Samenvatting Natuur Onderwijs Inzichtelijk
Inhoud
1 Planten.........................................................................................................................................3
1.1 Indeling van het plantenrijk...............................................................................................3
1.2 De bouw van zaadplanten..................................................................................................4
1.3 De voortplanting van bloemplanten.................................................................................6
1.4 Seizoenverschijnselen.........................................................................................................9
1.5 Schimmels en paddenstoelen.........................................................................................10
2 Dieren.........................................................................................................................................11
2.1 Indeling van het dierenrijk...............................................................................................11
Ongewervelde dieren..........................................................................................................12
Gewervelde dieren...............................................................................................................13
2.2 Aanpassingen aan de primaire levensbehoeften.........................................................14
2.3 Aanpassingen aan de winter............................................................................................16
2.4 Aanpassingen aan de omgeving......................................................................................16
2.5 Voortplanting.....................................................................................................................18
3 Eigen lichaam en gezond gedrag............................................................................................20
3.1 Waarneming.......................................................................................................................20
3.2 Stevigheid en beweging....................................................................................................23
3.3 Spijsvertering en voeding.................................................................................................26
3.4 Ademhaling en bloedsomloop........................................................................................31
3.5 Afweer en gezondheid......................................................................................................34
3.6 Voortplanting en seksualiteit...........................................................................................36
5 Natuurkundige verschijnselen................................................................................................39
5.1 Vaste stoffen, vloeistoffen en gassen.............................................................................39
5.2 Magnetisme........................................................................................................................42
5.3 Elektriciteit..........................................................................................................................42
5.4 Geluid..................................................................................................................................44
5.5 Licht en kleur......................................................................................................................45
5.6 Kracht..................................................................................................................................47
6 Technische inzichten................................................................................................................49
6.1 Wat is techniek...................................................................................................................49
,6.2 Constructies.......................................................................................................................49
6.3 Energieomzettingen.........................................................................................................50
6.4 Bewegings- en overbreng principes................................................................................52
6.5 Informatie- en communicatietechnologie......................................................................54
, 1 Planten
1.1 Indeling van het plantenrijk
Bladgroen speelt een belangrijke rol bij de fotosynthese van planten. Dit is het proces
dat planten in staat stelt om met behulp van zonlicht hun eigen voedsel te maken.
De wieren(algen) vormen de hoofdgroep met de eenvoudigste bouw van het plantenrijk.
Omdat wieren in zulke groten getale in water voorkomen, leveren wieren meer dan de
helft van de zuurstof in de atmosfeer. Wieren kunnen zo klein zijn dat je ze alleen met
een microscoop kunt zien. Een voorbeeld daarvan vormen de eencellige wieren ook
wel algen genoemd. Sommige algen komen ook op het land voor dat zijn boomalgen.
Een korstmos is een alg en een schimmel. Beide organismen hebben voordeel van deze
samenlevingsvorm, ook wel symbiose genoemd. Een alg levert voedingsstoffen aan de
schimmel, die zelf geen voedingsstoffen kan maken uit zonlicht. Een schimmel houdt
vocht en mineralen vast, afkomstig uit de lucht en de regen, en beschermt de alg zo
tegen uitdroging.
Mossen zijn landplanten, maar hebben wel een vochtige leefomgeving nodig. Mossen
hebben geen transportsysteem van vaatbundels waarmee ze water vanuit de bodem
naar boven kunnen transporteren. Als mossen tijdelijk met veel droogte te maken
hebben, drogen ze uit en komen ze in een soort ruststand tot ze weer water krijgen. De
voorplanting van mosplanten wordt gevormd door sporendragers die op het mos groeit.
Paardenstaarten en varens hebben in tegenstelling tot een mos echte wortels en hun
bladeren en stengels hebben een wasachtige laag die uitdroging tegengaat. Hun
stengels en bladeren bevatten vaatbundels waarmee water en voedingsstoffen door de
plant kunnen worden getransporteerd, en houtachtig materiaal dat zorgt voor
stevigheid. Door deze eigenschap kunnen ze ook in de hoogte groeien.
Een zaad van een zaadplant bevat een embryonaal plantje met voedsel voor de
kiemperiode van een nieuwe zaadplant. Het embryonaal plantje barst uiteindelijk open
en veranderd in een kiemplantje. De zaadplanten zijn in te delen in 2 groepen de
coniferen en de bloemplanten.
Coniferen noem je ook wel naaktzadigen omdat de zaden zich niet in een vrucht
ontwikkelen, zoals bij de bedektzadige(bloemplanten) het geval is, maar open en bloot
op de schubben van de kegels liggen.
Bloemplanten hebben bloemen die een centrale rol spelen bij de voorplanting. Het
stuifmeel moet van de ene bloem bij de andere soortgenoot bloem terechtkomen. Na
de bestuiving vindt de bevruchting plaats in het vruchtbeginsel van de bloem. Het
vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht met daarin het rijpe zaad.
