Sociale Psychologie
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding.................................................................................................................................... 3
Definiëren van sociale psychologie......................................................................................................................3
Kracht van de situatie...........................................................................................................................................3
Waar constructen vandaan komen: Basis menselijke motieven..........................................................................3
Hoofdstuk 8: Overeenstemming; sociale beïnvloeding...................................................................................4
Overeenstemming: Wanneer en waar.................................................................................................................4
Informationele sociale invloed: Het moeten weten wat goed is..........................................................................4
Normatieve sociale invloed: Het geaccepteerd moeten worden.........................................................................4
Strategieën voor het gebruiken van sociale invloeden........................................................................................4
Gehoorzaamheid aan de autoriteiten..................................................................................................................5
Hoofdstuk 3: Sociale cognitie; hoe we denken over de sociale wereld............................................................5
Op de automatische piloot: Lage moeite denken................................................................................................5
Typen van automatisch denken...........................................................................................................................5
Culturele verschillen in sociale cognitie................................................................................................................6
Gecontroleerd sociaal denken: Hoge moeite denken..........................................................................................6
Hoofdstuk 4: Sociale perceptie....................................................................................................................... 6
Non-verbale communicatie..................................................................................................................................6
Eerste impressies: Snel maar langdurend............................................................................................................6
Causale attributie: De waarom vraag beantwoorden.........................................................................................6
Cultuur en sociale perceptie.................................................................................................................................7
Hoofdstuk 5: Jijzelf......................................................................................................................................... 7
De origine en natuur van het zelfconcept............................................................................................................7
Onszelf leren kennen door introspectie................................................................................................................7
Onszelf leren kennen door ons gedrag te observeren..........................................................................................8
Anderen gebruiken om onszelf te leren kennen...................................................................................................8
Zelfcontrole: De leidinggevende functie van jezelf..............................................................................................8
Impressie management: Zoals de wereld ons ziet...............................................................................................8
Zelfbeeld: Hoe we ons voelen over onszelf...........................................................................................................9
Hoofdstuk 6: De nood om onze acties te justificeren......................................................................................9
De theorie van cognitieve dissonantie.................................................................................................................9
Zelf justificatie in het dagelijks leven...................................................................................................................9
Hoofdstuk 7: Attitudes en attitudewisselingen............................................................................................. 10
, De natuur en oorsprong van attitudes...............................................................................................................10
Wanneer voorspellen attitudes gedrag?............................................................................................................10
Hoe veranderen attitudes?.................................................................................................................................10
De kracht van adverteren...................................................................................................................................11
Overtuigende berichten weerstaan....................................................................................................................11
Hoofdstuk 9: Groepsprocessen..................................................................................................................... 11
Wat is een groep................................................................................................................................................11
Individueel gedrag in groepssetting...................................................................................................................12
Groepsbeslissingen: Zijn 2 of meer hoofden beter dan 1...................................................................................12
Conflict en samenwerking..................................................................................................................................12
Hoofdstuk 10: Interpersoonlijke aantrekking................................................................................................13
Wat voorspelt aantrekking................................................................................................................................13
Connecties in de leeftijd van technologie maken...............................................................................................13
Liefde en dierbare relaties..................................................................................................................................13
Beëindigen van intieme relaties.........................................................................................................................13
Hoofdstuk 11: Prosociaal gedrag.................................................................................................................. 14
Basis motieven onder prosociaal gedrag: waarom mensen helpen..................................................................14
Persoonlijke kwaliteiten en prosociaal gedrag: Waarom helpen sommigen meer?.........................................14
Situationele determinanten van prosociaal gedrag: Wanneer helpen mensen?..............................................14
Hoe kan helpen toenemen?...............................................................................................................................14
Hoofdstuk 12: Agressie................................................................................................................................ 14
Is agressie aangeboren, aangeleerd of optioneel?............................................................................................14
Sociale situaties en agressie...............................................................................................................................15
Geweld en de media...........................................................................................................................................15
Hoe agressie af laten nemen..............................................................................................................................15
Hoofdstuk 13: Vooroordelen........................................................................................................................ 16
