Samenvatting Examenkatern van Geschiedenis

Samenvatting Geschiedenis Examenkatern:



Hoofdstuk 2
Het Britse rijk 1620-1900



1. De Britten koloniseren Amerika
 Spanjaarden en Fransen -> beslagnemen enorme oppervlakte Noord-Amerika
 Engelse kolonisten vestigen in smal gebied langs oostkust Noord-Amerika (stichten 13
koloniën)

De noordelijke koloniën in Noord-Amerika

 Veel vestigingskoloniën (landbouw, visserij, handel, nijverheid, industrie)
 Eerst vooral calvinistische immigranten o.l.v. dominees.
 Veel verschillend denken migranten kwamen koloniën binnen -> grotere verdraagzaamheid +
meer democratische verhoudingen

De zuidelijke koloniën in Noord-Amerika

 Steeds meer ontwikkelen tot plantage-economieën
 Vestigen kleine boeren
 Plantagehouders invloedrijkste personen (vormden aristocratie)

De plantagekoloniën in het Caraïbisch gebied

 Britten koloniseerden ook eilanden in Caraïbisch gebied
 Vestigen plantage-economieën (vooral suiker, tabak, rum, koffie)

Britse kolonisatie botst in Noord-Amerika met de Franse

 Engeland en Frankrijk strijden om bezit delen Noord-Amerika
 Tijdens Zevenjarige Oorlog (1756-1763) werd deze strijd in voordeel van Britse rijk beslist
 Meeste Indiaanse volken kozen zijde Fransen
 Britten versloegen Fransen in 1763 beslissend
 Franken geeft bezittingen in Noord-Amerika aan Engelsen tijdens Vrede van Parijs


2. Dramatische gevolgen voor de oorspronkelijke bevolking
Veel Indianen sterven als gevolg van nieuwe ziekten

 Van Britse kolonisatie voerden Europeanen veel massamoorden op Indiaanse volken uit
 Allerlei ziekten over hele wereld, maar Amerika zwaarst getroffen -> langst geïsoleerd
 Tijdens Pontiac Oorlog werden pokken gebruik als wapen
 Pokken Amerika -> massale sterfte Indianen

Ook sterven veel Indianen in bloedige oorlogen om Indiaans grondgebied

 Engelsen dachten grondgebied van Indianen te kunnen bemachtigen door te bekeren tot
christendom
 Toen Indianen niet wilden wijken van hun grond -> lange reeks oorlogen in 3 eeuwen

,De Pontiac Oorlog (1763-1766) eindigt onbeslist en draagt bij tot de Onafhankelijkheidsoorlog

 7 Indiaanse volken begonnen o.l.v. Pontiac een oorlog tegen Engelsen
 Indianen slagen niet in de Britten te verdrijven, maar Britten ook niet grondgebied van
Indianen te veroveren
 Uitkomst Pontiac Oorlog -> beide zijden kwamen tot inzicht dat er grote verschillen waren
tussen kolonisten en Indianen om met elkaar te kunnen samenleven
 In Royal Proclamation verbood Britse regering de kolonisten Indiaans grondgebied te
betreden
 1766 -> Pontiac en Engelsen sluiten vrede
 Wrok bij kolonisten ondermijnde de band met koloniale moederland en droeg bij aan
uitbreken van Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog
 Britten verweten kolonisten dat financieel te weinig bijgedragen aan oorlog + te weinig
bereid zichzelf te verdedigen


3. Engelse kolonisten beginnen de Onafhankelijkheidsoorlog
Oorzaken van de Onafhankelijkheidsoorlog

 Belastingconflict tussen kolonisten en Britse regering
o Toen Engelsen in 1733 bepaalden alleen Engelse East India Company mag thee
verkopen in koloniën, volgde na Boston Tea Party een aaneenschakeling van
gebeurtenissen -> ontstaan VS
o Kolonisten beriepen bij belastingconflict op Britse parlementaire traditie en ideeën
Verlichting
 Ideeën van de Verlichting
o Europese kolonisten in Amerika in aanraking gekomen met verlichte ideeën (trias
politica/volkssoevereiniteit/natuurlijke rechten)
 ‘No taxation without representation’
o Regering Londen wilde koloniën mee laten betalen voor oorlogsschuld -> Kolonisten
woedend, want wel belasting betalen en geen vertegenwoordiging in parlement ->
afgevaardigden alle koloniën bij elkaar en gezamenlijk tegen Engelse maatregelen
demonstreren
o Kooplieden besloten tot boycot (niet kopen) Engelse goederen
 De Engelse regering besluit tot polarisatie
o Radicalen -> pleitten voor gewapend verzet + losmaken Engeland
o Gematigden -> geloven in oplossing binnen Engelse bestuur + tegen gewapend
verzet
o Koning Geroge III (Engeland) + ministers die hij koos -> voorkeur polarisatie
(beweging van gematigde standpunten naar 2 fel tegenover elkaar staande
standpunten)

