Inleiding pedagogische
wetenschappen
Literatuur semester 1.
,College 1. 06-09-202 3
Opgroeien in de complexe werkelijkheid 3
Pedagogiek in beeld 8
College 2. 13/09/202 11
Pedagogiek in beeld 11
De terugkeer van het angstaanjagende kind 13
Burgerschapsvorming op de basisschool 15
Mondige kinderen 18
College 3. 20/09/202 19
Opvoeden: een privé en publieke zaak 19
Why parenting matters for children in the 21st century 20
De ontwikkeling van kinderen 23
College 4 27/09/202 25
A review on bullying and peer victimization in school 25
Pedagogiek in beeld 28
Inleiding in gezinspedagogiek 30
College 5 - 04/10/202 32
Risicofactoren voor spijbelen en schooluitval: een meta-analyse 32
De ontwikkeling van kinderen 34
Diagnosing childhood resilience - a systemic appraoch to the diagnosis of adaptation in
adverse social and physical ecologies 36
Changes in the relative importance of dynamic risk factors for recidivism during
adolenscence. 37
College 6 11-10-202 38
Pedagogiek in beeld 38
Neurobiologische factoren en antisociaal gedrag: nature, nurture, narture 39
1 1 1
, College 1. 06-09-2021
Opgroeien in de complexe werkelijkheid
In 1918 word de eerste hoogleraren aan de universiteit van Utrecht benoemd als
hoogleraar pedagogiek. Door gedachtegoed van filosoof Rousseau werd pedagogiek als
discipline gezien als een behoefte om het kind en de ontwikkeling van een kind beter te
begrijpen.
Definitie pedagogiek: Pedagogiek houd zich bezig met opvoeden in de breedste zin van
het woord. Hierbij houden pedagogen zich bezig met het bieden van advies, behandeling
of begeleiding in problematische opvoedings- en onderwijs situaties. Waarbij de nadruk ligt
op het kind of de volwassene in een afhankelijkheidsrelatie in interactie met verschillende
milieus: zijn of haar opvoeders, leeftijdsgenoten, leerkrachten, hulpverleners en sociale
media. Hierbij is veel oog voor verbetering van de praktijk geboden.
Ontstaan en ontwikkeling van de pedagogiek als discipline
Het ontstaan van pedagogiek in Nederland stamt af van andere gedragswetenschappen
zoals psychologie en psychiatrie. Deze wetenschappen ontwikkelenden aan het begin van
de 19e eeuw toen onderzoek steeds meer ging uitwijzen dat het ontstaan van psychische
problemen niet alleen in de genetische aanleg ligt maar dat omgeving hier ook een
negatieve invloed op kan uitoefenen.
Mishandeling en verwaarlozing van kinderen door hun opvoeders werd gezien als de
grootste oorzaak van psychische problemen bij kinderen en jongeren. Door deze
ontwikkelingen werd de nadruk in de pedagogiek gelegd op het preventief handelen.
De opkomst van de internationale stromingen: dynamische psychologie en de Mental
hygiene movement zorgden voor een definitieve omslag in de pedagogiek. Langzaam
werd het werkveld gevuld door hoogleraren en andere professionals in plaats van
moralisten zoals dominees en priesters. Psychische en gedragsproblemen werden niet
langer gezien als een gebrek aan morele opvoeding maar er kwam meer oog voor
karaktervorming als gevolg van individuele levensgeschiedenis.
Neurotisering; de oorsprong van psychische- en gedragsproblemen ligt bij een verstoorde
relatie tussen moeder en kind.
In 1909 werd in Amerika de Mental hygiene movement opgericht die ten doel had de
zorg voor krankzinnigen te verbeteren en de preventie van geestesziekten. In Nederland
zorgde dit voor de oprichting van Medisch Opvoedkundig bureaus (MOB). Hier werkt een
multidisciplinaire team aan de behandeling van kinderen met meervoudige problematiek.
Binnen de MOB ging met ervanuit dat het ontstaan van de psychische problemen
voortkwam uit een inadequate wisselwerking tussen ouder en kind.
