Samenvatting
kennisbasistoets taal
Pabo
Samenvatting van het boek Basiskennis taalonderwijs.
,Hoofdstuk 2 Taalonderwijs en taal
Schooltaal = een wat officiëlere taal, waar de nadruk ligt op goed formuleren en verzorgd spreken.
Voorbeelden van schooltaal woorden zijn: thema, samenvatting, persoonsvorm.
Traditioneel taalonderwijs = lesgeven met behulp van een methode.
3 domeinen van taalonderwijs = mondeling- en schriftelijk onderwijs en taalbeschouwing.
Beginnende geletterdheid = wat je in de kleutergroepen doet aan de schriftelijke taalontwikkeling.
Mondelinge taalvaardigheid = het spreken en luisteren, het voeren van allerlei mondelinge
gespreksvormen staan centraal.
Woordenschat = is het aanleren van de betekenis van nieuwe woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en
spreekwoorden.
3 stadia van geletterdheid = het vermogen om schriftelijke taal te begrijpen en te gebruiken.
Ontluikende geletterdheid = voorschoolse periode (0 – 4 jaar).
Beginnende geletterdheid = ontwikkeling van geletterdheid in de groepen 1 – 3.
Gevorderde geletterdheid = de periode na groep 3.
Aanvankelijk lezen = een belangrijk onderdeel binnen beginnende geletterdheid. Dit is het leren
lezen in groep 3.
Voortgezet technisch lezen = de vaardigheid van het decoderen van teksten te vergroten. Het gaat
om vlot en nauwkeurig lezen van de tekst.
Begrijpend lezen = het gaat om het begrijpen van de tekst. Dit kan gecontroleerd worden door
vragen te stellen over de tekst, woorden of uitdrukkingen.
Stellen = het schrijven van teksten.
Taalbeschouwing = kinderen leren reflecteren op de taalvorm, de manier waarop iets is verwoord.
Niveaus van de taal
Fonologisch niveau = uitspraak
Morfologisch niveau = opbouw van woorden
Syntactisch niveau = volgorde van woorden
Semantisch niveau = betekenis
Pragmatisch niveau = het gebruik van de taal
Orthografisch niveau = de spelling.
,Functies van taal
Communicatieve of sociale taalfunctie = we gebruiken de taal als communicatiemiddel,
interactie tussen mensen.
o Zelfhandhaving = opkomen voor wat je zelf wilt.
o Zelfsturing = met woorden handelen en aankondigen wat je plannen zijn.
o Sturing van anderen = met woorden het gedrag van anderen beïnvloeden.
o Structurering van het gesprek = taal gebruiken om het gespreksverloop te
beïnvloeden.
Conceptualiserende functie = je gebruikt taal om je gedachten te ordenen en greep te krijgen
op de werkelijkheid.
o Rapporteren = verslag doen van iets wat in de werkelijkheid is gebeurd.
o Redeneren = je bewerkt de gebeurtenis door een extra denkstap in te bouwen.
o Projecteren = je probeert je te verplaatsen in de gedachten en gevoelens van iemand
anders.
Expressieve taalfunctie = de taal wordt gebruikt als expressiemiddel.
, Hoofdstuk 3 Mondelinge taalvaardigheid
Manieren van taalverwerving
Behaviorisme = kinderen leren taal door imitatie
Creatieve constructietheorie = kinderen imiteren de taal niet, maar beschikken over een
aangeboren taalvermogen waarmee zij op creatieve manier zinnen kunnen opbouwen.
Interactionele benadering = aangeboren taalleervermogen, maar het taalaanbod van de
omgeving e interactie is belangrijk bij het leren van de taal.
Niveaus taalontwikkeling
Fonologisch niveau = het kind vormt spraakklanken
Morfologisch niveau = het gaat om de manier waarop woorden worden gevormd
Semantisch niveau = het gaat om de betekenis van woorden
Syntactisch niveau = kinderen leren de regels voor het combineren van woorden
Pragmatisch niveau = het kind maakt zich de regels eigen voor het gebruik van de taal.
Verschillende perioden taalverwervingsproces
De prelinguale periode (0 – 1 jaar) = Een periode met onsamenhangende reeksen klanken.
Huilen is een manier van communiceren. Het kind begint met vocaliseren, het produceren
van klanken.
De linguale periode (1 – 9 jaar)
o De vroeglinguale periode ( 1 – 2,5 jaar) = brabbelen gaat over naar betekenisvol
taalgebruik.
o De differentiatiefase (2,5 – 5 jaar) = kinderen leren dat woorden van vorm kunnen
veranderen en dat die vormverandering ook iets betekent.
o De voltooiingsfase (5 – 9 jaar) = alle processen uit de vorige periode worden nu
verder opgebouwd.
Overgeneralisatie = kinderen passen taalregels onterecht toe. Voorbeeld: loopte, gevald,
meegebrengt. Dit komt vooral voor in de differentatiefase.
Simulante tweetaligheid = iemand leert twee talen min of meer gelijktijdig. Kinderen leren voor hun
derde jaar een tweede taal.
Successieve tweetaligheid = kinderen leren een tweede taal nadat ze een eerste geleerd hebben.
Interferentiefouten = zijn fouten die voortkomen uit de verschillen tussen een eerste en een tweede
taal.
Stappen om spreekstrategie te bepalen
Oriënteren op de inhoud.
Doel en publiek bepalen
Plannen
Presenteren
Reflecteren op doel en inhoud.
Luisterstrategieën
Globaal luisteren = probeer je globaal te volgen wat er gezegd wordt. Het gaat om het
begrijpen van informatie. Dit wordt ook wel begrijpend luisteren genoemd en is een goede
voorbereiding op begrijpend lezen.
kennisbasistoets taal
Pabo
Samenvatting van het boek Basiskennis taalonderwijs.