De Verenigde Staten ontstaan

 De kolonisten winnen de oorlog
o 1776 -> opstandige koloniën namen Onafhankelijkheidsverklaring aan. (3 delen)
 Ideeën waarop kolonisten hun stap naar onafhankelijkheid baseerden
 Grieven tegen George III
 Besluit tot onafhankelijkheid

, o Onafhankelijkheidsoorlog/Vrijheidsoorlog/Amerikaanse Revolutie
 Een grondwet wordt ontworpen
o Belangrijkste bepalingen in grondwet waren
 De Unie werd een federale staat
 Regering bevoegd buitenlandse + economische politiek
 Afzonderlijke staten zeggenschap onderwijs + politie + rechtspraak +
verkeer
 De trias politica (scheiding machten)




 De grondwet garandeerde de burgers gelijke rechten
 Veel vrijheid (bijv. recht om wapens te dragen voor bescherming
zichzelf en vrijheid godsdienst belijden die jij wil)
 Gelijke rechten golden in praktijk alleen voor blanken
 Zwarte bevolking bevochten deze rechten -> voor Indianen +
vrouwen duurde dit nog langer


4. Slavernij in Brits-Amerika
Slavernij in Brits-Noord-Amerika

 Engelse koloniën lang gebruik maken Afrikaanse slaven
 Aanvankelijke positie slaven -> in noordelijke koloniën leven vanaf 17 e eeuw ook vrije
Afrikanen
 Vanaf 17e eeuw slaven werken in allerlei beroepen (zuiden vooral arbeiders en huispersoneel
op plantages en in noorden als arbeiders op boerderijen, in havens, als ambachtslieden en
als huispersoneel)
 Tijdens Onafhankelijkheidsoorlog en erna ontstond onderscheid tussen slavenstaten en vrije
staten
 Noordelijke staten eerst slavernij afschaffen -> zuidelijke staten VS bleef slavernij tot 1865

Slavernij in de Britse koloniën in het Caraïbisch gebied

 Verschillen tussen Britse koloniën in Noord- en Midden-Amerika

, o Aandeel slaven in bevolking in zuidelijke plantagekoloniën groter dan noordelijke
o Verbod slavenhandel in Britse rijk in 1807 maakte eind aan winstgevendheid van
Engelse koloniën in Caraïbisch gebied
 Caraïbische koloniën kiezen voor Engeland
o Sympathie van Britse koloniale elite op Caraïbische eilanden lag vooral bij Britse
kolonisten in Noord-Amerika (onderhielden nauwe economische betrekkingen)
 Slavenopstanden en oorlogen met de Marrons
o Vrees van Caraïbische elites voor slavenopstand was gegrond
o Sommige opstanden geïnspireerd door abolitionisme en Franse revolutie
o Tussen Marrons (weggelopen slaven) en Britse kolonisten herhaaldelijk oorlogen


5. Het Britse rijk in India begint met de East India Company
Eerst alleen factorijen

 Na Portugezen en Nederlanders ook Britten en Fransen economische belangstelling voor
India begin 17e eeuw -> Britten het sterkst
 Door Britten in 1600 opgerichte East India Company (EIC) verkreeg monopolie op handel met
alle landen ten oosten Kaap de Goede Hoop en westen van Straat Magellaan
 Beperkte in India eerst tot stichten factorijen -> handel drijven islamitische Mogolvorsten
(katoen, zijde, indigo, salpeter en thee voornaamste handelsgoederen)
 Onbedoeld en onverwacht verwierf Compagnie macht India 18 e eeuw

Verdrag van Allahabad (1765): begin Britse rijk in India

 Eén van de twee elkaar bestrijdende Indiase vorsten (Mir Jafar) won strijd om macht met
steun van EIC -> in ruil daarvoor hoogste macht in Bengalen afstaan aan EIC
 Zelf macht in handen krijgen sloot hij overeenkomst met Mogolkeizer + één diens vazallen
 Brits leger versloeg in Slag bij Buxar, legers van 3 Indiase vorsten
 Overwinning -> Verdrag van Allahabad -> begin Britse rijk in India

Verdere uitbreiding van de Britse macht over India (tot 1886)

 Bestuur over Indiërs werd uitgevoerd door kleine groep naar India gemigreerde Britten
 Bij controle over Britse rijk + afdwingen en beschermen van handel speelde Royal Navy en
Brits-Indische leger grote rol:
o De Royal Navy beschermde de handel op de wereldzeeën
 Britse vloot in staat overal Britse politieke + economische belangen te
beschermen en goede verbindingen tussen moederland en koloniën te
waarborgen
o Groot-Brittannië richtte Brits-Indisch leger op, bestond uit Indiase soldaten o.l.v.
Britse officieren
 Controle over Britse rijk + Brits-Indië werd vergroot door verbeteren verbinden:
o Komst stoomschepen + opening Suezkanaal (1869) -> snellere verbinding
moederland
o Binnen India breidde Britse koloniale macht uit via spoorwegen, wegen en kanalen


6. Gevolgen van de Britse overheersing