Sociale psychologie samenvatting
H1 Inleiding tot de sociale psychologie
1.1 Wat is sociale psychologie?
Psychologie = de wetenschap van het gedrag en de psychische processen van het individu
Sociale psychologie = wetenshap die bestudeert hoe gedachten, gevoelens en gedragingen
van mensen worden beïnvloed door de echte of denkbeeldige aanwezigheid van anderen
(ouders, vrienden, werkgevers, leraren, vreemden) de kern is sociale invloed = we worden
allemaal beïnvloed door andere mensen heeft effect op onze gevoelens/attitudes/gedrag
Om onze aannames, vermoedens en ideeën over menselijk sociaal gedrag empirische n
systematisch kunnen testen empirische methode: op waarneming en/of onderzoek
gebaseerde methode voor het toetsen van hypothesen Een groot deel van
sociaalpsychologisch onderzoek richt zich op determinanten (bepalende factor in een
ontwikkeling of toestand) van gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen
Sociale psychologie onderscheidt zich van sociologie en antropologie doordat ze zich niet
zozeer bezig houdt meet sociale situaties in een objectieve betekenis, maar juist richten op
de manier waarop mensen beïnvloed worden door hun construct (manier waarop mensen
de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren) van hun sociale omgeving
Sociaal psychologen onderscheiden zich van filosofen door op empirische wijze een
antwoord te vinden door middel van hypothesen
Voor sociaal psychologen is het analyseniveau het individu in de context van een sociale
situatie
Doel van de sociale psychologie: identificeren van de universele eigenschappen ban de
menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale invloed,
onafhankelijkheid van sociale klasse of cultuur
Persoonlijkheidspsychologen proberen sociaal gedrag te verklaren, dan richten ze zich vooral
op individuele verschillen: aspecten van de persoonlijkheid die mensen onderscheiden van
elkaar
1.2 De macht van de situatie
De situatie waardoor iemand gedrag vertoont wordt zelden aan gedacht fundamentele
attributiefout: neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de rol
van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te overschatten en de rol van
externe, situationele factoren te onderschatten (attributie = toeschrijven van oorzaken aan
het eigen of aan andermans gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen)
1.3 De macht van sociale interpretatie
Behaviorisme: stroming in de psychologie die de stelling verdedigt dat men, om menselijk
gedrag te kunnen begrijpen, slechts hoeft te kijken naar de bekrachtigende eigenschappen
van de omgeving
Manier waarop mensen de sociale situatie interpreteren vormt de basis voor de gestalt-
psychologie = stroming in de psychologie die het belang benadrukt van het bestuderen van
de persoonlijke (subjectieve) manier waarop een object wordt waargenomen, in plaats van
het bestuderen van de manier waarop de objectieve, fysieke eigenschappen van het object
zijn samengevoegd ze zeggen dat je je moet richten op de fenomenologie = probeert door
, de geestelijke intuïtieve beschouwing van de dingen, niet door rationele kennis, de
constitutie van de wereld in de geest en het wezen der dingen te beschrijven
Naïef realisme: de overtuiging dat ieder van ons dingen waarneemt zoals ze echt zijn als
iemand anders iets anders ziet zijn zij bevooroordeeld
1.4 De oorsprong van constructen: fundamentele menselijke motieven
- Positief zelfbeeld: zichzelf beschouwen als goed, competent en beschaafd als
iemand zijn acties rechtvaardigt en er niet van leert staat dat verandering en
zelfverbetering in de weg, of ze houden hun positieve zelfbeeld in stand door hun
gedrag te rechtvaardigen en dat dit onder omstandigheden ertoe leidt dat iemand
iets doen wat in eerste instantie verrassend of paradoxaal lijken
- Behoefte om de wereld accuraat waar te nemen sociale cognitie: hoe mensen
denken over zichzelf en de sociale wereld; specifieker: hoe mensen sociale informatie
selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken om oordelen te vormen en
beslissingen te nemen verwachtingen over de sociale wereld beïnvloeden ons
vermogen om de wereld accuraat waar te nemen
1.5 Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Sociale psychologen zijn nieuwsgierig en willen een bijdrage leveren aan oplossingen van
maatschappelijke problemen
H3 Sociale cognitie: hoe we denken over de sociale wereld
3.1 De sociale denker
Sociale cognitie: hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld 2 type:
automatische sociale cognitie en gecontroleerde sociale cognitie
3.2 Op de automatische piloot: denken zonder inspanning
Automatisch denken = een onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig proces dat geen
inspanning kost we gebruiken schema’s (mentale structuren waarmee we onze kennis
over de sociale wereld organiseren rond thema’s of objecten) schema over een
gebeurtenis wordt ook wel script genoemd (schema’s over specifieke gebeurtenissen,
oftewel de beschrijving van hoe zo’n gebeurtenis gewoonlijk verloopt) als je geen
schema’s zou hebben (dus alles wat je tegenkomt is onbegrijpelijk en verwarren) heb je het
syndroom van Korsakov
Het schema dat in je opkomt en bepaalt welke indruk je krijgt is toegankelijkheid: de mate
waarin schema’s/concepten zich op de voorgrond van ons bewustzijn bevinden waardoor
het waarschijnlijker is dat we ze gebruiken bij onze oordelen door priming wordt de
toegankelijkheid door recente ervaringen verhoogt
Perseveratie-effect: bevinding dat opvattingen van mensen over zichzelf en de sociale
wereld aanhouden, ondanks bewijzen van het tegendeel
Bestraffingsrecht: bevindingen dat positieve opvattingen over de sociale wereld waarvan
