12. Littekens en huidafwijkingen met littekens
12.2 Keloïden en hypertrofische littekens
Litteken: ‘Het bindweefsel’ dat normaal weefsel vervangt dat is vernietigd door een trauma
of ziekte. Beschadiging van de huid tot in de dermis of dieper leidt altijd tot een litteken.
Hypertrofisch litteken: Een (sterk) verheven litteken. Kunnen na verloop van tijd herstellen
of verbeteren.
Keloïd: Is een verdikt litteken waarbij sprake is van abnormale toename van littekenweefsel.
Hypertrofische littekens en keloïden komen bij mensen met alle huidtypes voor, maar
het risico neemt toe naarmate de huid donkerder gepigmenteerd is.
Op jonge leeftijd en bij ouderen treden keloïden zelden op.
Keloïden kunnen in enkele gevallen zonder trauma te lijken kunnen ontstaan.
Klinisch beeld
- In de beginfase vooral roze/paarsachtig.
- Vooral gelokaliseerd op de oorlellen, bovenste gedeelte van de romp en de
buitenzijde van de bovenarmen.
- Epidermis (bovenlaagje) voelt glad aan, het dermale gedeelte wat eronder zit voelt
stevig aan.
- Hypertrofische littekens brengen niet veel klachten met zich mee en kunnen
spontaan herstellen.
- Keloiden brengen wel klachten met zich mee zoals jeuk en pijn en herstellen niet
spontaan.
Oorzaak
- Onbekend wat er fout gaat in de wondgenezing.
- Melanine-producerende melanocyten, mestcellen, transforming growth factor en
fibroblasten spelen een grote rol.
- Er is een toename van bindweefsel, bloedvaten en cellen.
- Keloiden bevatten dikke collageenvezel.
- Ontstaat door verwondingen of trauma.
Behandeling
- Siliconenpreparaten bij hypertrofische littekens is het meest effectief. Dit kan
roodheid, jeuk en pijn verminderen en het kleiner worden van de leasie.
- Bij hypertrofische littekens kunnen siliconenpleisters/verband worden gebruikt.
Andere opties zijn ook: laserbehandelingen, excisie, cryotherapie en druktherapie.
- Keloiden behandelen is moeizamer, resultaten zijn minder goed te zien.
, Acne keloidalis nuchae
: Chronische folliculitis met keloidale papels, met plaques in de nek en laag op het
achterhoofd van jonge donkergekleurde mannen.
Klinisch beeld
- Beginfase: chronische folliculitis met papels en pustels met haar in de follikels.
- Verandert in meerdere, confluerende half bolvormige plaques.
- Kunnen pijn doen/jeuken.
- Haaruitval kan tot stilstand komen
Oorzaak
- Onbekend
- Mogelijk: Als haar in de huid terug groeit na het wegscheren of kortknippen ervan,
vooral bij kroeshaar.
Behandeling en prognose
- Lokale of orale antibiotica.
- Tretinoinecreme/lotion
- Voor alleen de keloiden: cryotherapie, excisie, behandeling met een CO2-laser.
Atrofie: verdunning van de huid door verlies van weefsel in de epidermis en/of dermis en/of
subcutaan vetweefsel. Atrofie komt veel voor bij ouderen, in combinaties met rimpels,
mindere elasticiteit, doorschijnendere bloedvaten en een slappere huid. Hierdoor zijn zij
gevoeliger voor trauma. Atrofie kan zowel gegeneraliseerd als gelokaliseerd zijn.
Atrofische littekens: Na trauma of ziekte blijft er een depressie in de huid achter. Atrofische
littekens ontstaan vooral uit acne.
Bij acne zijn er 3 belangrijke typen atrofische littekens:
1. Icepick scars -> 1-2 mm en tot diep in de dermis of subcutis en eindigen in een punt,
vooral in het gezicht.
2. Rolling scars -> rollend of golvend aspect, ontstaat doordat dermis en subcutis naar
beneden worden getrokken.
3. Boxcar scars -> ronde/ovale littekens met een scherpe verticale rand, ze eindigen niet
zoals icepick scars in een punt. Kunnen zowel diep als oppervlakkig liggen.
Behandeling atrofische littekens: Chirurgische behandeling, augmentatietechnieken
(inspuiten van collageen, hylaronzuur, silliconen), lasertherapie, mechanisch dermabrasie,
micro dermabrasie en chemische peeling. De keuze van de behandeling ligt aan de aard en
uitgebreidheid van de littekens.
