom 2, enzovoorts hebt. Als chromosomen voorkomen in paren betekent dit
dat een cel diploïd is. Als je maar 1 chromosoom van elk paar hebt, heb je een cel
die haploïd is. Geslachtscellen (eicellen en zaadcellen) zijn haploïd.
Karyogram van Karyogram van een
een man xy vrouw xx waarin
waarin y veel beide chromosomen
korter is dan x gelijke lengtes hebben
(Homologe
chromosomen)
Op een chromosoom liggen genen. Een gen is een deel van een
chromosoom met gecodeerde info over één erfelijke eigenschap.
(codeert voor 1 eiwit). De plek waar het gen op het chromosoom ligt
heet de locus. Genotype = alle genen van een individu. Een
chromosomenpaar heeft op beide chromosomen dezelfde genen maar
kunnen voor verschillende varianten coderen. Zo’n variant heet een
allel. Het allel dat tot uiting komt in het fenotype bij een hetereozygoot
individu = dominante allel. Multipele allelen = voor 1 gen zijn meer dan
3 verschillende allelen mogelijk. Het recessief allel = het allel dat niet
tot uiting komt in het fenotype als er op de overeenkomstige locus in
het homologe chromosoom een dominant allel aanwezig is.
, Codominantie als een heterozygoot organisme allelen heeft die
beide even dominant zijn. Het gevolg is dat beide allelen
tot uiting komen in het fenotype van het organisme.
Onvolledige dominantie beide allelen zijn even dominant
en komen beide een beetje tot uiting in het fenotype van het
heterozygote organisme (mengvorm). Je spreekt dan van een
intermediair fenotype.
Genotype = info voor erfelijke eigenschappen van organisme
• Het geheel aan genen dat in celkern aanwezig is
• Wordt bepaald op moment van bevruchting
Fenotype = uiterlijk (zichtbare eigenschappen) van organisme
• Komt tot stand door genotype + invloeden uit milieu
• Modificatie: verandering in fenotype (niet erfelijk)
Twee-eiige tweeling ontstaat als 2 eicellen worden bevrucht
Eeneiige tweeling ontstaat als 1 bevruchte eicel tijdens de eerste deling in 2 splitst
Genen komen onder bepaalde omstandigheden tot uiting (= worden aangezet)
• Genexpressie = het tot uiting komen van een gen
Informatie voor erfelijke eigenschap (= kernmerk) ligt in een genenpaar
• In lichaamscellen komen genen in paren voor
• In geslachtscellen komen genen enkelvoudig voor
Homozygoot: genenpaar voor bep. eigenschap bestaat uit twee gelijke genen
• Weergegeven met 2 dezelfde letters bijv. AA of aa
Heterozygoot: genenpaar voor bep. eigenschap bestaat uit twee ongelijke genen
• Weergegeven met 2 verschillende letters bijv. Aa
Dominant allel: allel komt altijd tot uiting in fenotype
• Weergegeven met grote letter bijv. A
• Individu kan homozygoot of heterozygoot zijn
Recessief allel: allel alleen tot uiting bij gebrek aan dominant gen
• Weergegeven met kleine letter bijv. a
• Individu is altijd homozygoot
