FUNDAMENTELE
RECHTEN IN
VERHOUDING TOT HET
SPECIALITEITSBEGINSEL
Bestuurs(proces)recht I
11-11-19
ESMEE HARDEMAN/ S1025410
WERKGROEP 5
Woorden: 2182
, 1. Inleiding
In 2019 zal Sinterklaas alleen nog maar begeleid worden door de zogenaamde
‘roetveegpieten’ bij de sinterklaasintocht in Apeldoorn. Dit is het gevolg van de discussie die
in 2013 oplaaide, aangaande burgers die fundamentele bezwaren hebben tegen het
discriminatoire karakter van de ‘Zwarte Piet’. 1 De belangrijkste uitspraak omtrent dit
onderwerp betrof die van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, inhoudende
de intocht van Sinterklaas in Amsterdam in 2014. 2 Door appellanten werd een beroep gedaan
op de beschermde belangen van artikel 8 Europese Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en fundamentele vrijheden (hierna: het EVRM), beter bekend als het recht op
bescherming van de ‘privésfeer’. Het EVRM beïnvloedt in aanzienlijke mate het nationale
bestuursrecht.3 Burgers vinden zodoende steeds vaker de weg naar dergelijke verdragen. De
verhouding tussen de fundamentele rechten en de belangenafweging die voortvloeit uit het
specialiteitsbeginsel, is een complex leerstuk. De vraag rijst dan ook in hoeverre de door het
EVRM beschermde belangen, gelet op het specialiteitsbeginsel, kunnen worden meegewogen
in de belangenafweging.
In dit essay zal ten eerste besproken worden wat het specialiteitsbeginsel en de bijbehorende
belangenafweging precies inhoudt. Aansluitend wordt de werking van het
specialiteitsbeginsel uiteengezet. Vervolgens worden drie stromingen besproken, die bepalend
zijn voor de reikwijdte van het specialiteitsbeginsel. Daarnaast zal worden ingegaan op de rol
die fundamentele rechten spelen in het Nederlandse bestuursrecht en de
verdragsverplichtingen die gelden voor de nationale autoriteiten. Aan de hand van deze
deelonderwerpen zal ten slotte in de conclusie de Zwarte Piet-uitspraak als uitgangspunt
genomen worden, om antwoord op de vraag te geven in hoeverre fundamentele rechten, gelet
op het specialiteitsbeginsel, kunnen worden meegewogen in de belangenafweging.
2. Het specialiteitsbeginsel
Het specialiteitsbeginsel is vastgelegd in artikel 3:4, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht.
Het artikel luidt als volgt: ‘Het bestuursorgaan weegt de rechtstreeks bij het besluit betrokken
belangen af, voor zover niet uit een wettelijk voorschrift of uit de aard van de uit te oefenen
bevoegdheid een beperking voortvloeit’. Anders gezegd: het specialiteitsbeginsel impliceert
1
Schlössels, NTB 2015/14, p. 111-121, p. 115.
2
ABRvS 12 november 2014, ECLI:NL:RVS:2014:4117.
3
Schlössels & Zijlstra 2017, p. 71.
1
RECHTEN IN
VERHOUDING TOT HET
SPECIALITEITSBEGINSEL
Bestuurs(proces)recht I
11-11-19
ESMEE HARDEMAN/ S1025410
WERKGROEP 5
Woorden: 2182
, 1. Inleiding
In 2019 zal Sinterklaas alleen nog maar begeleid worden door de zogenaamde
‘roetveegpieten’ bij de sinterklaasintocht in Apeldoorn. Dit is het gevolg van de discussie die
in 2013 oplaaide, aangaande burgers die fundamentele bezwaren hebben tegen het
discriminatoire karakter van de ‘Zwarte Piet’. 1 De belangrijkste uitspraak omtrent dit
onderwerp betrof die van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, inhoudende
de intocht van Sinterklaas in Amsterdam in 2014. 2 Door appellanten werd een beroep gedaan
op de beschermde belangen van artikel 8 Europese Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en fundamentele vrijheden (hierna: het EVRM), beter bekend als het recht op
bescherming van de ‘privésfeer’. Het EVRM beïnvloedt in aanzienlijke mate het nationale
bestuursrecht.3 Burgers vinden zodoende steeds vaker de weg naar dergelijke verdragen. De
verhouding tussen de fundamentele rechten en de belangenafweging die voortvloeit uit het
specialiteitsbeginsel, is een complex leerstuk. De vraag rijst dan ook in hoeverre de door het
EVRM beschermde belangen, gelet op het specialiteitsbeginsel, kunnen worden meegewogen
in de belangenafweging.
In dit essay zal ten eerste besproken worden wat het specialiteitsbeginsel en de bijbehorende
belangenafweging precies inhoudt. Aansluitend wordt de werking van het
specialiteitsbeginsel uiteengezet. Vervolgens worden drie stromingen besproken, die bepalend
zijn voor de reikwijdte van het specialiteitsbeginsel. Daarnaast zal worden ingegaan op de rol
die fundamentele rechten spelen in het Nederlandse bestuursrecht en de
verdragsverplichtingen die gelden voor de nationale autoriteiten. Aan de hand van deze
deelonderwerpen zal ten slotte in de conclusie de Zwarte Piet-uitspraak als uitgangspunt
genomen worden, om antwoord op de vraag te geven in hoeverre fundamentele rechten, gelet
op het specialiteitsbeginsel, kunnen worden meegewogen in de belangenafweging.
2. Het specialiteitsbeginsel
Het specialiteitsbeginsel is vastgelegd in artikel 3:4, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht.
Het artikel luidt als volgt: ‘Het bestuursorgaan weegt de rechtstreeks bij het besluit betrokken
belangen af, voor zover niet uit een wettelijk voorschrift of uit de aard van de uit te oefenen
bevoegdheid een beperking voortvloeit’. Anders gezegd: het specialiteitsbeginsel impliceert
1
Schlössels, NTB 2015/14, p. 111-121, p. 115.
2
ABRvS 12 november 2014, ECLI:NL:RVS:2014:4117.
3
Schlössels & Zijlstra 2017, p. 71.
1
