Gender macht en grenzen
College 1 – 3 september 2018
Gender als categorie voor analyse.
Gender gaat altijd samen met andere identiteitsmarkers intersectionaliteit. Vandaag: waar
ligt de grens tussen sekse en gender?
- Sekse als biologisch en gender een construct?
- Genderlens
- Intersectionaliteit
Gender wordt vaak gezien als cultureel construct, sekse wordt dan gezien als biologisch en bij
gender komen de culturele elementen bij je sekse.
Wodaabe zijn nomaden en komen 1 keer per jaar samen. Volk in Sub Sahara Afrika. Ze
komen bij elkaar voor de Girabol (?) festival. Op dit festival wordt de mooiste man gekozen
en zijn er allemaal rituelen waar mannen zich moeten bewijzen. In het filmpje is het precies
andersom, de mannen maken zich klaar voor de vrouwen terwijl wij gewend zijn dat dit juist
andersom is. In missverkiezingen is het de vrouw bijv. die zich mooi maakt. Tevens kiezen
vrouwen echt de mannen terwijl dat van traditioneel oogpunt andersom is, maar nu natuurlijk
aan verandering onderhevig.
Definities.
- Gender bestaat uit de culturele, sociale en economische betekenissen die gehecht
(toegedicht) worden aan man of vrouw (sekse).
Lang werd gedacht, we voegen vrouwen toe en dan verandert het allemaal. Er werd steeds
meer ontdekt dat het ook kom het karakter van de wetenschap zelf ging. Er werd in het begin
heel erg geprobeerd aan te tonen dat het geen biologische oorzaak is van sociaal,
economische, culturele verschillen. Hierdoor is het heel erg afgetrokken van de biologie. Dat
is niet juist, want vanuit antropologie zijn heel veel voorbeelden zoals bijvoorbeeld de
Wodaabe.
- There are of course bodily differences which exist independently of social
construction. But there is no natural flow-on from them into social differentiation of
male and female. There are no facts of the matter of sex difference, only ways in
which dominance has rationalized and perpetuated inequalities.
Er zijn dus wel lichamelijke verschillen die los staan van sociale, culturele constructies.
- Nicholson stelt dat zelfs bij auteurs die gender alleen hanteren om te refereren aan
sociale constructies die te maken hebben met het onderscheid tussen mannelijkheid en
vrouwelijkheid dit onderscheid toch steeds weer gefundeerd wordt op biologische
sekse.
- Nicholson noemt dit funderen van gender in lichamelijke biologische verschillen
‘biological foundationalism’.
- Nicholson pleit er voor de betekenis van vrouwen (en dus mannen) te zien als een
netwerk van betekenissen. Niet een waarin het lichaam verdwijnt maar eerder een
, netwerk waarin het lichaam gezien wordt als een historische specifieke variabele,
waarvan de betekenis kan variëren naar verschillende contexten.
- In een dergelijk netwerk van betekenissen en karakteristieken wordt de betekenis van
het woord ‘vrouw’ (en dus ook van het woord ‘man’) niet gevonden door het belichten
van enkele specifieke karakteristieken maar door de uitwerking van een complex
netwerk van karakteristieken.
- Dit laat volgens Nicholson ruimte voor de opvatting dat binnen een dergelijk netwerk
sommige karakteristieken zoals het hebben van een vagina of van een bepaalde leeftijd
bijvoorbeeld een dominante rol spelen voor een bepaalde tijd in een bepaalde context.
- Braidotti: “one’s primary location in life, one’s situation in reality. The body is not a
natural thing, on the contrary, it is a culturally-coded socialized entity; far from being
an essentialist notion, it is the site of intersection between the biological, the social and
the linguistic i.e. of language meant as the fundamental symbolic system of a culture.”
- Foucault in The History of Sexuality: ‘sex is an effect rather than an origin, that far
from being a given and essential unity, it is as a category, the product of specific
discursive practices.
- The notion of ‘sex’………
Genderlens: dynamics between different dimensions
Symbolic zijn alle waarden, normen, stereotypen. Dit zijn de discursieven elementen van
een discours. Een discours is een systeem van betekenisgeving. Hoe jij over de werkelijkheid
moet denken en deze werkelijkheid wordt niet bevraagd. Foucault zegt dat zo de sociale
realiteit geproduceerd wordt, hier zit macht ook veelal in. Macht werkt langs betekenisgeving.
Practice een structuur. De klas is ook een structuur, een onderwijspraktijk. Tine kan in
deze praktijk de subject positie haar docentzijn niet loslaten.
