Inleiding Pedagogiek Herkansing
College 1 Ontwikkelingspedagogiek
Pedagogiek = de wetenschap van het begeleiden van kinderen tot aan de volwassenheid
Co-evolutie = de hersenen vormen zich mede naar het opvoedingsklimaat, baby’s worden
vroeg geboren waardoor ze hulpeloos zijn en aangewezen op hun ouders. De opvoeding
neemt als omgevingsfactor een deel van de functie van de baarmoeder over.
Animal educandum = ‘’een dier dat opgevoed dient te worden’’ het gaat hier vooral om de
opvoeding als mens: de humanisatie
De opvoedingsplichtigen zijn de ouders en zijn het kerngezin waarin het kind wordt
opgevoed. De totale opvoeding speelt zich echter af in een veel breder gebied dat bestaat uit
school, de buurt, de cultuur, en de invloed van leeftijdsgenoten.
Subsysteem = betekent dat er steeds 2 fronten tegenover elkaar staan; ouders vs kind,
leerkrachten vs leerlingen
Uiteindelijke doel opvoeding = de volwassenheid, dat een kind onafhankelijk is en er sprake
is zelfverantwoordelijke zelfbepaling. Het betekent dat de opvoeding een ‘’einde’’ heeft.
Er bestaat echter nog zelfopvoeding, dit is een levenslang proces. Leren gaat namelijk door
zolang men leeft.
Persoonlijkheidsontwikkeling = kinderen worden niet alleen begeleid om zich aan te kunnen
passen aan de samenleving, maar worden ook begeleid in het uitgroeien tot een uniek individu
die van anderen te onderscheiden is.
5 typen opvoeders:
1. De conservatieve materialisten sturen vooral aan op goede banen en inkomsten
voor hun kinderen
2. De doeners willen dat hun kinderen goed presteren, dapper, en trots zijn en zich
weten te handhaven in de maatschappij
3. De sociale idealisten sturen aan op het ontwikkelen van sociale eigenschappen
4. De onopvallende conservisten sturen aan op eerlijkheid, en bevordering van de
gezondheid
5. De gematigde hedonisten levensvreugde staat centraal, samen met humor,
optimisme, tolerantie en oog hebben voor de medemens
Vroeger was het krijgen van kinderen krijgen economisch voordelig; hoe meer kinderen, hoe
meer inkomen
Na de industriële revolutie veranderde dit, veel handwerk werd overgenomen door
machines. Het onderwijs werd massaal klassikaal en op basis van efficiënte gegeven i.p.v. op
basis van een opvoedkundig doel.
1874 kinderwet van Houten: verbood dat kinderen tot 12 jaar werden ingezet in het
arbeidsproces. Hierdoor besloten mensen minderen kinderen te krijgen en werden de gezinnen
kleiner.
,Door de invloed van het liberalisme kwam de persoonlijke vrijheid meer centraal te staan in
de opvoeding.
Echter kwam in de tweede helft van de 19e eeuw een nieuwe opvoedingsvisie; deze was
Victoriaans en de opvoeding hierbij was streng, autoritair en dominant. Hierdoor werd
zelfstandige volwassenheid uitgesteld tot een latere periode.
Als reactie op deze Victoriaanse stijl kwamen de reformpedagogen; hierbij hadden zij het
thema dat de individualiteit van het kind moest worden gewaarborgd.