Ook rond 1909 werd in Duitsland de academische Heilpädagogik opgericht. Hiervan
vestigde zich ook meerdere hoogleraren in Nederland. Binnen de academie richten de
pedagogen zich op het behandelen van psychische stoornissen door middel van
opvoedingsmaatregelen. De hoogleraren die zich in Nederland vestigden introduceerde
het vak als een geesteswetenschap waarbij men zich bezighield met de sociale
werkelijkheid en de historische context waarin kinderen opgroeiden. De Duitse invloeden
zijn nog altijd te merken omdat alleen in een aantal landen in Europa het woord
pedagogiek word gebruikt. In andere landen valt het vak onder de verzamelnaam
education.
, Vanaf 1900 ontstond in Nederland de sociale pedagogiek. Deze vorm richtte zich op de
opvoeding van jeugd buiten het gezin en school en hield zich dus vooral bezig met
vraagstukken rondom het jeugdbeleid. Dit specifieke vakgebied bestaat ondertussen niet
meer maar is in verschillende andere disciplines nog duidelijk terug te vinden.
Voorbeeld: Bij de decentralisatie van de jeugdzorg word uitgegaan van de pedagogische
civil society.
Na de tweede wereldoorlog werd pedagogiek een zelfstandige opleiding aan de
universiteit. De waarde van empirisch onderzoek neemt toe maar volgens hoogleraren
krijgt empirisch onderzoek pas een betekenis als je vanuit die kennis ook normatieve
uitspraken kan doen.
Empirisch onderzoek omvat elke wetenschappelijke onderzoeksactiviteit die directe, eigen
waarnemingen gebruikt.
Rond het jaar 2000 vormt de opleiding pedagogiek naar de opleiding zoals we hem
vandaag de dag kennen. Universitair pedagogen specialiseerde zich steeds meer.
Onderwijs wetenschappen werd een aparte discipline evenals orthopedagogiek en
forensische orthopedagogiek. Door deze specialisaties word pedagogiek klinischer en een
meer praktijkgerichte wetenschap i.p.v. een theoretische wetenschap.
Naast dat pedagogiek zich heeft ontwikkeld tot een empirisch-analytische-wetenschap
is ook nog steeds de hystorische, filosofische context terug te vinden in de wetenschap.
Voorbeeld: Wanneer is opvoeding goed of goed genoeg? Hoe kunnen ouders het best
omgaan met technologische ontwikkelingen en sociale media in de opvoeding van
kinderen? Wat maakt iemand een goede pedagogisch hulpverlener?
Door de steeds veranderende maatschappelijke en individuele normen en waarden van
opvoeders moeten pedagogen steeds weer nieuwe vragen beantwoorden of antwoorden
herzien. Hierbij kan niet volledig uitgegaan worden van empirisch onderzoek omdat de
geldende normen en waarden hier niet in worden mee genomen. Zo blijft pedagogiek nog
altijd een normatieve wetenschap.
Deelgebieden binnen de hedendaagse pedagogiek
Binnen discussies in de pedagogiek word vaak gefocust op de orthopedagogiek.
Pedagogiek is echter door de jaren heen een veel bredere wetenschap geworden dan
alleen de bovenstaande discipline. Waar vroeger het afwijkende kind centraal stond is
daar nu de ontwikkeling van alle kinderen en jongeren aan toe gevoegd waarbij ook nog
oog is voor de volwassene in een afhankelijkheidsrelatie.
Tegenwoordig word onderscheid gemaakt tussen orthopedagogiek en gezinspedagogiek.
Gezinspedagogiek houd zich bezig met verschillende specifieke opvoedingscontexten
hierbij ligt de focus niet alleen binnen het gezin maar op alle niveaus waar het kind zich
voordoet. Hierbij heeft het gezin als primair opvoedignsmilieu wel de hoofdrol.
Orthopedagogiek richt zich op de opvoeding in problematische situaties. Het doel is het
optimaliseren van opvoeding voor zowel het kind als de volwassene in een
afhankelijkheidsrelatie.
wetenschappen
Literatuur semester 1.
