VERPLEEGKUNDIG HANDELEN EN
REDENEREN
PARTIEM S. GOETHALS
1. VERPEEGKUNDE
1.1. TERMINOLOGIE
Advocacy: werk van organisaties die zich inzetten voor de rechten van bepaalde groepen
Empowerment: het versterken van mensen en groepen zodat ze kunnen deelnemen aan de samenleving. Via
empowerment krijgen individuen, organisaties en gemeenschappen greep op hun eigen situatie en hun
omgeving. Ze verwerven controle en hun kritische bewustzijn scherpt aan
Zelfmanagement: een eigen koers kiezen en weten te realiseren in en buiten de organisatie, rekening houdend
met de eigen sterke en zwakke kanten, interesses, waarden en ambities
Leerresultaten: welke doelen bereikt moeten zijn op het einde van een opleiding
1.2. VERPLEEGKUNDE VANUIT HET BEROEPS - EN COMPETENTIEPROFIEL
• totaalzorg: fysiek, psychosociaal, …
• individuen van alle leeftijden
• beschermen, promoten en optimaliseren van gezondheid, preventie en lijden verlichten
• kenmerken: vertrouwensrelatie opbouwen, focus op zijn beleving, verdedigen en bevorderen van
autonomie
• professionele beoordeling
We richten ons op de totale belevingswereld van de zorgvrager vanuit een holistische visie.
1.3. VERPLEEGKUNDE VOLGENS ‘DE WET OP VERPLEEGKUNDE’
A-handelingen: globale verpleegkundige activiteiten: wassen, dagelijkse taken, eten geven, …
B-handelingen: technische verpleegkundige verstrekkingen
B1-handelingen: zonder voorschrift: parameters, wondzorg, toedienen O2
B2-handelingen: met voorschrift: medicatie (ook dafalgan), blaas sondage, bloed trekken (tenzij op
spoed => staand order)
C-handelingen: de toevertrouwde geneeskundige handelingen: chemotherapie toedienen, RX-foto’s nemen =>
arts moet aanwezig zijn, specifieke opleidingen en ervaring
1
,Schriftelijke opdrachten:
• staand order: voorschrift
• procedure: hoe je iets moet doen
• standaardverpleegplan: wat er elke dag moet gebeuren
• dossier: persoonlijk
1.4. DE VERPLEEGKUNDIGE VOLGENS HET OPLEIDINGSPROFIEL HOGENT
=> zorgprofessional
=> gezondheidspromotor
=> zorgmanager
=> evidence based handelen
=> manager van zelfontwikkeling
1.5. BASISZORG EN BASISVERPLEEGKUNDE
Basiszorg: meest omvangrijke vorm van zorgverlening, zorg voor alle aspecten van het menselijke functioneren.
Zowel lichamelijke, psychosociale en spirituele. Vanaf het moment dat er hulp geboden wordt bij lichamelijke
verzorging, …
Zelfzorg: wat kunnen mensen nog zelf doen. Je stemt je handelen af op de zorgbehoeften van de zorgvrager.
Bewust zorgvuldig handelen: Wanneer de zorgvrager niet langer in staat is tot zelfzorg is het aan de
verpleegkundigen om basiszorg te verlenen. Hierdoor zijn ze afhankelijk voor enkele of alle zorgen. => verliezen
controle over hun functioneren. Je moet dus aandacht hebben voor de behoeften van de zorgvrager en de
afstemming van de zorgverlening op de mogelijkheden en beperkingen van de zorgvrager.