12.2 Keloïden en hypertrofische littekens
Litteken: ‘Het bindweefsel’ dat normaal weefsel vervangt dat is vernietigd door een trauma
of ziekte. Beschadiging van de huid tot in de dermis of dieper leidt altijd tot een litteken.
Hypertrofisch litteken: Een (sterk) verheven litteken. Kunnen na verloop van tijd herstellen
of verbeteren.
Keloïd: Is een verdikt litteken waarbij sprake is van abnormale toename van littekenweefsel.
Hypertrofische littekens en keloïden komen bij mensen met alle huidtypes voor, maar
het risico neemt toe naarmate de huid donkerder gepigmenteerd is.
Op jonge leeftijd en bij ouderen treden keloïden zelden op.
Keloïden kunnen in enkele gevallen zonder trauma te lijken kunnen ontstaan.
Klinisch beeld
- In de beginfase vooral roze/paarsachtig.
- Vooral gelokaliseerd op de oorlellen, bovenste gedeelte van de romp en de
buitenzijde van de bovenarmen.
- Epidermis (bovenlaagje) voelt glad aan, het dermale gedeelte wat eronder zit voelt
stevig aan.
- Hypertrofische littekens brengen niet veel klachten met zich mee en kunnen
spontaan herstellen.
- Keloiden brengen wel klachten met zich mee zoals jeuk en pijn en herstellen niet
spontaan.
Oorzaak
- Onbekend wat er fout gaat in de wondgenezing.
- Melanine-producerende melanocyten, mestcellen, transforming growth factor en
fibroblasten spelen een grote rol.
- Er is een toename van bindweefsel, bloedvaten en cellen.
- Keloiden bevatten dikke collageenvezel.
- Ontstaat door verwondingen of trauma.
Behandeling
- Siliconenpreparaten bij hypertrofische littekens is het meest effectief. Dit kan
roodheid, jeuk en pijn verminderen en het kleiner worden van de leasie.
- Bij hypertrofische littekens kunnen siliconenpleisters/verband worden gebruikt.
Andere opties zijn ook: laserbehandelingen, excisie, cryotherapie en druktherapie.
- Keloiden behandelen is moeizamer, resultaten zijn minder goed te zien.
, Acne keloidalis nuchae
: Chronische folliculitis met keloidale papels, met plaques in de nek en laag op het
achterhoofd van jonge donkergekleurde mannen.
Klinisch beeld
- Beginfase: chronische folliculitis met papels en pustels met haar in de follikels.
- Verandert in meerdere, confluerende half bolvormige plaques.
- Kunnen pijn doen/jeuken.
- Haaruitval kan tot stilstand komen
Oorzaak
- Onbekend
- Mogelijk: Als haar in de huid terug groeit na het wegscheren of kortknippen ervan,
vooral bij kroeshaar.
Behandeling en prognose
- Lokale of orale antibiotica.
- Tretinoinecreme/lotion
- Voor alleen de keloiden: cryotherapie, excisie, behandeling met een CO2-laser.
Atrofie: verdunning van de huid door verlies van weefsel in de epidermis en/of dermis en/of
subcutaan vetweefsel. Atrofie komt veel voor bij ouderen, in combinaties met rimpels,
mindere elasticiteit, doorschijnendere bloedvaten en een slappere huid. Hierdoor zijn zij
gevoeliger voor trauma. Atrofie kan zowel gegeneraliseerd als gelokaliseerd zijn.
Atrofische littekens: Na trauma of ziekte blijft er een depressie in de huid achter. Atrofische
littekens ontstaan vooral uit acne.
Bij acne zijn er 3 belangrijke typen atrofische littekens:
1. Icepick scars -> 1-2 mm en tot diep in de dermis of subcutis en eindigen in een punt,
vooral in het gezicht.
2. Rolling scars -> rollend of golvend aspect, ontstaat doordat dermis en subcutis naar
beneden worden getrokken.
3. Boxcar scars -> ronde/ovale littekens met een scherpe verticale rand, ze eindigen niet
zoals icepick scars in een punt. Kunnen zowel diep als oppervlakkig liggen.
Behandeling atrofische littekens: Chirurgische behandeling, augmentatietechnieken
(inspuiten van collageen, hylaronzuur, silliconen), lasertherapie, mechanisch dermabrasie,
micro dermabrasie en chemische peeling. De keuze van de behandeling ligt aan de aard en
uitgebreidheid van de littekens.