bewezen wordt dat ze juist zijn, kunnen omslaan naar zeer negatieve opvattingen
H1 Inleiding tot de sociale psychologie
1.1 Wat is sociale psychologie?
Psychologie = de wetenschap van het gedrag en de psychische processen van het individu
Sociale psychologie = wetenshap die bestudeert hoe gedachten, gevoelens en gedragingen
van mensen worden beïnvloed door de echte of denkbeeldige aanwezigheid van anderen
(ouders, vrienden, werkgevers, leraren, vreemden) de kern is sociale invloed = we worden
allemaal beïnvloed door andere mensen heeft effect op onze gevoelens/attitudes/gedrag
Om onze aannames, vermoedens en ideeën over menselijk sociaal gedrag empirische n
systematisch kunnen testen empirische methode: op waarneming en/of onderzoek
gebaseerde methode voor het toetsen van hypothesen Een groot deel van
sociaalpsychologisch onderzoek richt zich op determinanten (bepalende factor in een
ontwikkeling of toestand) van gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen
Sociale psychologie onderscheidt zich van sociologie en antropologie doordat ze zich niet
zozeer bezig houdt meet sociale situaties in een objectieve betekenis, maar juist richten op
de manier waarop mensen beïnvloed worden door hun construct (manier waarop mensen
de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren) van hun sociale omgeving
Sociaal psychologen onderscheiden zich van filosofen door op empirische wijze een
antwoord te vinden door middel van hypothesen
Voor sociaal psychologen is het analyseniveau het individu in de context van een sociale
situatie
Doel van de sociale psychologie: identificeren van de universele eigenschappen ban de
menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale invloed,
onafhankelijkheid van sociale klasse of cultuur
Persoonlijkheidspsychologen proberen sociaal gedrag te verklaren, dan richten ze zich vooral
op individuele verschillen: aspecten van de persoonlijkheid die mensen onderscheiden van
elkaar
1.2 De macht van de situatie
De situatie waardoor iemand gedrag vertoont wordt zelden aan gedacht fundamentele
attributiefout: neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de rol
van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te overschatten en de rol van
externe, situationele factoren te onderschatten (attributie = toeschrijven van oorzaken aan
het eigen of aan andermans gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen)
1.3 De macht van sociale interpretatie
Behaviorisme: stroming in de psychologie die de stelling verdedigt dat men, om menselijk
gedrag te kunnen begrijpen, slechts hoeft te kijken naar de bekrachtigende eigenschappen
van de omgeving
Manier waarop mensen de sociale situatie interpreteren vormt de basis voor de gestalt-
psychologie = stroming in de psychologie die het belang benadrukt van het bestuderen van
de persoonlijke (subjectieve) manier waarop een object wordt waargenomen, in plaats van
het bestuderen van de manier waarop de objectieve, fysieke eigenschappen van het object
zijn samengevoegd ze zeggen dat je je moet richten op de fenomenologie = probeert door
, de geestelijke intuïtieve beschouwing van de dingen, niet door rationele kennis, de
constitutie van de wereld in de geest en het wezen der dingen te beschrijven
Naïef realisme: de overtuiging dat ieder van ons dingen waarneemt zoals ze echt zijn als
iemand anders iets anders ziet zijn zij bevooroordeeld
1.4 De oorsprong van constructen: fundamentele menselijke motieven
- Positief zelfbeeld: zichzelf beschouwen als goed, competent en beschaafd als
iemand zijn acties rechtvaardigt en er niet van leert staat dat verandering en
zelfverbetering in de weg, of ze houden hun positieve zelfbeeld in stand door hun
gedrag te rechtvaardigen en dat dit onder omstandigheden ertoe leidt dat iemand
iets doen wat in eerste instantie verrassend of paradoxaal lijken
- Behoefte om de wereld accuraat waar te nemen sociale cognitie: hoe mensen
denken over zichzelf en de sociale wereld; specifieker: hoe mensen sociale informatie
selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken om oordelen te vormen en
beslissingen te nemen verwachtingen over de sociale wereld beïnvloeden ons
vermogen om de wereld accuraat waar te nemen
1.5 Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Sociale psychologen zijn nieuwsgierig en willen een bijdrage leveren aan oplossingen van
maatschappelijke problemen
H3 Sociale cognitie: hoe we denken over de sociale wereld
3.1 De sociale denker
Sociale cognitie: hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld 2 type:
automatische sociale cognitie en gecontroleerde sociale cognitie
3.2 Op de automatische piloot: denken zonder inspanning
Automatisch denken = een onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig proces dat geen
inspanning kost we gebruiken schema’s (mentale structuren waarmee we onze kennis
over de sociale wereld organiseren rond thema’s of objecten) schema over een
gebeurtenis wordt ook wel script genoemd (schema’s over specifieke gebeurtenissen,
oftewel de beschrijving van hoe zo’n gebeurtenis gewoonlijk verloopt) als je geen
schema’s zou hebben (dus alles wat je tegenkomt is onbegrijpelijk en verwarren) heb je het
syndroom van Korsakov
Het schema dat in je opkomt en bepaalt welke indruk je krijgt is toegankelijkheid: de mate
waarin schema’s/concepten zich op de voorgrond van ons bewustzijn bevinden waardoor
het waarschijnlijker is dat we ze gebruiken bij onze oordelen door priming wordt de
toegankelijkheid door recente ervaringen verhoogt
Perseveratie-effect: bevinding dat opvattingen van mensen over zichzelf en de sociale
wereld aanhouden, ondanks bewijzen van het tegendeel
Bestraffingsrecht: bevindingen dat positieve opvattingen over de sociale wereld waarvan
bewezen wordt dat ze juist zijn, kunnen omslaan naar zeer negatieve opvattingen
