Financiële zelfredzaamheid versus financiële
redzaamheid
Naam: Iris Waszkiewicz
Studentnummer: 574747
Opleiding: Sociaal juridische dientverlening
Klas: ROSJDVT4B
Datum: 22 maart 2021
‘Onderzoek naar de bevordering van Cursus: Plan van aanpak deel 2
financiële zelfredzaamheid bij mensen met Cursuscode: 1415SD441B
Beoordelaar 1: Eykan Buket
een taalbarrière’ Beoordelaar 2: Melanie Beck-Soeliman
Aantal woorden: 2189
,Inhoudsopgave
H.1. Inleiding..............................................................................................................................................................2
1.1. Probleembeschrijving....................................................................................................................................2
1.2. Hoofdvraag.....................................................................................................................................................3
1.3. Doelstelling....................................................................................................................................................3
1.4. Leeswijzer.......................................................................................................................................................3
H.2. Theoretisch kader..............................................................................................................................................3
2.1. Sociaal maatschappelijke context..................................................................................................................4
2.2. Politiek-juridische context.............................................................................................................................6
2.3 Beroepsmatige context...................................................................................................................................8
H.3. Onderzoeksopzet...............................................................................................................................................9
3.1. Type onderzoek..............................................................................................................................................9
3.2. Verantwoording per deelvraag....................................................................................................................10
3.3. Operationalisatie..........................................................................................................................................13
3.4. Validiteit en betrouwbaarheid.....................................................................................................................14
Bibliografie..............................................................................................................................................................15
Literatuurlijst.......................................................................................................................................................15
Wet- en regelgeving............................................................................................................................................17
Elektronische bronnen........................................................................................................................................17
Bijlage 1 Praktijkonderzoek.....................................................................................................................................17
1.1. Enquetêvragen.............................................................................................................................................17
2.2. Interviewvragen...........................................................................................................................................20
Bijlage 2 Planning en begroting...............................................................................................................................21
2.1. Planning........................................................................................................................................................21
2.2. Begroting......................................................................................................................................................24
1.
1
, H.1. INLEIDING
Het voldoen aan alle financiële verplichtingen wordt binnen de huidige maatschappij steeds lastiger door de
veranderingen binnen de samenleving. Denk hierbij aan het complexe sociale zekerheidstelsel in Nederland en
aan de digitalisering van de publieke dienstverlening. Het belang van goede begeleiding voor burgers die
financieel niet zelfredzaam zijn wordt door de veranderende maatschappij steeds groter. 1
Het uitgangspunt van de Wet Maatschappelijke ondersteuning is zelfredzaamheid en participatie. Gemeenten
zijn verplicht om beleid te maken ter ondersteuning van mensen die niet volledig zelf kunnen voorzien in hun
(financiële) zelfredzaamheid en participatie.2 Zo zijn er in de gemeente Rotterdam verschillende
maatschappelijke organisaties die mensen ondersteuning kunnen bieden op financieel gebied. Buurtwerk
Checkpoint is een organisatie die mensen ondersteuning biedt, onder andere op financieel gebied.
