DE WENSELIJKHEID
OM HET PARLEMENT
AANZIENLIJK MEER TE
BETREKKEN BIJ DE
TOTSTANDKOMING
EN GOEDKEURING
VAN VERDRAGEN
Esmee Hardeman
S1025410/ Werkgroep 5
HET WETSVOORSTEL- Docent: L.S.A. Trapman
Datum: 30-09-19
TAVERNE
Staatsrecht
, 1. Inleiding
Joost Taverne, voormalig lid van de Tweede Kamer namens de VVD, hield zich gedurende
zijn carrière veelal bezig met staatsrechtelijke onderwerpen. Onderwerpen als de Grondwet,
de Kieswet en vrijheid van meningsuiting passeerden regelmatig de revue in de Tweede
Kamer aangevoerd door Taverne. Zo ook in het jaar 2015. Het ‘onderwerp’ betrof dit keer de
heilige status van het internationale recht in de Nederlandse rechtsorde. Verdragen met een
ieder verbindende bepalingen hebben in Nederland voorrang boven de nationale wetgeving. 1
Vaak wordt er een afbreuk gedaan aan de parlementaire goedkeuring van dergelijke
verdragsbepalingen. Gevolg hiervan is dat burgers gebonden worden aan bepalingen die
geen uitdrukkelijke goedkeuringsprocedure hebben doorlopen door het parlement. 2 Dit zou
een afbreuk doen aan de democratische legitimatie en de prominente plek van onze
volksvertegenwoordiging zou bovendien verloren gaan.3 Taverne diende een wetsvoorstel in
inhoudende tot een wijziging van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen.4 Dit
initiële voorstel werd later gewijzigd door Taverne naar het voorstel dat inmiddels is
aangenomen door de Tweede Kamer. Taverne beoogt met zijn wetsvoorstel om het
parlement aanzienlijk meer te betrekken bij de totstandkoming van verdragen. Is dit wel
wenselijk?
In dit essay zal ten eerste de parlementaire goedkeuring van verdragen behandeld worden.
Vervolgens wordt de achtergrond van het initiële voorstel besproken, met achtereenvolgend
de ontwikkeling naar het definitieve voorstel. Daarna zal ik ingaan op de wenselijkheid van
beide voorstellen aan de hand van kritiekpunten enerzijds en pluspunten anderzijds. Tot slot
zal ik de verandering van de rechterlijke beoordeling omtrent de een iedere verbindendheid
van verdragen bespreken en de conclusie formuleren die antwoord geeft op de vraag of het
wenselijk is om de parlementaire betrokkenheid te vergroten bij de totstandkoming en
goedkeuring van verdragen.
2. De praktijk van parlementaire goedkeuring van verdragen
Tijdens de algehele grondwetsherziening van 1983 werd besloten om de hoofdlijnen van de
goedkeuringsprocedure van verdragen in de Grondwet te plaatsen en de overige bepalingen
in de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen te plaatsen. 5 De parlementaire
goedkeuring geschiedt volgens artikel 91 van de Grondwet en houdt in dat het parlement
1
Artikel 94 Grondwet.
2
Modderman & Van Rossem NJB 2015/545, p. 685-686, p. 685.
3
Modderman & Van Rossem NJB 2015/545, p. 685-686, p. 685.
4
Kamerstukken II 2014/15, 34158 (R2048), 2, p. 1-2.
5
Kamerstukken II 2014/15, 34158 (R2048), 2, p. 2.
OM HET PARLEMENT
AANZIENLIJK MEER TE
BETREKKEN BIJ DE
TOTSTANDKOMING
EN GOEDKEURING
VAN VERDRAGEN
Esmee Hardeman
S1025410/ Werkgroep 5
HET WETSVOORSTEL- Docent: L.S.A. Trapman
Datum: 30-09-19
TAVERNE
Staatsrecht
, 1. Inleiding
Joost Taverne, voormalig lid van de Tweede Kamer namens de VVD, hield zich gedurende
zijn carrière veelal bezig met staatsrechtelijke onderwerpen. Onderwerpen als de Grondwet,
de Kieswet en vrijheid van meningsuiting passeerden regelmatig de revue in de Tweede
Kamer aangevoerd door Taverne. Zo ook in het jaar 2015. Het ‘onderwerp’ betrof dit keer de
heilige status van het internationale recht in de Nederlandse rechtsorde. Verdragen met een
ieder verbindende bepalingen hebben in Nederland voorrang boven de nationale wetgeving. 1
Vaak wordt er een afbreuk gedaan aan de parlementaire goedkeuring van dergelijke
verdragsbepalingen. Gevolg hiervan is dat burgers gebonden worden aan bepalingen die
geen uitdrukkelijke goedkeuringsprocedure hebben doorlopen door het parlement. 2 Dit zou
een afbreuk doen aan de democratische legitimatie en de prominente plek van onze
volksvertegenwoordiging zou bovendien verloren gaan.3 Taverne diende een wetsvoorstel in
inhoudende tot een wijziging van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen.4 Dit
initiële voorstel werd later gewijzigd door Taverne naar het voorstel dat inmiddels is
aangenomen door de Tweede Kamer. Taverne beoogt met zijn wetsvoorstel om het
parlement aanzienlijk meer te betrekken bij de totstandkoming van verdragen. Is dit wel
wenselijk?
In dit essay zal ten eerste de parlementaire goedkeuring van verdragen behandeld worden.
Vervolgens wordt de achtergrond van het initiële voorstel besproken, met achtereenvolgend
de ontwikkeling naar het definitieve voorstel. Daarna zal ik ingaan op de wenselijkheid van
beide voorstellen aan de hand van kritiekpunten enerzijds en pluspunten anderzijds. Tot slot
zal ik de verandering van de rechterlijke beoordeling omtrent de een iedere verbindendheid
van verdragen bespreken en de conclusie formuleren die antwoord geeft op de vraag of het
wenselijk is om de parlementaire betrokkenheid te vergroten bij de totstandkoming en
goedkeuring van verdragen.
2. De praktijk van parlementaire goedkeuring van verdragen
Tijdens de algehele grondwetsherziening van 1983 werd besloten om de hoofdlijnen van de
goedkeuringsprocedure van verdragen in de Grondwet te plaatsen en de overige bepalingen
in de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen te plaatsen. 5 De parlementaire
goedkeuring geschiedt volgens artikel 91 van de Grondwet en houdt in dat het parlement
1
Artikel 94 Grondwet.
2
Modderman & Van Rossem NJB 2015/545, p. 685-686, p. 685.
3
Modderman & Van Rossem NJB 2015/545, p. 685-686, p. 685.
4
Kamerstukken II 2014/15, 34158 (R2048), 2, p. 1-2.
5
Kamerstukken II 2014/15, 34158 (R2048), 2, p. 2.
