Maatschappijleer: H2 Rechtsstaat | Samenvatting
Hoofdstuk 1
Ons gedrag en onze vrijheid van handelen worden door het recht bepaald. Je hebt
verschillende rechten, zoals het recht om te demonstreren. Er zijn regels voor de burger zelf
en voor de overheid.
Er is een grote noodzaak van regels. Sommige regels zijn ongeschreven en andere juist wel
opgeschreven. Rechtsnormen zijn gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn
vastgesteld. Alle vastgestelde regels heten 'het recht'. Rechtsnormen zijn er om het
maatschappelijke leven geordend te laten verlopen.
Begrip Omschrijving
Rechtvaardigheid Volgens de wet.
Rechtsstaat Staat waarin de rechten van burgers door
wetten worden beschermd tegen de
staatsmacht.
Absolute monarchie Een regeringsvorm waarbij de koning alle
macht heeft.
Grondwet Belangrijke wet met de principes voor de
regering van een land.
Belastingplicht Iedereen met een inkomen is verplicht om
belasting te betalen.
Leerplicht Wettelijke verplichting om tot een bepaalde
leeftijd naar school te gaan.
DNA-plicht Alle mensen die verdacht worden van of
veroordeeld zijn voor strafbare feiten,
moeten DNA afstaan aan justitie.
Het publiekrecht regelt de inrichting van de staat en de relatie tussen burgers en overheid. Er
zijn 3 standen:
- Staatsrecht → bevat alle regels voor de inrichting van de Nederlandse staat, zoals de
bevoegdheden van ministers, de rechten van Kamerleden en hoe je als politieke partij
mee kunt doen aan de verkiezingen.
- Bestuursrecht → regelt de verhouding tussen burger en overheid. Het bevat ook regels
die je beschermen tegen de overheid.
, - Strafrecht → bestaat uit alle wettelijke regels die aangeven welk gedrag strafbaar is.
Het privaatrecht of burgerlijk recht regelt de betrekkingen tussen burgers onderling. Het
zorgt ervoor dat burgers elkaar rechtvaardig behandelen. Onder ‘burgers’ verstaat het
privaatrecht niet alleen mensen, maar ook een bedrijf of vereniging. Tot het privaatrecht
behoren onder andere:
- Het personen- en familierecht, dat zaken regelt als het huwelijk, echtscheiding,
geboorte, overlijden en het adopteren van kinderen;
- Het ondernemingsrecht, dat bijvoorbeeld bepaalt onder welke voorwaarden je een
bedrijf of vereniging mag oprichten;
- Het vermogensrecht, dat alle zaken omvat die te maken hebben met iemands
vermogen. Ook hier gaat het steeds om rechten en plichten.
Hoofdstuk 2
Het doel van de rechtsstaat is is om te zorgen voor de veiligheid, gelijkheid en de vrijheid.
Deze doelen zijn uitgewerkt in de volgende grondbeginselen:
- Er is sprake van een verdeling van de macht.
- De grondrechten zijn vastgelegd in de grondwet.
- Door het legaliteitsbeginsel mag de overheid alleen beperkingen opleggen aan de
vrijheid van Burgers als de beperkingen in de wet zijn vastgelegd.
Trias politica; scheiding van de staatsmacht in drieën, wetgevende, uitvoerende en
rechterlijke macht.
Machtsverdeling:
Wetgevende macht Stel de wekker voor 12 Voorbeeld: Tweede Kamer
burgers en de overheid zich
aan moeten houden.
Uitvoerende macht Zorgt ervoor dat eenmaal Voorbeeld: De politie
goedgekeurde wetten precies
worden uitgevoerd.
Rechterlijke macht Beoordeelt of mensen, maar Voorbeeld: Rechter
ook rechtspersonen of de
overheid, wetten hebben
overtreden en doet uitspraak
in conflicten.
Hoofdstuk 1
Ons gedrag en onze vrijheid van handelen worden door het recht bepaald. Je hebt
verschillende rechten, zoals het recht om te demonstreren. Er zijn regels voor de burger zelf
en voor de overheid.
Er is een grote noodzaak van regels. Sommige regels zijn ongeschreven en andere juist wel
opgeschreven. Rechtsnormen zijn gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn
vastgesteld. Alle vastgestelde regels heten 'het recht'. Rechtsnormen zijn er om het
maatschappelijke leven geordend te laten verlopen.
Begrip Omschrijving
Rechtvaardigheid Volgens de wet.
Rechtsstaat Staat waarin de rechten van burgers door
wetten worden beschermd tegen de
staatsmacht.
Absolute monarchie Een regeringsvorm waarbij de koning alle
macht heeft.
Grondwet Belangrijke wet met de principes voor de
regering van een land.
Belastingplicht Iedereen met een inkomen is verplicht om
belasting te betalen.
Leerplicht Wettelijke verplichting om tot een bepaalde
leeftijd naar school te gaan.
DNA-plicht Alle mensen die verdacht worden van of
veroordeeld zijn voor strafbare feiten,
moeten DNA afstaan aan justitie.
Het publiekrecht regelt de inrichting van de staat en de relatie tussen burgers en overheid. Er
zijn 3 standen:
- Staatsrecht → bevat alle regels voor de inrichting van de Nederlandse staat, zoals de
bevoegdheden van ministers, de rechten van Kamerleden en hoe je als politieke partij
mee kunt doen aan de verkiezingen.
- Bestuursrecht → regelt de verhouding tussen burger en overheid. Het bevat ook regels
die je beschermen tegen de overheid.
, - Strafrecht → bestaat uit alle wettelijke regels die aangeven welk gedrag strafbaar is.
Het privaatrecht of burgerlijk recht regelt de betrekkingen tussen burgers onderling. Het
zorgt ervoor dat burgers elkaar rechtvaardig behandelen. Onder ‘burgers’ verstaat het
privaatrecht niet alleen mensen, maar ook een bedrijf of vereniging. Tot het privaatrecht
behoren onder andere:
- Het personen- en familierecht, dat zaken regelt als het huwelijk, echtscheiding,
geboorte, overlijden en het adopteren van kinderen;
- Het ondernemingsrecht, dat bijvoorbeeld bepaalt onder welke voorwaarden je een
bedrijf of vereniging mag oprichten;
- Het vermogensrecht, dat alle zaken omvat die te maken hebben met iemands
vermogen. Ook hier gaat het steeds om rechten en plichten.
Hoofdstuk 2
Het doel van de rechtsstaat is is om te zorgen voor de veiligheid, gelijkheid en de vrijheid.
Deze doelen zijn uitgewerkt in de volgende grondbeginselen:
- Er is sprake van een verdeling van de macht.
- De grondrechten zijn vastgelegd in de grondwet.
- Door het legaliteitsbeginsel mag de overheid alleen beperkingen opleggen aan de
vrijheid van Burgers als de beperkingen in de wet zijn vastgelegd.
Trias politica; scheiding van de staatsmacht in drieën, wetgevende, uitvoerende en
rechterlijke macht.
Machtsverdeling:
Wetgevende macht Stel de wekker voor 12 Voorbeeld: Tweede Kamer
burgers en de overheid zich
aan moeten houden.
Uitvoerende macht Zorgt ervoor dat eenmaal Voorbeeld: De politie
goedgekeurde wetten precies
worden uitgevoerd.
Rechterlijke macht Beoordeelt of mensen, maar Voorbeeld: Rechter
ook rechtspersonen of de
overheid, wetten hebben
overtreden en doet uitspraak
in conflicten.