Vooroordelen definiëren....................................................................................................................................16
Verborgen vooroordelen vaststellen..................................................................................................................16
De effecten van vooroordelen op het slachtoffer...............................................................................................16
Oorzaken van vooroordelen...............................................................................................................................16
Vooroordelen af laten nemen............................................................................................................................16
Sociale Psychologie in Actie 3: Sociale psychologie en de wet.......................................................................18
Ooggetuigen verklaringen..................................................................................................................................18
Jury’s: Groepsprocessen in actie........................................................................................................................18
Sociale Psychologie in Actie 1: Sociale psychologie gebruiken voor een duurzame en vrolijke toekomst........18
Toegepast onderzoek in de sociale psychologie................................................................................................18
, Sociale psychologie gebruiken voor een duurzame toekomst...........................................................................19
Geluk en een duurzame levensstijl.....................................................................................................................19
Sociale Psychologie in Actie 2: Sociale Psychologie en gezondheid................................................................19
Stress en gezondheid..........................................................................................................................................19
Omgaan met stress............................................................................................................................................20
Voorkomen: Gezond gedrag promoten.............................................................................................................20
Colleges....................................................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 1: Inleiding
Definiëren van sociale psychologie
Wat is sociale psychologie
- De wetenschappelijke studie naar de manier waarop menselijk gedrag, gevoelens en
gedachtes beïnvloed worden bij de echte of verzonnen aanwezigheid van anderen
- Hierbij is er dus ook studie naar sociale invloed
Sociale psychologie, filosofie, wetenschap en het gezond verstand
- Psychologen kijken veel naar wat filosofen vroeger zeiden
- Veel mensen weten niet waarom ze handelen zoals ze doen
- Sociaal psychologen stellen condities vast waaronder iets het meest waarschijnlijk
plaats vindt
Waarin het verschilt
- Bij individuele verschillen gaan we naar persoonlijkheidspsychologen
- Bij sociale psychologie kijken we naar de invloed van anderen
- Voor sociale psychologie kijken we naar analyse van individu in context van situatie
- Voor sociologie kijken we naar analyse van groep, institutie of samenleving
Kracht van de situatie
Het belang van uitleg
- Fundamentele toewijzingsfout: De neiging om te overschatten hoeveel van iemands
gedrag afhankelijk is van interne factoren en de externe situatie te onderschatten
Het belang van interpretatie
- Behaviorisme: Alleen rekening houden met de versterkende eigenschappen van de
omgeving
- Construct: Manier waarop mensen de wereld waarnemen, begrijpen en
interpreteren
- Gestalt Psychologie: Nadruk op belang bestuderen subjectieve manier waarop een
object verschijnt in iemands gedachten ipv alleen kijken naar objectieve fysieke
attributen van het object
Waar constructen vandaan komen: Basis menselijke motieven
- We willen ons goed voelen over onszelf en we willen accuraat zijn
Eigenwaarde motief
- Eigenwaarde: Menselijke evaluatie over zichzelf; in hoeverre ze zichzelf als goed zien
Sociale cognitie motief
- Sociale cognitie: Hoe mensen denken over zichzelf en sociale wereld; hoe ze sociale
informatie selecteren, interpreteren en gebruiken om te beslissen en beoordelen
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding.................................................................................................................................... 3
Definiëren van sociale psychologie......................................................................................................................3
Kracht van de situatie...........................................................................................................................................3
Waar constructen vandaan komen: Basis menselijke motieven..........................................................................3
Hoofdstuk 8: Overeenstemming; sociale beïnvloeding...................................................................................4
Overeenstemming: Wanneer en waar.................................................................................................................4
Informationele sociale invloed: Het moeten weten wat goed is..........................................................................4
Normatieve sociale invloed: Het geaccepteerd moeten worden.........................................................................4
Strategieën voor het gebruiken van sociale invloeden........................................................................................4
Gehoorzaamheid aan de autoriteiten..................................................................................................................5
Hoofdstuk 3: Sociale cognitie; hoe we denken over de sociale wereld............................................................5
Op de automatische piloot: Lage moeite denken................................................................................................5
Typen van automatisch denken...........................................................................................................................5
Culturele verschillen in sociale cognitie................................................................................................................6
Gecontroleerd sociaal denken: Hoge moeite denken..........................................................................................6
Hoofdstuk 4: Sociale perceptie....................................................................................................................... 6
Non-verbale communicatie..................................................................................................................................6
Eerste impressies: Snel maar langdurend............................................................................................................6
Causale attributie: De waarom vraag beantwoorden.........................................................................................6
Cultuur en sociale perceptie.................................................................................................................................7
Hoofdstuk 5: Jijzelf......................................................................................................................................... 7
De origine en natuur van het zelfconcept............................................................................................................7
Onszelf leren kennen door introspectie................................................................................................................7
Onszelf leren kennen door ons gedrag te observeren..........................................................................................8
Anderen gebruiken om onszelf te leren kennen...................................................................................................8
Zelfcontrole: De leidinggevende functie van jezelf..............................................................................................8
Impressie management: Zoals de wereld ons ziet...............................................................................................8
Zelfbeeld: Hoe we ons voelen over onszelf...........................................................................................................9
Hoofdstuk 6: De nood om onze acties te justificeren......................................................................................9
