College aantekeningen voor Deeltentamen 1 Ontwikkelingspsychologie

Ontwikkelingspsychologie Hoorcolleges Deeltentamen 1

Hoorcollege 1 Inleiding in OWP en OWP in de praktijk 03-02-20

OWP
 De studie van verandering en continuiteit
- Binnen leven van individu
- Van conceptie tot dood  from womb to tomb
 3 domeinen
- Fysiologische ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociale en emotionele ontwikkeling
 Belang
- Voorspellen van ons latere functioneren  temperament, delay of
gratification: Marshmallow Test (Walter Mischel)
- Begrijpen van onze menselijke natuur  altruïsme (Felix Warneken)
- Begrijpen hoe we gezond functioneren kunnen bevorderen  deviancy
training: kinderen die verschijnselen van opstandig gedrag naar een
opvoedkamp te sturen  alleen maar meer antisociaal gedrag, er is
sprake van normalisatie van het opstandige gedrag (Tom Dishion)

Doelen van OWP onderzoek
 Beschrijven van ontwikkeling
- Systematisch in kaart brengen van veranderen en continuiteit over tijd
- In representatieve samples
- Normale ontwikkeling
- Individuele verschillen
 Begrijpen van ontwikkeling
- Waarom vindt ontwikkeling plaats?
- Waarom voorspelt factor X verschijnsel Y?
- Aantonen van ontwikkelingsmechanismen
- Aantonen van oorzaken
- Kennis van mechanismen en oorzaken is essentieel voor interventie
- Onderzoek naar ontwikkelingscascaden
- Ontwikkelingscascade is opeenvolging van gebeurtenissen die verklaren
waarom antecedent leidt tot uitkomst
- Externaliserende problemen in kindertijd  academische problemen in
adolescentie  internaliserende problemen in volwassenheid
 Optimaliseren van ontwikkeling
- Hoe kunnen we de ontwikkeling van jongeren zo goed mogelijk
ondersteunen
- Jongeren in algemene populatie
- Jongeren in klinische populaties
- Virtual reality behandeling van kinderen met een gedragsstoornis 
beïnvloeden van vijandige attributie bias  minder agressie?

Nature, nurture
 Nature: ontwikkeling bepaald door genetische aanleg  nativisme
 Nurture: ontwikkeling bepaald door omgeving  empiricisme

,  John Locke: menselijke psyche is onbeschreven bij geboorte, alle kennis is
gevolg van ervaring
 Thomas Hobbes: bij geboorte al predisposities bijvoorbeeld neiging tot
egoïsme
 Conclusie: aanleg en omgeving hebben soms onafhankelijke invloed, maar
vaak sprake van wederzijdse beïnvloeding

Continue, discontinue
 Continue: ontwikkeling vindt geleidelijk plaats, zonder abrupte veranderingen
- Herkenning van emotionele expressie
 Discontinue: ontwikkeling is opeenvolging van abrupte veranderingen 
ontwikkeling verloopt in stadia
- Zelf-herkenning (15-20 maanden)
 Conclusie: voor de meeste ontwikkelingsdomeinen geldt dat ze gekenmerkt
worden door continue ontwikkeling, onderbroken door perioden van
discontinuiteit (groeispurts)

Conclusie
 Helpt ons bij het begrijpen van volwassen functioneren, menselijke natuur en
bevorderen van gezond functioneren
 Doelen zijn beschrijven, begrijpen en optimaliseren van ontwikkeling
 Grote thema’s zijn o.a. de vraag wat onze ontwikkeling beïnvloedt (nature,
nurture) en hoe ontwikkeling verloopt (continu, discontinu)

Probleem of niet? Criteria
 Bij de leeftijd passend (veelvoorkomend)
 Mate van, frequentie, duur (recent of langdurig)
 Hardnekkigheid
 Verstoring functioneren?
- Sociale beperkingen (gezin, vriendschappen)
- Schoolprestaties
- Belemmering, verstoring ontwikkeling
 Situatie-gebonden of algemeen
 Voor wie en hoezeer is het een probleem
- Kind
- Gezin (draagkracht)
- Maatschappij
 (Bizar) gedrag alleen voorkomend bij bepaald stoornis

Onderkennende hypothese
Probleemclusters x en y wijzen op…..


Conclusie
 Als K&J psycholoog moet je heel goed weten wat normaal is voor weke
leeftijd, op alle domeinen van de ontwikkeling en wanneer gezonde
ontwikkeling bedreigd wordt
 Als K&J psycholoog moet je de uitingsvormen van stoornissen op
verschillende leeftijden kennen
 Je moet onderzoeksmiddelen kiezen

, - Die geen beroep doen op (cognitieve) vaardigheden die ze nog niet
hebben
- Of via ouders, leerkrachten die leeftijdsspecifieke kenmerken meten met
betrouwbare normering voor ‘afwijkend’, afhankelijk van leeftijd en/of sekse

Problematiek
 Veel problemen ontstaan in periodes van relatief snelle veranderingen
(transities)
 Bepaalde problemen ontstaan vaker in een bepaalde ontwikkelingsfase
- Depressie en anorexia vooral in de puberteit
- ADHD vaak pas in context van school duidelijk
 Risico op probleemgedrag afhankelijk sekse
- Jongens meer externaliserende problematiek  ADHD, gedragsstoornis
- Meisjes meer internaliserende problematiek  depressie, angst
- Jongens vaker problemen vroeg in de neurologische ontwikkeling 
autisme, ADHD
- Meisjes vaker problemen rond de puberteit  depressie, anorexia
 Problematiek ontstaat door een complexe interactie tussen biologische
factoren (genen, neurologie, hormonen), persoonskarakteristieken en diverse
niveaus van omgevingsvariabelen
- Net als normatieve ontwikkeling
- Vergeet ook positieve/beschermende factoren niet

Formeel-operationele stadium
 11 jaar en ouder
 Abstract denken begint
 Operatie op operaties
 Uitgaan van het mogelijke
- Hypothetisch deductief denken
- Propositie logica
- Formeel operationeel egocentrisme
 Dus ook
- Nadenken over jezelf (identiteitsontwikkeling)  wie ben ik, wat wil ik,
toekomst
- Ontwikkeling negatieve cognities ligt bij stress of falen op de loer 
negatief zelfbeeld, negatieve attributies

K&J psycholoog weet veel van
 Leeftijdsverschillen in prevalentie
 Leeftijdsspecifieke kenmerken van pathologie
 Wat afwijkend is bij welke leeftijd
 Leeftijdsadequate onderzoeksmiddelen
 Welke ontwikkelingsprocessen verkeerd kunnen gaan en welke factoren
daarbij een rol spelen
 Hoe die factoren elkaar over de tijd kunnen beïnvloeden
 Welke behandeling past bij welke oorzaak


Hoorcollege 2 Theorie en methode 10-02-20