Samenvatting Materieel strafrecht, ISBN: 9789013163643 Materieel Strafrecht (R_Mat.strC)

Hoorcollege materieel strafrecht
College 1: schuld
Culpa
- Schuld als element = verwijtbaarheid
- Schuld als bestanddeel = culpa

Het vierlagen model:
Componenten met elementen en bestanddelen:
1. Menselijke gedragingen (MG)
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO) -> bestanddelen
3. Wederrechtelijkheid (W) -> elementen
4. Schuld (verwijtbaarheid) (V) -> elementen

Aanmerkelijke onvoorzichtigheid = wederrechtelijkheid



Bestanddelen van een delictsomschrijving: onderdelen waaruit een delictsomschrijving is
opgebouwd.
 Verwijtbaarheid en de wederrechtelijkheid maken deel uit van de delictsomschrijving. Beide
liggen besloten in het woord ‘schuld’

De definitie van schuld (culpa): verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid
- Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een zorgvuldigheidsnorm (objectief)
 Het gaat om geschreven en ongeschreven normen
- De overtreding moet aanmerkelijk zijn
 Niet iedere overtreding levert schuld op
 Als je klein beetje te hard rijdt en er volgt een dodelijk ongeluk hoeft dat niet
aanmerkelijk zijn
 Erg genoeg
- Geen schuld als de dader geen verwijt kan worden gemaakt
 De verwijtbaarheid ontbreekt bij schulduitsluitingsgronden (verontschuldigbare
onmacht)

Twee kanten/componenten van schuld:
Objectieve (normatieve)kant: de dader moest anders handelen (aanmerkelijke onvoorzichtigheid)
- In strijd met de geschreven of ongeschreven regels
- Garantuntstelling speelt belangrijke rol

Subjectieve (psychisch)kant: de dader kon anders handelen (verwijtbaarheid)
- Bijvoorbeeld: verontschuldigbare onmacht
- Verwijtbaarheid kan ook worden uitgedrukt in voorzienbaarheid (kon hij voorzien dat door
zijn handelen een bepaald gevolg zou intreden) -> dan kan ook de verwijtbaarheid
wegvallen

,Risico’s bij vaststellen van culpa:
- Ongeschreven regels hebben vaak een grijs gebied
 Geschreven regels hebben dit niet
- Aanmerkelijkheid is ook lastig vast te stellen

Bij Garantentstellung is sneller gedaan aan aanmerkelijke onvoorzichtigheid
- Dat betekent dat iemand een bepaald beroep heeft een plicht

2 kanten van culpa:
- Bewuste schuld: gedrag waarin iemand de gevolgen van zijn gedrag wel voorzag, maar
lichtzinnig meende dat dit wel mee zou vallen
- Onbewuste schuld: gedrag waarbij iemand de gevolgen niet had voorzien, maar dit wel had
kunnen voorzien als hij (beter) onderzoek had verricht en ook had moeten voorzien.

Standaardarrest schuld: Blackout
- In zijn algemeenheid kan niet worden aangegeven of een overtreding schuld (aanmerkelijke
onvoorzichtigheid) oplevert (als je alleen iets te hard rijdt op een rustige veilige weg of als je
alleen een beetje te hard rijdt dicht bij een school)
- Het hangt van de aard van de ernst van de overtreding af en de omstandigheden waaronder
deze overtreding is begaan
- Uit de ernst van de gevolgen kan niet zonder meer worden afgeleid dat sprake is van schuld
- In het specifieke geval: het op een verkeerd weghelft terechtkomen, is in beginsel
aanmerkelijk onvoorzichtig
- De verdachte heeft echter verklaard dat zij een black-out had en dat zou verontschuldigbare
onmacht kunnen opleveren (verwijtbaarheid)
- Dat heeft het hof niet onderzocht en daarom casseert de Hoge Raad
 Moesten kijken of de black-out verwijt kan worden

Wordt veel aangehaald in lage rechtszaken

Pinkpop vonnis
- Casus: ’s nachts na afloop van het popfestival Pinkpop rijdt een man met zijn auto 3
bezoekers van het festival aan die op de weg zitten
- De man wordt vervolgd voor dood door schuld (art. 6 WVW), subsidiair veroorzaken van
gevaar op de weg (Art. 5 WVW) en verlaten van de plaats van het ongeluk daar gewonden
zijn (art. 7 WVW)
- De rechtbank spreekt de verdachte vrij voor art. 6 en veroordeelt de verdachte voor art. 5
en 7 VWV
- Was hier sprake van aanmerkelijke onvoorzichtigheid?
 Zijn verkeersgedrag was normaal
- Hij was doorgereden en heeft zich de volgende dag gemeld op het politiestation. Dit is
normaal een strafuitsluitingsgrond, maar omdat deze mensen hulpbehoevend waren had je
wel moeten stoppen

, College 1: roekeloosheid
Functie van roekeloosheid -> strafverhoging (dubbele)

Roekeloosheid tot 1 januari 2020
- Artikel 175 lid 2 WVW: Hogere straf bij roekeloosheid (6 in plaats van 3 jaar)
- Tot 1 januari gaf de wet geen definitie van roekeloosheid
- Artikel 175 lid 3 WVW: tot 1 januari kon de straf met de helft worden verhoogd op grond
van bijzondere omstandigheden (veel te hard rijden, bumperkleven, gevaarlijk inhalen, geen
voorrang verlenen, dronken rijden)
 Veel te hard rijden kan dan soms dubbel tellen en dat kan niet

Roekeloosheid volgens de Hoge Raad (standaardarrest verhinderend inhalen)
- Uitgangspunten van blackout gelden
- Motiveringsplicht voor de rechter
 Buitengewone onvoorzichtigheid (schuld gaat om aanmerkelijke onvoorzichtigheid)
 Zeer ernstig gevaar
 De dader is zich daarvan bewust of had zich daarvan bewust moeten zijn
- Buitengewoon: je buiten het gewone verkeer plaatsen
 Kat en muis-spel
 Snelheidswedstrijd
 Vluchten voor de politie
 Dwingen tot stilstaan op snelweg

Kritiek op definitie van HR:
Deze definitie was zo afgebakend dat roekeloosheid bijna nooit meer opgelegd kon worden.
Doordat de rechter steeds vrijsprak van roekeloosheid was dit voor slachtoffers niet duidelijk. Wij
hebben een ruimere opvatting dan roekeloosheid dan dat de juridische hand heeft.

Zeer onvoorzichtig: de wet -> sneller sprake van roekeloosheid
Buitengewoon onvoorzichtig: Hoge Raad -> minder snel sprake van roekeloosheid

Een actueel vonnis
Rechtbank 26 augustus
- 2 auto’s inhalen terwijl hij 60 km te hard rijdt en rijdt brommer aan.
- Rijgedrag grenst aan roekeloosheid, maar is het net niet

Nieuwe definitie in de wet sinds 1 januari 2020: Art. 5a WVW (alleen uitgebreid, 175 geld ook nog
steeds met buitengewone onoverzichtelijkheid)

Art. 5a is geen roekeloosheid, maar een afzonderlijke overtreding dat kan worden bestraft op basis
van 176

Gevolgen voor roekeloosheid -> bij artikel 175 lid 2 alleen als er een dodelijk ongeluk volgt en bij
art. 5a al wanneer er levensgevaar mogelijk is