Effective parenting = conditioneren of africhten van kinderen gewenst gedrag aanleren en
ongewenst gedrag afleren
Visies van filosofen en wetenschappers over de opvoeding en ontwikkeling van het kind
1. Langeveld
- Fenomenologische benadering
- Gebeurtenissen en voorvallen zoals deze beschreven worden door de opvoeder staan
centraal en worden geanalyseerd
- De fenomenologie richt zich op gebeurtenissen en voorvallen zoals deze worden
beleefd
- De opvoeding kenmerkt zich door het kind te helpen mondig te worden
- Gezag is belangrijk
2. Brezinka
- Andragogiek
- Het helpen en begeleiden van volwassenen met als doel hun welzijnssituatie te
verbeteren
- Alles in de opvoeding draait om de intentie van de opvoeder
- Degen die wordt opgevoed is van ondergeschikt belang
3. Litt
- Fenomenologie
- Onderzoekt of er in opvoedingssituatie meer sturend of meer kindvolgend wordt
gehandeld
- Wachsenlassen een kind dient niet te worden beïnvloed en alles komt vanzelf goed
- Führen strakke leiding met als doel om een bepaald ideaal menstype te vormen
4. Montessori
- Opvoedeling vooral op het juiste moment zaken aangereikt moet krijgen waarmee het
zich kan ontwikkelen
- ‘’Kritieke perioden’’
- Een kindvolgende visie
- Responsieve theorie
- In de puberteit wordt de relatie tussen kind en ouder steeds meer symmetrisch
,5. Herbart
- Bildsamkeit
- Het aanspreekbaar zijn voor veranderingen en de mogelijkheid hebben om zelf te
kunnen veranderen
- Opvoeden is het kind inleiden in een zinvolle wereld die de opvoedeling aanspreekt
6. Rousseau
- De opvoeding wordt gegeven door de natuur, de oorspronkelijke aanleg, de mens en
de noodzaak
- Het kind is van nature goed
- Het kind moet zijn eigen koers uit kunnen zetten door zijn eigen denken
- De opvoeder dient het kind uit de dagen en te stimuleren
7. Beekman
- De opvoeding is een plansysteem waarbij doelen en middelen worden samengebracht
8. Spiecker
- Humaniseren in de opvoeding
- Het doel van de opvoeding is de persoonswording
9. Imelman
- Het gevoel van vertrouwen en geborgenheid aan een kind geven is noodzakelijk in
de opvoeding
- Appellerend-normatieve pedagogiek: dicteert niet wat er gedaan over gelaten moet
worden maar geeft hooguit maatstaven
10. Van Ijzendoorn
- Hechtingsgedrag
- Genetische en neurobiologische achtergronden van de gehechtheid
- De ontwikkeling van het brein
- De hormonale ontwikkeling van kinderen
11. Meirieu
- Weerstand
- Recontrer en confronter = het botsen van personen
- Het opvoeden is volgens het aangaan van de strijd
- De opvoeder mag zich niet aan de strijd onttrekken en de weerstand die daardoor
ontstaat moet zijn of haar uitdaging zijn
, 12. Juul
- Ouders moeten vooral worden begeleid bij hun introspectie
- Duidelijke grenzen
- Nabootsing, straffen en beloning is vaak niet nodig
13. Dewey
- Pragmatisme
- Een stroming waarbij de mens primair wordt beschouwd als denken of kennend wezen
- Zelfstandigheid van de opvoedelingen
- Belang bij begeleiden en stimuleren tot het zelfstandig denken
14. Pestalozzi
- Creatieve samenspel
- Ontwikkeling, socialisering en zelfvorming georganiseerd door de opvoeder
- Medeleven en affectie belangrijk in de opvoeding
Nature vs. Nurture
Is iets aangeboren of aangeleerd?
Nature = genen, van nature
Nurture = ervaringen, opvoeding, educatie, culturele invloeden
Primaire opvoedingsmilieu: de ouders van het kind, het kerngezin
Regels en structuur in de opvoeding zijn belangrijk om een gezin leefbaar te houden.
Belangrijk om daarin een balans te vinden.
Secundaire opvoedingsmilieu: opvoeding buitenshuis door professionals; school en
kinderdagverblijf
Beroepsopvoeders.
De pedagogische taken van de school zijn: het bevorderen van een sociaal-emotionele en
morele ontwikkeling. Het helpen en begeleiden van de leerlingen om een zelfstandig en
verantwoordelijk persoon te worden.
Tertiaire opvoedingsmilieu: de straat, de buurt, en de cultuur
Kinderen leren het verschil tussen goed en kwaad (morele opvoeding) voornamelijk door
conflicten met andere kinderen. Ook leren zij in de omgang met andere kinderen emoties
ervaren en herkennen.