De zorgvrager als persoon benaderen
Respectvol met de zorgvrager omgaan
o Eigenheid
o Autonomie
o Recht op zelfbeschikking
o Bescherming van fysieke en emotionele privacy
Belangrijke aspecten binnen bewust zorgvuldig handelen:
Handelen vanuit een reflectieve houding: levenslang leren
Verantwoord en onderhoud handelen: kwaliteitsvolle zorg die wetenschappelijk onderbouwd is
Gebruik maken van richtlijnen en protocollen
o Richtlijnen: aanbeveling voor het geven van de best mogelijke zorg
o Protocol: specifieker, duidelijk omschreven
Activiteiten van het dagelijkse leven: ADL: zieke mensen of mensen met een stoornis kunnen niet of niet
geheel voor hun eigen ADL zorgen en de verpleegkundige gaat dan over tot het geven van basiszorg.
Relevantie voor de verpleegkundige: de verpleegkundige is degene die de ADL-tekorten diagnosticeert en
bepaalt hoe het best met deze tekorten kan worden omgegaan.
2
,We concentreren ons op belevingsgerichte zorg.
Keuze van de interventies bij ADL-tekorten: 8 principes die keuze van de interventies beïnvloeden.
1.6. DE BASIS VAN HET VERPLEEGTECHNISCH HANDELEN
Verpleegkundigen voeren hun handelingen/verpleegtechnieken uit:
Met respect voor de basisprincipes
Volgens basiswerkplan
Volgens een methode: systematisch verpleegkundig handelen
Holistische benadering
1.6.1. BASISPRINCIPES
BASISPRINCIPE 1: hygiëne en steriliteit
Handelingen uitvoeren zodat de kans op besmetting voor de zorgvrager zo klein mogelijk is
Letten op volgende aspecten
o Preventie van besmetting van de zorgvrager door de zorgvrager zelf
o Preventie van kruisbesmettingen
Handen zijn nooit steriel
BASISPRINCIPE 2: veiligheid en het voorkomen van specifieke gevaren
Onderscheid tussen gevaar van onveiligheid en gevoel van onveiligheid.
Heeft te maken met basisprincipe 3
BASISPRINCIPE 3: beleving van de zorgvrager
De wijze waarop de verpleegkundige optreedt kan de gevoelens van de zorgvragen sterk beïnvloeden
Angst voor het onbekende: nieuwe plaats, nieuwe mensen, ...
o Vermijd vakjargon
o Steeds informeren
Angst en ongenoegen ten gevolge van het verstoren van de privacy:
o Symbolische aspecten
o Ruimtelijke aspecten
Onrust omtrent de diagnose
o Laat gevoelens van onrust uiten
o Negeer gevoelens niet
BASISPRINCIPE 4: zelfzorg en inspraak van de zorgvrager:
Laat de zorgvrager uitvoeren wat hij zelf nog kan
Laat de zorgvrager zelf beslissen
Belangrijk bij:
o Planning van de zorg
o Timing van de zorg
o De uitvoering
BASISPRINCIPE 5: comfort:
Houding: 60° rechtzittend en benen wat geplooid zodat de patiënt niet onderuit schuift
3
, Temperatuur
Lawaai
Interpersoonlijke sfeer
BASISPRINCIPE 6: ergonomie
Veiligheid voor de zorgverstrekker
BASISPRINCIPE 7: economie
Zorgen voor slagen onderzoek/ behandeling
Niet meer materiaal gebruiken dan mogelijk en de goedkoopste oplossing
Time is money
BASISPRINCIPE 8: ecologie
1.6.2. BASISWERKPLAN
STAP 1: raadpleeg het verpleegkundig dossier en neem contact op met zorgvrager
STAP 2: verzamel materiaal
STAP 3: was en of ontsmet je handen => zie h2
STAP 4: bereid de kamer en de zorgvrager voor
STAP 5: voer de geplande actie uit => praktijklessen
STAP 6: voer de nazorg uit
STAP 7: breng de kamer in orde
STAP 8: gebruikte materiaal naar spoelruimte brengen en bevuild linnen sorteren
STAP 9: was en ontsmet de handen
STAP 10: evalueer zorg en rapporteer mondeling/ schriftelijk
1.6.3. HOLISTISCHE BENADERING
Sociale, psychische en somatische onderdelen onderscheiden maar niet scheiden
4
REDENEREN
PARTIEM S. GOETHALS
1. VERPEEGKUNDE