Bij Buurtwerk Checkpoint komen veel cliënten meermaals terug met een hulpvraag. Dit gaat onder andere over
zaken als het niet begrijpen van brieven, de jaarlijkse aanvraag voor kwijtschelding, het doen van de
Belastingaangifte of het aanvragen van bijvoorbeeld een uitkering. Vaak is het onderliggende probleem hierbij
een taalbarrière, maar het komt ook voor dat een grote afstand tot de arbeidsmarkt uiteindelijk zorgt voor een
vervreemding van instanties en het maatschappelijk leven. Het bieden van deze hulp kost Buurtwerk
Checkpoint veel tijd. Ook is het tijdrovend en moeizaam voor de cliënten omdat zij vaak langs moeten komen
wanneer zij bijvoorbeeld weer een nieuwe brief hebben ontvangen. De situatie staat in contrast met de
speerpunten van de WMO. Tijdens het draaien van spreekuren viel op dat cliënten weinig zelfredzaamheid en
participatiedrift toonden. Ook was het opvallend dat veel cliënten in het bijzonder niet financieel zelfredzaam
zijn. De term financiële zelfredzaamheid gaat verder dan enkel het kunnen voldoen aan de
betalingsverplichtingen. Kennis, gedrag en vaardigheden zijn hierbij van groot belang. 3
1.1. PROBLEEMBESCHRIJVING
‘’Laatst heeft een hulpverlener twee huisbezoeken gedaan waarbij zij een afsluiting van energie kon
voorkomen. In beide gevallen wist de inwoner niet dat de afsluiting eraan zat te komen. Bij een ander
huisbezoek hebben de hulpverleners een bijstandsuitkering aangevraagd voor iemand die niet wist dat de WW
uitkering zou stoppen.’’ 4
Dit schrijft de Landelijke Armoedecoalitie in een oproep aan onder andere het kabinet, gemeenten,
woningcorporaties en zorgverzekeraars. Middels de brief roept de Landelijke Armoedecoalitie alle partijen op
om coulant om te gaan met de financiële situatie van kwetsbare mensen tijdens de Corona-crisis. 5 Deze oproep
is gedaan tijdens de eerste lockdown op 17 maart 2020. In deze periode moesten alle buurthuizen met directe
ingang sluiten. Ook moesten hulpverleners veelal vanuit huis werken. Hierdoor konden mensen die in een
kwetsbare situatie verkeerden niet bij hun gebruikelijke steunpunt terecht. 6 Ook Buurtwerk Checkpoint heeft in
deze periode haar deuren moeten sluiten. Hierdoor zijn veel projecten voor deze kwetsbare doelgroep stil
komen te liggen. Er is geprobeerd om middels telefonisch contact begeleiding aan te bieden, maar in de
praktijk bleek dit erg lastig. Voornamelijk bij cliënten waarbij er sprake is van een taalbarrière. Dit beeld wordt
1
Haster 2013, p. 16.
2
Art. 2.1.1 en. 2.1.2 Wmo 2015.
3
Van der Burg & Madern 2012, p. 9.
4
Armoedecoalitie 2020.
5
Armoedecoalitie 2020.
6
‘Coronavirus: verlaag de stress voor mensen in armoede ’, movisie.nl, 20 maart 2020.
2
redzaamheid
Naam: Iris Waszkiewicz
Studentnummer: 574747
Opleiding: Sociaal juridische dientverlening
Klas: ROSJDVT4B
Datum: 22 maart 2021
‘Onderzoek naar de bevordering van Cursus: Plan van aanpak deel 2
financiële zelfredzaamheid bij mensen met Cursuscode: 1415SD441B
Beoordelaar 1: Eykan Buket
een taalbarrière’ Beoordelaar 2: Melanie Beck-Soeliman
Aantal woorden: 2189
,Inhoudsopgave
H.1. Inleiding..............................................................................................................................................................2
1.1. Probleembeschrijving....................................................................................................................................2
1.2. Hoofdvraag.....................................................................................................................................................3
1.3. Doelstelling....................................................................................................................................................3
1.4. Leeswijzer.......................................................................................................................................................3
H.2. Theoretisch kader..............................................................................................................................................3
2.1. Sociaal maatschappelijke context..................................................................................................................4
2.2. Politiek-juridische context.............................................................................................................................6
2.3 Beroepsmatige context...................................................................................................................................8
H.3. Onderzoeksopzet...............................................................................................................................................9
3.1. Type onderzoek..............................................................................................................................................9
3.2. Verantwoording per deelvraag....................................................................................................................10
3.3. Operationalisatie..........................................................................................................................................13
3.4. Validiteit en betrouwbaarheid.....................................................................................................................14
Bibliografie..............................................................................................................................................................15
Literatuurlijst.......................................................................................................................................................15
Wet- en regelgeving............................................................................................................................................17
Elektronische bronnen........................................................................................................................................17
Bijlage 1 Praktijkonderzoek.....................................................................................................................................17
1.1. Enquetêvragen.............................................................................................................................................17
2.2. Interviewvragen...........................................................................................................................................20
Bijlage 2 Planning en begroting...............................................................................................................................21
2.1. Planning........................................................................................................................................................21
2.2. Begroting......................................................................................................................................................24
1.