Inhoud
1 Planten.........................................................................................................................................3
1.1 Indeling van het plantenrijk...............................................................................................3
1.2 De bouw van zaadplanten..................................................................................................4
1.3 De voortplanting van bloemplanten.................................................................................6
1.4 Seizoenverschijnselen.........................................................................................................9
1.5 Schimmels en paddenstoelen.........................................................................................10
2 Dieren.........................................................................................................................................11
2.1 Indeling van het dierenrijk...............................................................................................11
Ongewervelde dieren..........................................................................................................12
Gewervelde dieren...............................................................................................................13
2.2 Aanpassingen aan de primaire levensbehoeften.........................................................14
2.3 Aanpassingen aan de winter............................................................................................16
2.4 Aanpassingen aan de omgeving......................................................................................16
2.5 Voortplanting.....................................................................................................................18
3 Eigen lichaam en gezond gedrag............................................................................................20
3.1 Waarneming.......................................................................................................................20
3.2 Stevigheid en beweging....................................................................................................23
3.3 Spijsvertering en voeding.................................................................................................26
3.4 Ademhaling en bloedsomloop........................................................................................31
3.5 Afweer en gezondheid......................................................................................................34
3.6 Voortplanting en seksualiteit...........................................................................................36
5 Natuurkundige verschijnselen................................................................................................39
5.1 Vaste stoffen, vloeistoffen en gassen.............................................................................39
5.2 Magnetisme........................................................................................................................42
5.3 Elektriciteit..........................................................................................................................42
5.4 Geluid..................................................................................................................................44
5.5 Licht en kleur......................................................................................................................45
5.6 Kracht..................................................................................................................................47
6 Technische inzichten................................................................................................................49
6.1 Wat is techniek...................................................................................................................49
,6.2 Constructies.......................................................................................................................49
6.3 Energieomzettingen.........................................................................................................50
6.4 Bewegings- en overbreng principes................................................................................52
6.5 Informatie- en communicatietechnologie......................................................................54
, 1 Planten
1.1 Indeling van het plantenrijk
Bladgroen speelt een belangrijke rol bij de fotosynthese van planten. Dit is het proces
dat planten in staat stelt om met behulp van zonlicht hun eigen voedsel te maken.
De wieren(algen) vormen de hoofdgroep met de eenvoudigste bouw van het plantenrijk.
Omdat wieren in zulke groten getale in water voorkomen, leveren wieren meer dan de
helft van de zuurstof in de atmosfeer. Wieren kunnen zo klein zijn dat je ze alleen met
een microscoop kunt zien. Een voorbeeld daarvan vormen de eencellige wieren ook
wel algen genoemd. Sommige algen komen ook op het land voor dat zijn boomalgen.
Een korstmos is een alg en een schimmel. Beide organismen hebben voordeel van deze
samenlevingsvorm, ook wel symbiose genoemd. Een alg levert voedingsstoffen aan de
schimmel, die zelf geen voedingsstoffen kan maken uit zonlicht. Een schimmel houdt
vocht en mineralen vast, afkomstig uit de lucht en de regen, en beschermt de alg zo
tegen uitdroging.
Mossen zijn landplanten, maar hebben wel een vochtige leefomgeving nodig. Mossen
hebben geen transportsysteem van vaatbundels waarmee ze water vanuit de bodem
naar boven kunnen transporteren. Als mossen tijdelijk met veel droogte te maken
hebben, drogen ze uit en komen ze in een soort ruststand tot ze weer water krijgen. De
voorplanting van mosplanten wordt gevormd door sporendragers die op het mos groeit.
Paardenstaarten en varens hebben in tegenstelling tot een mos echte wortels en hun
bladeren en stengels hebben een wasachtige laag die uitdroging tegengaat. Hun
stengels en bladeren bevatten vaatbundels waarmee water en voedingsstoffen door de
plant kunnen worden getransporteerd, en houtachtig materiaal dat zorgt voor
stevigheid. Door deze eigenschap kunnen ze ook in de hoogte groeien.
Een zaad van een zaadplant bevat een embryonaal plantje met voedsel voor de
kiemperiode van een nieuwe zaadplant. Het embryonaal plantje barst uiteindelijk open
en veranderd in een kiemplantje. De zaadplanten zijn in te delen in 2 groepen de
coniferen en de bloemplanten.
Coniferen noem je ook wel naaktzadigen omdat de zaden zich niet in een vrucht
ontwikkelen, zoals bij de bedektzadige(bloemplanten) het geval is, maar open en bloot
op de schubben van de kegels liggen.
Bloemplanten hebben bloemen die een centrale rol spelen bij de voorplanting. Het
stuifmeel moet van de ene bloem bij de andere soortgenoot bloem terechtkomen. Na
de bestuiving vindt de bevruchting plaats in het vruchtbeginsel van de bloem. Het
vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht met daarin het rijpe zaad.