1.1. TERMINOLOGIE
Advocacy: werk van organisaties die zich inzetten voor de rechten van bepaalde groepen
Empowerment: het versterken van mensen en groepen zodat ze kunnen deelnemen aan de samenleving. Via
empowerment krijgen individuen, organisaties en gemeenschappen greep op hun eigen situatie en hun
omgeving. Ze verwerven controle en hun kritische bewustzijn scherpt aan
Zelfmanagement: een eigen koers kiezen en weten te realiseren in en buiten de organisatie, rekening houdend
met de eigen sterke en zwakke kanten, interesses, waarden en ambities
Leerresultaten: welke doelen bereikt moeten zijn op het einde van een opleiding
1.2. VERPLEEGKUNDE VANUIT HET BEROEPS - EN COMPETENTIEPROFIEL
• totaalzorg: fysiek, psychosociaal, …
• individuen van alle leeftijden
• beschermen, promoten en optimaliseren van gezondheid, preventie en lijden verlichten
• kenmerken: vertrouwensrelatie opbouwen, focus op zijn beleving, verdedigen en bevorderen van
autonomie
• professionele beoordeling
We richten ons op de totale belevingswereld van de zorgvrager vanuit een holistische visie.
1.3. VERPLEEGKUNDE VOLGENS ‘DE WET OP VERPLEEGKUNDE’
A-handelingen: globale verpleegkundige activiteiten: wassen, dagelijkse taken, eten geven, …
B-handelingen: technische verpleegkundige verstrekkingen
B1-handelingen: zonder voorschrift: parameters, wondzorg, toedienen O2
B2-handelingen: met voorschrift: medicatie (ook dafalgan), blaas sondage, bloed trekken (tenzij op
spoed => staand order)
C-handelingen: de toevertrouwde geneeskundige handelingen: chemotherapie toedienen, RX-foto’s nemen =>
arts moet aanwezig zijn, specifieke opleidingen en ervaring
1
,Schriftelijke opdrachten:
• staand order: voorschrift
• procedure: hoe je iets moet doen
• standaardverpleegplan: wat er elke dag moet gebeuren
• dossier: persoonlijk
1.4. DE VERPLEEGKUNDIGE VOLGENS HET OPLEIDINGSPROFIEL HOGENT
=> zorgprofessional
=> gezondheidspromotor
=> zorgmanager
=> evidence based handelen
=> manager van zelfontwikkeling
1.5. BASISZORG EN BASISVERPLEEGKUNDE
Basiszorg: meest omvangrijke vorm van zorgverlening, zorg voor alle aspecten van het menselijke functioneren.
Zowel lichamelijke, psychosociale en spirituele. Vanaf het moment dat er hulp geboden wordt bij lichamelijke
verzorging, …
Zelfzorg: wat kunnen mensen nog zelf doen. Je stemt je handelen af op de zorgbehoeften van de zorgvrager.
Bewust zorgvuldig handelen: Wanneer de zorgvrager niet langer in staat is tot zelfzorg is het aan de
verpleegkundigen om basiszorg te verlenen. Hierdoor zijn ze afhankelijk voor enkele of alle zorgen. => verliezen
controle over hun functioneren. Je moet dus aandacht hebben voor de behoeften van de zorgvrager en de
afstemming van de zorgverlening op de mogelijkheden en beperkingen van de zorgvrager.
De zorgvrager als persoon benaderen
Respectvol met de zorgvrager omgaan
o Eigenheid
o Autonomie
o Recht op zelfbeschikking
o Bescherming van fysieke en emotionele privacy
Belangrijke aspecten binnen bewust zorgvuldig handelen:
Handelen vanuit een reflectieve houding: levenslang leren
Verantwoord en onderhoud handelen: kwaliteitsvolle zorg die wetenschappelijk onderbouwd is
Gebruik maken van richtlijnen en protocollen
o Richtlijnen: aanbeveling voor het geven van de best mogelijke zorg
o Protocol: specifieker, duidelijk omschreven
Activiteiten van het dagelijkse leven: ADL: zieke mensen of mensen met een stoornis kunnen niet of niet
geheel voor hun eigen ADL zorgen en de verpleegkundige gaat dan over tot het geven van basiszorg.