College 1 Ontwikkelingspedagogiek
Pedagogiek = de wetenschap van het begeleiden van kinderen tot aan de volwassenheid
Co-evolutie = de hersenen vormen zich mede naar het opvoedingsklimaat, baby’s worden
vroeg geboren waardoor ze hulpeloos zijn en aangewezen op hun ouders. De opvoeding
neemt als omgevingsfactor een deel van de functie van de baarmoeder over.
Animal educandum = ‘’een dier dat opgevoed dient te worden’’ het gaat hier vooral om de
opvoeding als mens: de humanisatie
De opvoedingsplichtigen zijn de ouders en zijn het kerngezin waarin het kind wordt
opgevoed. De totale opvoeding speelt zich echter af in een veel breder gebied dat bestaat uit
school, de buurt, de cultuur, en de invloed van leeftijdsgenoten.
Subsysteem = betekent dat er steeds 2 fronten tegenover elkaar staan; ouders vs kind,
leerkrachten vs leerlingen
Uiteindelijke doel opvoeding = de volwassenheid, dat een kind onafhankelijk is en er sprake
is zelfverantwoordelijke zelfbepaling. Het betekent dat de opvoeding een ‘’einde’’ heeft.
Er bestaat echter nog zelfopvoeding, dit is een levenslang proces. Leren gaat namelijk door
zolang men leeft.
Persoonlijkheidsontwikkeling = kinderen worden niet alleen begeleid om zich aan te kunnen
passen aan de samenleving, maar worden ook begeleid in het uitgroeien tot een uniek individu
die van anderen te onderscheiden is.
5 typen opvoeders:
1. De conservatieve materialisten sturen vooral aan op goede banen en inkomsten
voor hun kinderen
2. De doeners willen dat hun kinderen goed presteren, dapper, en trots zijn en zich
weten te handhaven in de maatschappij
3. De sociale idealisten sturen aan op het ontwikkelen van sociale eigenschappen
4. De onopvallende conservisten sturen aan op eerlijkheid, en bevordering van de
gezondheid
5. De gematigde hedonisten levensvreugde staat centraal, samen met humor,
optimisme, tolerantie en oog hebben voor de medemens
Vroeger was het krijgen van kinderen krijgen economisch voordelig; hoe meer kinderen, hoe
meer inkomen
Na de industriële revolutie veranderde dit, veel handwerk werd overgenomen door
machines. Het onderwijs werd massaal klassikaal en op basis van efficiënte gegeven i.p.v. op
basis van een opvoedkundig doel.
1874 kinderwet van Houten: verbood dat kinderen tot 12 jaar werden ingezet in het
arbeidsproces. Hierdoor besloten mensen minderen kinderen te krijgen en werden de gezinnen
kleiner.
,Door de invloed van het liberalisme kwam de persoonlijke vrijheid meer centraal te staan in
de opvoeding.
Echter kwam in de tweede helft van de 19e eeuw een nieuwe opvoedingsvisie; deze was
Victoriaans en de opvoeding hierbij was streng, autoritair en dominant. Hierdoor werd
zelfstandige volwassenheid uitgesteld tot een latere periode.
Als reactie op deze Victoriaanse stijl kwamen de reformpedagogen; hierbij hadden zij het
thema dat de individualiteit van het kind moest worden gewaarborgd.
