Richtlijnen in de GGZ: praktijkgericht of evidentie gericht?
Sari Segers
Vrije Universiteit Amsterdam
Psychologie
Sari Segers 2612776
Klinisch werkveld en interventiemethoden (P_BKLWINT)
Thema 3: Richtlijnen in de ggz: het gat tussen wetenschap en praktijk
24-12-2021
Aantal woorden: 1995
, De huidige geestelijke gezondheidszorg (GGZ) kampt al jaren met een kloof tussen
wetenschappelijk bewijs (evidence) en de omgang hiervan in de alledaagse praktijk (Asmus,
2005). Met name richtlijnen, welke zo veel mogelijk gebaseerd op consensus tussen experts
en wetenschappelijke expertise, blijken in de praktijk slecht te worden geïmplementeerd en
nageleefd. Professionals in de GGZ blijken tevens vaak onvoldoende bijgeschoold over deze
richtlijnen, ondanks een toenemende mate van beleid en richtlijnen (Van Vught & Van der
Heijden, 2019).
Huidige richtlijnen binnen de GGZ zijn multidisciplinair en ‘beogen de inhoud van de
zorg te sturen’ (Asmus, 2005, p. 210). Om dit te realiseren worden er protocollen van deze
richtlijnen gebruikt; stappen die adequaat handelen door hulpverleners beschrijven.
Momenteel worden er twee verschillende standaarden gehanteerd waarop richtlijnen worden
geconstrueerd; kwaliteitsstandaarden en zorgstandaarden. De kwaliteitsstandaarden zijn
gericht op ‘zorgstandaarden en generieke modules, net als multidisciplinaire richtlijnen en
veldnormen’ en ‘vormen samen met wet- en regelgeving en beroepsethiek de basis voor de
zorgprofessional’ (NKO, 2018a). Een zorgstandaard beschrijft vanuit ‘algemene termen
vanuit het perspectief van de patiënt wat goede zorg is voor mensen met een bepaalde
psychische aandoening’. Deze norm is bedoeld voor zowel professionals, als patiënten en
beschrijft daarnaast ook de verwachtingen van en voor patiënten met betrekking tot
medicatie, behandeling en participatie (NKO, 2018a). Een generieke module ‘beschrijft de
zorg rondom een algemeen onderwerp dat relevant is voor meerdere psychische
aandoeningen.’ (NKO, 2018a). Dit gaat bijvoorbeeld over medicatie, de omgeving van de
patiënt, zelfmanagement en daginvulling. Ten slotte geeft een richtlijn standaarden voor ‘de
diagnostiek en behandeling van patiënten met psychische aandoeningen.’ Een zorgstandaard
of generieke module kunnen zodoende meerdere richtlijnen kennen, die ‘bovendien door of
onder toezicht van verschillende beroepsverenigingen zijn opgesteld’ (NKO, 2018a). Het
Sari Segers
Vrije Universiteit Amsterdam
Psychologie
Sari Segers 2612776
Klinisch werkveld en interventiemethoden (P_BKLWINT)
Thema 3: Richtlijnen in de ggz: het gat tussen wetenschap en praktijk
24-12-2021
Aantal woorden: 1995
, De huidige geestelijke gezondheidszorg (GGZ) kampt al jaren met een kloof tussen
wetenschappelijk bewijs (evidence) en de omgang hiervan in de alledaagse praktijk (Asmus,
2005). Met name richtlijnen, welke zo veel mogelijk gebaseerd op consensus tussen experts
en wetenschappelijke expertise, blijken in de praktijk slecht te worden geïmplementeerd en
nageleefd. Professionals in de GGZ blijken tevens vaak onvoldoende bijgeschoold over deze
richtlijnen, ondanks een toenemende mate van beleid en richtlijnen (Van Vught & Van der
Heijden, 2019).
Huidige richtlijnen binnen de GGZ zijn multidisciplinair en ‘beogen de inhoud van de
zorg te sturen’ (Asmus, 2005, p. 210). Om dit te realiseren worden er protocollen van deze
richtlijnen gebruikt; stappen die adequaat handelen door hulpverleners beschrijven.
Momenteel worden er twee verschillende standaarden gehanteerd waarop richtlijnen worden
geconstrueerd; kwaliteitsstandaarden en zorgstandaarden. De kwaliteitsstandaarden zijn
gericht op ‘zorgstandaarden en generieke modules, net als multidisciplinaire richtlijnen en
veldnormen’ en ‘vormen samen met wet- en regelgeving en beroepsethiek de basis voor de
zorgprofessional’ (NKO, 2018a). Een zorgstandaard beschrijft vanuit ‘algemene termen
vanuit het perspectief van de patiënt wat goede zorg is voor mensen met een bepaalde
psychische aandoening’. Deze norm is bedoeld voor zowel professionals, als patiënten en
beschrijft daarnaast ook de verwachtingen van en voor patiënten met betrekking tot
medicatie, behandeling en participatie (NKO, 2018a). Een generieke module ‘beschrijft de
zorg rondom een algemeen onderwerp dat relevant is voor meerdere psychische
aandoeningen.’ (NKO, 2018a). Dit gaat bijvoorbeeld over medicatie, de omgeving van de
patiënt, zelfmanagement en daginvulling. Ten slotte geeft een richtlijn standaarden voor ‘de
diagnostiek en behandeling van patiënten met psychische aandoeningen.’ Een zorgstandaard
of generieke module kunnen zodoende meerdere richtlijnen kennen, die ‘bovendien door of
onder toezicht van verschillende beroepsverenigingen zijn opgesteld’ (NKO, 2018a). Het