Relevantie voor de verpleegkundige: de verpleegkundige is degene die de ADL-tekorten diagnosticeert en
bepaalt hoe het best met deze tekorten kan worden omgegaan.
2
,We concentreren ons op belevingsgerichte zorg.
Keuze van de interventies bij ADL-tekorten: 8 principes die keuze van de interventies beïnvloeden.
1.6. DE BASIS VAN HET VERPLEEGTECHNISCH HANDELEN
Verpleegkundigen voeren hun handelingen/verpleegtechnieken uit:
Met respect voor de basisprincipes
Volgens basiswerkplan
Volgens een methode: systematisch verpleegkundig handelen
Holistische benadering
1.6.1. BASISPRINCIPES
BASISPRINCIPE 1: hygiëne en steriliteit
Handelingen uitvoeren zodat de kans op besmetting voor de zorgvrager zo klein mogelijk is
Letten op volgende aspecten
o Preventie van besmetting van de zorgvrager door de zorgvrager zelf
o Preventie van kruisbesmettingen
Handen zijn nooit steriel
BASISPRINCIPE 2: veiligheid en het voorkomen van specifieke gevaren
Onderscheid tussen gevaar van onveiligheid en gevoel van onveiligheid.
Heeft te maken met basisprincipe 3
BASISPRINCIPE 3: beleving van de zorgvrager
De wijze waarop de verpleegkundige optreedt kan de gevoelens van de zorgvragen sterk beïnvloeden
Angst voor het onbekende: nieuwe plaats, nieuwe mensen, ...
o Vermijd vakjargon
o Steeds informeren
Angst en ongenoegen ten gevolge van het verstoren van de privacy:
o Symbolische aspecten
o Ruimtelijke aspecten
Onrust omtrent de diagnose
o Laat gevoelens van onrust uiten
o Negeer gevoelens niet
BASISPRINCIPE 4: zelfzorg en inspraak van de zorgvrager:
Laat de zorgvrager uitvoeren wat hij zelf nog kan
Laat de zorgvrager zelf beslissen
Belangrijk bij:
o Planning van de zorg
o Timing van de zorg
o De uitvoering
BASISPRINCIPE 5: comfort:
Houding: 60° rechtzittend en benen wat geplooid zodat de patiënt niet onderuit schuift
3
, Temperatuur
Lawaai
Interpersoonlijke sfeer
BASISPRINCIPE 6: ergonomie
Veiligheid voor de zorgverstrekker
BASISPRINCIPE 7: economie
Zorgen voor slagen onderzoek/ behandeling
Niet meer materiaal gebruiken dan mogelijk en de goedkoopste oplossing
Time is money
BASISPRINCIPE 8: ecologie
1.6.2. BASISWERKPLAN
STAP 1: raadpleeg het verpleegkundig dossier en neem contact op met zorgvrager
STAP 2: verzamel materiaal
STAP 3: was en of ontsmet je handen => zie h2
STAP 4: bereid de kamer en de zorgvrager voor
STAP 5: voer de geplande actie uit => praktijklessen
STAP 6: voer de nazorg uit
STAP 7: breng de kamer in orde
STAP 8: gebruikte materiaal naar spoelruimte brengen en bevuild linnen sorteren
STAP 9: was en ontsmet de handen
STAP 10: evalueer zorg en rapporteer mondeling/ schriftelijk
1.6.3. HOLISTISCHE BENADERING
Sociale, psychische en somatische onderdelen onderscheiden maar niet scheiden
4