,College 1. 06-09-202 3
Opgroeien in de complexe werkelijkheid 3
Pedagogiek in beeld 8
College 2. 13/09/202 11
Pedagogiek in beeld 11
De terugkeer van het angstaanjagende kind 13
Burgerschapsvorming op de basisschool 15
Mondige kinderen 18
College 3. 20/09/202 19
Opvoeden: een privé en publieke zaak 19
Why parenting matters for children in the 21st century 20
De ontwikkeling van kinderen 23
College 4 27/09/202 25
A review on bullying and peer victimization in school 25
Pedagogiek in beeld 28
Inleiding in gezinspedagogiek 30
College 5 - 04/10/202 32
Risicofactoren voor spijbelen en schooluitval: een meta-analyse 32
De ontwikkeling van kinderen 34
Diagnosing childhood resilience - a systemic appraoch to the diagnosis of adaptation in
adverse social and physical ecologies 36
Changes in the relative importance of dynamic risk factors for recidivism during
adolenscence. 37
College 6 11-10-202 38
Pedagogiek in beeld 38
Neurobiologische factoren en antisociaal gedrag: nature, nurture, narture 39
1 1 1
, College 1. 06-09-2021
Opgroeien in de complexe werkelijkheid
In 1918 word de eerste hoogleraren aan de universiteit van Utrecht benoemd als
hoogleraar pedagogiek. Door gedachtegoed van filosoof Rousseau werd pedagogiek als
discipline gezien als een behoefte om het kind en de ontwikkeling van een kind beter te
begrijpen.
Definitie pedagogiek: Pedagogiek houd zich bezig met opvoeden in de breedste zin van
het woord. Hierbij houden pedagogen zich bezig met het bieden van advies, behandeling
of begeleiding in problematische opvoedings- en onderwijs situaties. Waarbij de nadruk ligt
op het kind of de volwassene in een afhankelijkheidsrelatie in interactie met verschillende
milieus: zijn of haar opvoeders, leeftijdsgenoten, leerkrachten, hulpverleners en sociale
media. Hierbij is veel oog voor verbetering van de praktijk geboden.
Ontstaan en ontwikkeling van de pedagogiek als discipline
Het ontstaan van pedagogiek in Nederland stamt af van andere gedragswetenschappen
zoals psychologie en psychiatrie. Deze wetenschappen ontwikkelenden aan het begin van
de 19e eeuw toen onderzoek steeds meer ging uitwijzen dat het ontstaan van psychische
problemen niet alleen in de genetische aanleg ligt maar dat omgeving hier ook een
negatieve invloed op kan uitoefenen.
Mishandeling en verwaarlozing van kinderen door hun opvoeders werd gezien als de
grootste oorzaak van psychische problemen bij kinderen en jongeren. Door deze
ontwikkelingen werd de nadruk in de pedagogiek gelegd op het preventief handelen.
De opkomst van de internationale stromingen: dynamische psychologie en de Mental
hygiene movement zorgden voor een definitieve omslag in de pedagogiek. Langzaam
werd het werkveld gevuld door hoogleraren en andere professionals in plaats van
moralisten zoals dominees en priesters. Psychische en gedragsproblemen werden niet
langer gezien als een gebrek aan morele opvoeding maar er kwam meer oog voor
karaktervorming als gevolg van individuele levensgeschiedenis.
Neurotisering; de oorsprong van psychische- en gedragsproblemen ligt bij een verstoorde
relatie tussen moeder en kind.
In 1909 werd in Amerika de Mental hygiene movement opgericht die ten doel had de
zorg voor krankzinnigen te verbeteren en de preventie van geestesziekten. In Nederland
zorgde dit voor de oprichting van Medisch Opvoedkundig bureaus (MOB). Hier werkt een
multidisciplinaire team aan de behandeling van kinderen met meervoudige problematiek.
Binnen de MOB ging met ervanuit dat het ontstaan van de psychische problemen
voortkwam uit een inadequate wisselwerking tussen ouder en kind.