De theorie van cognitieve dissonantie.................................................................................................................9
Zelf justificatie in het dagelijks leven...................................................................................................................9
Hoofdstuk 7: Attitudes en attitudewisselingen............................................................................................. 10
, De natuur en oorsprong van attitudes...............................................................................................................10
Wanneer voorspellen attitudes gedrag?............................................................................................................10
Hoe veranderen attitudes?.................................................................................................................................10
De kracht van adverteren...................................................................................................................................11
Overtuigende berichten weerstaan....................................................................................................................11
Hoofdstuk 9: Groepsprocessen..................................................................................................................... 11
Wat is een groep................................................................................................................................................11
Individueel gedrag in groepssetting...................................................................................................................12
Groepsbeslissingen: Zijn 2 of meer hoofden beter dan 1...................................................................................12
Conflict en samenwerking..................................................................................................................................12
Hoofdstuk 10: Interpersoonlijke aantrekking................................................................................................13
Wat voorspelt aantrekking................................................................................................................................13
Connecties in de leeftijd van technologie maken...............................................................................................13
Liefde en dierbare relaties..................................................................................................................................13
Beëindigen van intieme relaties.........................................................................................................................13
Hoofdstuk 11: Prosociaal gedrag.................................................................................................................. 14
Basis motieven onder prosociaal gedrag: waarom mensen helpen..................................................................14
Persoonlijke kwaliteiten en prosociaal gedrag: Waarom helpen sommigen meer?.........................................14
Situationele determinanten van prosociaal gedrag: Wanneer helpen mensen?..............................................14
Hoe kan helpen toenemen?...............................................................................................................................14
Hoofdstuk 12: Agressie................................................................................................................................ 14
Is agressie aangeboren, aangeleerd of optioneel?............................................................................................14
Sociale situaties en agressie...............................................................................................................................15
Geweld en de media...........................................................................................................................................15
Hoe agressie af laten nemen..............................................................................................................................15
Hoofdstuk 13: Vooroordelen........................................................................................................................ 16
Vooroordelen definiëren....................................................................................................................................16
Verborgen vooroordelen vaststellen..................................................................................................................16
De effecten van vooroordelen op het slachtoffer...............................................................................................16
Oorzaken van vooroordelen...............................................................................................................................16
Vooroordelen af laten nemen............................................................................................................................16
Sociale Psychologie in Actie 3: Sociale psychologie en de wet.......................................................................18
Ooggetuigen verklaringen..................................................................................................................................18
Jury’s: Groepsprocessen in actie........................................................................................................................18
Sociale Psychologie in Actie 1: Sociale psychologie gebruiken voor een duurzame en vrolijke toekomst........18
Toegepast onderzoek in de sociale psychologie................................................................................................18
, Sociale psychologie gebruiken voor een duurzame toekomst...........................................................................19
Geluk en een duurzame levensstijl.....................................................................................................................19
Sociale Psychologie in Actie 2: Sociale Psychologie en gezondheid................................................................19
Stress en gezondheid..........................................................................................................................................19
Omgaan met stress............................................................................................................................................20
Voorkomen: Gezond gedrag promoten.............................................................................................................20
Colleges....................................................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 1: Inleiding
Definiëren van sociale psychologie
Wat is sociale psychologie
- De wetenschappelijke studie naar de manier waarop menselijk gedrag, gevoelens en
gedachtes beïnvloed worden bij de echte of verzonnen aanwezigheid van anderen
- Hierbij is er dus ook studie naar sociale invloed
Sociale psychologie, filosofie, wetenschap en het gezond verstand
- Psychologen kijken veel naar wat filosofen vroeger zeiden
- Veel mensen weten niet waarom ze handelen zoals ze doen
- Sociaal psychologen stellen condities vast waaronder iets het meest waarschijnlijk
plaats vindt
Waarin het verschilt
- Bij individuele verschillen gaan we naar persoonlijkheidspsychologen
- Bij sociale psychologie kijken we naar de invloed van anderen
- Voor sociale psychologie kijken we naar analyse van individu in context van situatie
- Voor sociologie kijken we naar analyse van groep, institutie of samenleving
Kracht van de situatie
Het belang van uitleg
- Fundamentele toewijzingsfout: De neiging om te overschatten hoeveel van iemands
gedrag afhankelijk is van interne factoren en de externe situatie te onderschatten
Het belang van interpretatie
- Behaviorisme: Alleen rekening houden met de versterkende eigenschappen van de
omgeving
- Construct: Manier waarop mensen de wereld waarnemen, begrijpen en
interpreteren
- Gestalt Psychologie: Nadruk op belang bestuderen subjectieve manier waarop een
object verschijnt in iemands gedachten ipv alleen kijken naar objectieve fysieke
attributen van het object
Waar constructen vandaan komen: Basis menselijke motieven
- We willen ons goed voelen over onszelf en we willen accuraat zijn
Eigenwaarde motief
- Eigenwaarde: Menselijke evaluatie over zichzelf; in hoeverre ze zichzelf als goed zien
Sociale cognitie motief
- Sociale cognitie: Hoe mensen denken over zichzelf en sociale wereld; hoe ze sociale
informatie selecteren, interpreteren en gebruiken om te beslissen en beoordelen