Subject ook in de onderwijspraktijk gelden vormen over genderongelijkheid. Iedereen is
ook bijvoorbeeld best mainstream gekleed, omdat het zogenaamd not done is om heel extreem
of anders gekleed te zijn als wetenschapper.
We weten dat we allemaal een wil hebben, maar is die wil helemaal vrij? Je beweegt je
namelijk in bepaalde situaties en structuren, en je wordt geboren in bepaalde situaties.
Het gelaagdheidsdenken van hierboven is een goed middel om intersectionaliteit te kunnen
benaderen.
- Identity politics: als begrip o.a. ook opgekomen bij tijdens de civil rights acties in
1965 van Afro Amerikanen in de VS, die zich tegen hun achterstelling en eigenlijk
segregatie in de Amerikaanse samenleving verzetten. Hun succes was de
inspiratiebron voor andere groepen om zich collectief te verenigen en politiek actie te
vormen.
, - Veel bewegingen bedienen zich hiervan, bijvoorbeeld feminisme of bewegingen die
opkomen voor rechten van homoseksuelen.
- Intersectionality: het idee hiervoor was al eerder opgekomen met name vanuit zwarte
vrouwenbeweging in de VS en ook vanuit ‘the global …
Symbolisch geweld: als je iemand tot één identiteit maakt/dwingt. Dit essentialisme zit in
onze samenleving.
Identity politics: mensen terugbrengen naar één karakter en identiteit.
Het gaat over verschillende kruispunten die inspelen op macht. denk bijvoorbeeld aan een
zwarte vrouw/blanke vrouw. Het doet ertoe wat voor man of vrouw je bent.
Gender op zich zegt niet zo veel, andere identiteiten moeten er ook bij betrokken worden wil
he betekenis hebben.
Kathy Davis laat zien dat intersectionaliteit een vaag begrip is. Het voordeel hiervan is dat het
etnocentrisch wordt ingevuld. Het is niet van tevoren vastgesteld en je kan er flexibel mee
omgaan en werken. Het nadeel is dat het ook juist lastig is dat het vaag is, want hoe moet je er
dan mee omgaan?
Vaak geef je onbewust meer taken en voorrang aan mensen in je trust-circle, waar weinig
diversiteit in zit. Diversiteit wordt alleen als positief ervaren, echter gaat diversiteit ook over
verschillende machtsrelaties (negatief) en dit wordt vaak niet gebruikt en beschreven.
College 1 – 3 september 2018
Gender als categorie voor analyse.
Gender gaat altijd samen met andere identiteitsmarkers intersectionaliteit. Vandaag: waar
ligt de grens tussen sekse en gender?
- Sekse als biologisch en gender een construct?
- Genderlens
- Intersectionaliteit
Gender wordt vaak gezien als cultureel construct, sekse wordt dan gezien als biologisch en bij
gender komen de culturele elementen bij je sekse.
Wodaabe zijn nomaden en komen 1 keer per jaar samen. Volk in Sub Sahara Afrika. Ze
komen bij elkaar voor de Girabol (?) festival. Op dit festival wordt de mooiste man gekozen
en zijn er allemaal rituelen waar mannen zich moeten bewijzen. In het filmpje is het precies
andersom, de mannen maken zich klaar voor de vrouwen terwijl wij gewend zijn dat dit juist
andersom is. In missverkiezingen is het de vrouw bijv. die zich mooi maakt. Tevens kiezen
vrouwen echt de mannen terwijl dat van traditioneel oogpunt andersom is, maar nu natuurlijk
aan verandering onderhevig.
Definities.
- Gender bestaat uit de culturele, sociale en economische betekenissen die gehecht
(toegedicht) worden aan man of vrouw (sekse).
Lang werd gedacht, we voegen vrouwen toe en dan verandert het allemaal. Er werd steeds
meer ontdekt dat het ook kom het karakter van de wetenschap zelf ging. Er werd in het begin
heel erg geprobeerd aan te tonen dat het geen biologische oorzaak is van sociaal,
economische, culturele verschillen. Hierdoor is het heel erg afgetrokken van de biologie. Dat
is niet juist, want vanuit antropologie zijn heel veel voorbeelden zoals bijvoorbeeld de
Wodaabe.
- There are of course bodily differences which exist independently of social
construction. But there is no natural flow-on from them into social differentiation of
male and female. There are no facts of the matter of sex difference, only ways in
which dominance has rationalized and perpetuated inequalities.
Er zijn dus wel lichamelijke verschillen die los staan van sociale, culturele constructies.
- Nicholson stelt dat zelfs bij auteurs die gender alleen hanteren om te refereren aan
sociale constructies die te maken hebben met het onderscheid tussen mannelijkheid en
vrouwelijkheid dit onderscheid toch steeds weer gefundeerd wordt op biologische
sekse.