1
, H.1. INLEIDING
Het voldoen aan alle financiële verplichtingen wordt binnen de huidige maatschappij steeds lastiger door de
veranderingen binnen de samenleving. Denk hierbij aan het complexe sociale zekerheidstelsel in Nederland en
aan de digitalisering van de publieke dienstverlening. Het belang van goede begeleiding voor burgers die
financieel niet zelfredzaam zijn wordt door de veranderende maatschappij steeds groter. 1
Het uitgangspunt van de Wet Maatschappelijke ondersteuning is zelfredzaamheid en participatie. Gemeenten
zijn verplicht om beleid te maken ter ondersteuning van mensen die niet volledig zelf kunnen voorzien in hun
(financiële) zelfredzaamheid en participatie.2 Zo zijn er in de gemeente Rotterdam verschillende
maatschappelijke organisaties die mensen ondersteuning kunnen bieden op financieel gebied. Buurtwerk
Checkpoint is een organisatie die mensen ondersteuning biedt, onder andere op financieel gebied.
Bij Buurtwerk Checkpoint komen veel cliënten meermaals terug met een hulpvraag. Dit gaat onder andere over
zaken als het niet begrijpen van brieven, de jaarlijkse aanvraag voor kwijtschelding, het doen van de
Belastingaangifte of het aanvragen van bijvoorbeeld een uitkering. Vaak is het onderliggende probleem hierbij
een taalbarrière, maar het komt ook voor dat een grote afstand tot de arbeidsmarkt uiteindelijk zorgt voor een
vervreemding van instanties en het maatschappelijk leven. Het bieden van deze hulp kost Buurtwerk
Checkpoint veel tijd. Ook is het tijdrovend en moeizaam voor de cliënten omdat zij vaak langs moeten komen
wanneer zij bijvoorbeeld weer een nieuwe brief hebben ontvangen. De situatie staat in contrast met de
speerpunten van de WMO. Tijdens het draaien van spreekuren viel op dat cliënten weinig zelfredzaamheid en
participatiedrift toonden. Ook was het opvallend dat veel cliënten in het bijzonder niet financieel zelfredzaam
zijn. De term financiële zelfredzaamheid gaat verder dan enkel het kunnen voldoen aan de
betalingsverplichtingen. Kennis, gedrag en vaardigheden zijn hierbij van groot belang. 3
1.1. PROBLEEMBESCHRIJVING
‘’Laatst heeft een hulpverlener twee huisbezoeken gedaan waarbij zij een afsluiting van energie kon
voorkomen. In beide gevallen wist de inwoner niet dat de afsluiting eraan zat te komen. Bij een ander
huisbezoek hebben de hulpverleners een bijstandsuitkering aangevraagd voor iemand die niet wist dat de WW
uitkering zou stoppen.’’ 4
Dit schrijft de Landelijke Armoedecoalitie in een oproep aan onder andere het kabinet, gemeenten,
woningcorporaties en zorgverzekeraars. Middels de brief roept de Landelijke Armoedecoalitie alle partijen op
om coulant om te gaan met de financiële situatie van kwetsbare mensen tijdens de Corona-crisis. 5 Deze oproep
is gedaan tijdens de eerste lockdown op 17 maart 2020. In deze periode moesten alle buurthuizen met directe
ingang sluiten. Ook moesten hulpverleners veelal vanuit huis werken. Hierdoor konden mensen die in een
kwetsbare situatie verkeerden niet bij hun gebruikelijke steunpunt terecht. 6 Ook Buurtwerk Checkpoint heeft in
deze periode haar deuren moeten sluiten. Hierdoor zijn veel projecten voor deze kwetsbare doelgroep stil
komen te liggen. Er is geprobeerd om middels telefonisch contact begeleiding aan te bieden, maar in de
praktijk bleek dit erg lastig. Voornamelijk bij cliënten waarbij er sprake is van een taalbarrière. Dit beeld wordt
1
Haster 2013, p. 16.
2
Art. 2.1.1 en. 2.1.2 Wmo 2015.
3
Van der Burg & Madern 2012, p. 9.
4
Armoedecoalitie 2020.
5
Armoedecoalitie 2020.
6
‘Coronavirus: verlaag de stress voor mensen in armoede ’, movisie.nl, 20 maart 2020.
2