Ook rond 1909 werd in Duitsland de academische Heilpädagogik opgericht. Hiervan
vestigde zich ook meerdere hoogleraren in Nederland. Binnen de academie richten de
pedagogen zich op het behandelen van psychische stoornissen door middel van
opvoedingsmaatregelen. De hoogleraren die zich in Nederland vestigden introduceerde
het vak als een geesteswetenschap waarbij men zich bezighield met de sociale
werkelijkheid en de historische context waarin kinderen opgroeiden. De Duitse invloeden
zijn nog altijd te merken omdat alleen in een aantal landen in Europa het woord
pedagogiek word gebruikt. In andere landen valt het vak onder de verzamelnaam
education.
, Vanaf 1900 ontstond in Nederland de sociale pedagogiek. Deze vorm richtte zich op de
opvoeding van jeugd buiten het gezin en school en hield zich dus vooral bezig met
vraagstukken rondom het jeugdbeleid. Dit specifieke vakgebied bestaat ondertussen niet
meer maar is in verschillende andere disciplines nog duidelijk terug te vinden.
Voorbeeld: Bij de decentralisatie van de jeugdzorg word uitgegaan van de pedagogische
civil society.
Na de tweede wereldoorlog werd pedagogiek een zelfstandige opleiding aan de
universiteit. De waarde van empirisch onderzoek neemt toe maar volgens hoogleraren
krijgt empirisch onderzoek pas een betekenis als je vanuit die kennis ook normatieve
uitspraken kan doen.
Empirisch onderzoek omvat elke wetenschappelijke onderzoeksactiviteit die directe, eigen
waarnemingen gebruikt.
Rond het jaar 2000 vormt de opleiding pedagogiek naar de opleiding zoals we hem
vandaag de dag kennen. Universitair pedagogen specialiseerde zich steeds meer.
Onderwijs wetenschappen werd een aparte discipline evenals orthopedagogiek en
forensische orthopedagogiek. Door deze specialisaties word pedagogiek klinischer en een
meer praktijkgerichte wetenschap i.p.v. een theoretische wetenschap.
Naast dat pedagogiek zich heeft ontwikkeld tot een empirisch-analytische-wetenschap
is ook nog steeds de hystorische, filosofische context terug te vinden in de wetenschap.
Voorbeeld: Wanneer is opvoeding goed of goed genoeg? Hoe kunnen ouders het best
omgaan met technologische ontwikkelingen en sociale media in de opvoeding van
kinderen? Wat maakt iemand een goede pedagogisch hulpverlener?
Door de steeds veranderende maatschappelijke en individuele normen en waarden van
opvoeders moeten pedagogen steeds weer nieuwe vragen beantwoorden of antwoorden
herzien. Hierbij kan niet volledig uitgegaan worden van empirisch onderzoek omdat de
geldende normen en waarden hier niet in worden mee genomen. Zo blijft pedagogiek nog
altijd een normatieve wetenschap.
Deelgebieden binnen de hedendaagse pedagogiek
Binnen discussies in de pedagogiek word vaak gefocust op de orthopedagogiek.
Pedagogiek is echter door de jaren heen een veel bredere wetenschap geworden dan
alleen de bovenstaande discipline. Waar vroeger het afwijkende kind centraal stond is
daar nu de ontwikkeling van alle kinderen en jongeren aan toe gevoegd waarbij ook nog
oog is voor de volwassene in een afhankelijkheidsrelatie.
Tegenwoordig word onderscheid gemaakt tussen orthopedagogiek en gezinspedagogiek.
Gezinspedagogiek houd zich bezig met verschillende specifieke opvoedingscontexten
hierbij ligt de focus niet alleen binnen het gezin maar op alle niveaus waar het kind zich
voordoet. Hierbij heeft het gezin als primair opvoedignsmilieu wel de hoofdrol.
Orthopedagogiek richt zich op de opvoeding in problematische situaties. Het doel is het
optimaliseren van opvoeding voor zowel het kind als de volwassene in een
afhankelijkheidsrelatie.