- Nicholson noemt dit funderen van gender in lichamelijke biologische verschillen
‘biological foundationalism’.
- Nicholson pleit er voor de betekenis van vrouwen (en dus mannen) te zien als een
netwerk van betekenissen. Niet een waarin het lichaam verdwijnt maar eerder een
, netwerk waarin het lichaam gezien wordt als een historische specifieke variabele,
waarvan de betekenis kan variëren naar verschillende contexten.
- In een dergelijk netwerk van betekenissen en karakteristieken wordt de betekenis van
het woord ‘vrouw’ (en dus ook van het woord ‘man’) niet gevonden door het belichten
van enkele specifieke karakteristieken maar door de uitwerking van een complex
netwerk van karakteristieken.
- Dit laat volgens Nicholson ruimte voor de opvatting dat binnen een dergelijk netwerk
sommige karakteristieken zoals het hebben van een vagina of van een bepaalde leeftijd
bijvoorbeeld een dominante rol spelen voor een bepaalde tijd in een bepaalde context.
- Braidotti: “one’s primary location in life, one’s situation in reality. The body is not a
natural thing, on the contrary, it is a culturally-coded socialized entity; far from being
an essentialist notion, it is the site of intersection between the biological, the social and
the linguistic i.e. of language meant as the fundamental symbolic system of a culture.”
- Foucault in The History of Sexuality: ‘sex is an effect rather than an origin, that far
from being a given and essential unity, it is as a category, the product of specific
discursive practices.
- The notion of ‘sex’………
Genderlens: dynamics between different dimensions
Symbolic zijn alle waarden, normen, stereotypen. Dit zijn de discursieven elementen van
een discours. Een discours is een systeem van betekenisgeving. Hoe jij over de werkelijkheid
moet denken en deze werkelijkheid wordt niet bevraagd. Foucault zegt dat zo de sociale
realiteit geproduceerd wordt, hier zit macht ook veelal in. Macht werkt langs betekenisgeving.
Practice een structuur. De klas is ook een structuur, een onderwijspraktijk. Tine kan in
deze praktijk de subject positie haar docentzijn niet loslaten.
Subject ook in de onderwijspraktijk gelden vormen over genderongelijkheid. Iedereen is
ook bijvoorbeeld best mainstream gekleed, omdat het zogenaamd not done is om heel extreem
of anders gekleed te zijn als wetenschapper.
We weten dat we allemaal een wil hebben, maar is die wil helemaal vrij? Je beweegt je
namelijk in bepaalde situaties en structuren, en je wordt geboren in bepaalde situaties.
Het gelaagdheidsdenken van hierboven is een goed middel om intersectionaliteit te kunnen
benaderen.
- Identity politics: als begrip o.a. ook opgekomen bij tijdens de civil rights acties in
1965 van Afro Amerikanen in de VS, die zich tegen hun achterstelling en eigenlijk
segregatie in de Amerikaanse samenleving verzetten. Hun succes was de
inspiratiebron voor andere groepen om zich collectief te verenigen en politiek actie te
vormen.
, - Veel bewegingen bedienen zich hiervan, bijvoorbeeld feminisme of bewegingen die
opkomen voor rechten van homoseksuelen.
- Intersectionality: het idee hiervoor was al eerder opgekomen met name vanuit zwarte
vrouwenbeweging in de VS en ook vanuit ‘the global …
Symbolisch geweld: als je iemand tot één identiteit maakt/dwingt. Dit essentialisme zit in
onze samenleving.
Identity politics: mensen terugbrengen naar één karakter en identiteit.
Het gaat over verschillende kruispunten die inspelen op macht. denk bijvoorbeeld aan een
zwarte vrouw/blanke vrouw. Het doet ertoe wat voor man of vrouw je bent.
Gender op zich zegt niet zo veel, andere identiteiten moeten er ook bij betrokken worden wil
he betekenis hebben.
Kathy Davis laat zien dat intersectionaliteit een vaag begrip is. Het voordeel hiervan is dat het
etnocentrisch wordt ingevuld. Het is niet van tevoren vastgesteld en je kan er flexibel mee
omgaan en werken. Het nadeel is dat het ook juist lastig is dat het vaag is, want hoe moet je er
dan mee omgaan?
Vaak geef je onbewust meer taken en voorrang aan mensen in je trust-circle, waar weinig
diversiteit in zit. Diversiteit wordt alleen als positief ervaren, echter gaat diversiteit ook over
verschillende machtsrelaties (negatief) en dit wordt vaak niet gebruikt en beschreven.