Effective parenting = conditioneren of africhten van kinderen gewenst gedrag aanleren en
ongewenst gedrag afleren
Visies van filosofen en wetenschappers over de opvoeding en ontwikkeling van het kind
1. Langeveld
- Fenomenologische benadering
- Gebeurtenissen en voorvallen zoals deze beschreven worden door de opvoeder staan
centraal en worden geanalyseerd
- De fenomenologie richt zich op gebeurtenissen en voorvallen zoals deze worden
beleefd
- De opvoeding kenmerkt zich door het kind te helpen mondig te worden
- Gezag is belangrijk
2. Brezinka
- Andragogiek
- Het helpen en begeleiden van volwassenen met als doel hun welzijnssituatie te
verbeteren
- Alles in de opvoeding draait om de intentie van de opvoeder
- Degen die wordt opgevoed is van ondergeschikt belang
3. Litt
- Fenomenologie
- Onderzoekt of er in opvoedingssituatie meer sturend of meer kindvolgend wordt
gehandeld
- Wachsenlassen een kind dient niet te worden beïnvloed en alles komt vanzelf goed
- Führen strakke leiding met als doel om een bepaald ideaal menstype te vormen
4. Montessori
- Opvoedeling vooral op het juiste moment zaken aangereikt moet krijgen waarmee het
zich kan ontwikkelen
- ‘’Kritieke perioden’’
- Een kindvolgende visie
- Responsieve theorie
- In de puberteit wordt de relatie tussen kind en ouder steeds meer symmetrisch
,5. Herbart
- Bildsamkeit
- Het aanspreekbaar zijn voor veranderingen en de mogelijkheid hebben om zelf te
kunnen veranderen
- Opvoeden is het kind inleiden in een zinvolle wereld die de opvoedeling aanspreekt
6. Rousseau
- De opvoeding wordt gegeven door de natuur, de oorspronkelijke aanleg, de mens en
de noodzaak
- Het kind is van nature goed
- Het kind moet zijn eigen koers uit kunnen zetten door zijn eigen denken
- De opvoeder dient het kind uit de dagen en te stimuleren
7. Beekman
- De opvoeding is een plansysteem waarbij doelen en middelen worden samengebracht
8. Spiecker
- Humaniseren in de opvoeding
- Het doel van de opvoeding is de persoonswording
9. Imelman
- Het gevoel van vertrouwen en geborgenheid aan een kind geven is noodzakelijk in
de opvoeding
- Appellerend-normatieve pedagogiek: dicteert niet wat er gedaan over gelaten moet
worden maar geeft hooguit maatstaven
10. Van Ijzendoorn
- Hechtingsgedrag
- Genetische en neurobiologische achtergronden van de gehechtheid
- De ontwikkeling van het brein
- De hormonale ontwikkeling van kinderen
11. Meirieu
- Weerstand
- Recontrer en confronter = het botsen van personen
- Het opvoeden is volgens het aangaan van de strijd
- De opvoeder mag zich niet aan de strijd onttrekken en de weerstand die daardoor
ontstaat moet zijn of haar uitdaging zijn
, 12. Juul
- Ouders moeten vooral worden begeleid bij hun introspectie
- Duidelijke grenzen
- Nabootsing, straffen en beloning is vaak niet nodig
13. Dewey
- Pragmatisme
- Een stroming waarbij de mens primair wordt beschouwd als denken of kennend wezen
- Zelfstandigheid van de opvoedelingen
- Belang bij begeleiden en stimuleren tot het zelfstandig denken
14. Pestalozzi
- Creatieve samenspel
- Ontwikkeling, socialisering en zelfvorming georganiseerd door de opvoeder
- Medeleven en affectie belangrijk in de opvoeding
Nature vs. Nurture
Is iets aangeboren of aangeleerd?
Nature = genen, van nature
Nurture = ervaringen, opvoeding, educatie, culturele invloeden
Primaire opvoedingsmilieu: de ouders van het kind, het kerngezin
Regels en structuur in de opvoeding zijn belangrijk om een gezin leefbaar te houden.
Belangrijk om daarin een balans te vinden.
Secundaire opvoedingsmilieu: opvoeding buitenshuis door professionals; school en
kinderdagverblijf
Beroepsopvoeders.
De pedagogische taken van de school zijn: het bevorderen van een sociaal-emotionele en
morele ontwikkeling. Het helpen en begeleiden van de leerlingen om een zelfstandig en
verantwoordelijk persoon te worden.
Tertiaire opvoedingsmilieu: de straat, de buurt, en de cultuur
Kinderen leren het verschil tussen goed en kwaad (morele opvoeding) voornamelijk door
conflicten met andere kinderen. Ook leren zij in de omgang met andere kinderen emoties
ervaren en herkennen.