,Hoofdstuk 2 Taalonderwijs en taal
Schooltaal = een wat officiëlere taal, waar de nadruk ligt op goed formuleren en verzorgd spreken.
Voorbeelden van schooltaal woorden zijn: thema, samenvatting, persoonsvorm.
Traditioneel taalonderwijs = lesgeven met behulp van een methode.
3 domeinen van taalonderwijs = mondeling- en schriftelijk onderwijs en taalbeschouwing.
Beginnende geletterdheid = wat je in de kleutergroepen doet aan de schriftelijke taalontwikkeling.
Mondelinge taalvaardigheid = het spreken en luisteren, het voeren van allerlei mondelinge
gespreksvormen staan centraal.
Woordenschat = is het aanleren van de betekenis van nieuwe woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en
spreekwoorden.
3 stadia van geletterdheid = het vermogen om schriftelijke taal te begrijpen en te gebruiken.
Ontluikende geletterdheid = voorschoolse periode (0 – 4 jaar).
Beginnende geletterdheid = ontwikkeling van geletterdheid in de groepen 1 – 3.
Gevorderde geletterdheid = de periode na groep 3.
Aanvankelijk lezen = een belangrijk onderdeel binnen beginnende geletterdheid. Dit is het leren
lezen in groep 3.
Voortgezet technisch lezen = de vaardigheid van het decoderen van teksten te vergroten. Het gaat
om vlot en nauwkeurig lezen van de tekst.
Begrijpend lezen = het gaat om het begrijpen van de tekst. Dit kan gecontroleerd worden door
vragen te stellen over de tekst, woorden of uitdrukkingen.
Stellen = het schrijven van teksten.
Taalbeschouwing = kinderen leren reflecteren op de taalvorm, de manier waarop iets is verwoord.
Niveaus van de taal
Fonologisch niveau = uitspraak
Morfologisch niveau = opbouw van woorden
Syntactisch niveau = volgorde van woorden
Semantisch niveau = betekenis
Pragmatisch niveau = het gebruik van de taal
Orthografisch niveau = de spelling.
,Functies van taal
Communicatieve of sociale taalfunctie = we gebruiken de taal als communicatiemiddel,
interactie tussen mensen.
o Zelfhandhaving = opkomen voor wat je zelf wilt.
o Zelfsturing = met woorden handelen en aankondigen wat je plannen zijn.
o Sturing van anderen = met woorden het gedrag van anderen beïnvloeden.
o Structurering van het gesprek = taal gebruiken om het gespreksverloop te
beïnvloeden.
Conceptualiserende functie = je gebruikt taal om je gedachten te ordenen en greep te krijgen
op de werkelijkheid.
o Rapporteren = verslag doen van iets wat in de werkelijkheid is gebeurd.
o Redeneren = je bewerkt de gebeurtenis door een extra denkstap in te bouwen.
o Projecteren = je probeert je te verplaatsen in de gedachten en gevoelens van iemand
anders.
Expressieve taalfunctie = de taal wordt gebruikt als expressiemiddel.
, Hoofdstuk 3 Mondelinge taalvaardigheid
Manieren van taalverwerving
Behaviorisme = kinderen leren taal door imitatie
Creatieve constructietheorie = kinderen imiteren de taal niet, maar beschikken over een
aangeboren taalvermogen waarmee zij op creatieve manier zinnen kunnen opbouwen.
Interactionele benadering = aangeboren taalleervermogen, maar het taalaanbod van de
omgeving e interactie is belangrijk bij het leren van de taal.
Niveaus taalontwikkeling
Fonologisch niveau = het kind vormt spraakklanken
Morfologisch niveau = het gaat om de manier waarop woorden worden gevormd
Semantisch niveau = het gaat om de betekenis van woorden
Syntactisch niveau = kinderen leren de regels voor het combineren van woorden
Pragmatisch niveau = het kind maakt zich de regels eigen voor het gebruik van de taal.
Verschillende perioden taalverwervingsproces
De prelinguale periode (0 – 1 jaar) = Een periode met onsamenhangende reeksen klanken.
Huilen is een manier van communiceren. Het kind begint met vocaliseren, het produceren
van klanken.
De linguale periode (1 – 9 jaar)
o De vroeglinguale periode ( 1 – 2,5 jaar) = brabbelen gaat over naar betekenisvol
taalgebruik.
o De differentiatiefase (2,5 – 5 jaar) = kinderen leren dat woorden van vorm kunnen
veranderen en dat die vormverandering ook iets betekent.
o De voltooiingsfase (5 – 9 jaar) = alle processen uit de vorige periode worden nu
verder opgebouwd.
Overgeneralisatie = kinderen passen taalregels onterecht toe. Voorbeeld: loopte, gevald,
meegebrengt. Dit komt vooral voor in de differentatiefase.
Simulante tweetaligheid = iemand leert twee talen min of meer gelijktijdig. Kinderen leren voor hun
derde jaar een tweede taal.
Successieve tweetaligheid = kinderen leren een tweede taal nadat ze een eerste geleerd hebben.
Interferentiefouten = zijn fouten die voortkomen uit de verschillen tussen een eerste en een tweede
taal.
Stappen om spreekstrategie te bepalen
Oriënteren op de inhoud.
Doel en publiek bepalen
Plannen
Presenteren
Reflecteren op doel en inhoud.
Luisterstrategieën
Globaal luisteren = probeer je globaal te volgen wat er gezegd wordt. Het gaat om het
begrijpen van informatie. Dit wordt ook wel begrijpend luisteren genoemd en is een goede
voorbereiding op begrijpend lezen.
