Inhoudsopgave
Sociologie HC1: Wat is sociologie en sociologische perspectieven...................................................................2
Pedagogiek HC2: Migratie – opvoeden en opgroeien tussen twee culturen.....................................................4
Pedagogiek HC3: Opgroeien en opvoeden in armoede...................................................................................9
Sociologie HC2. Cultuur................................................................................................................................ 12
Pedagogiek HC4: Vooroordelen in de opvoeding en pedagogische verantwoordelijkheid..............................16
Sociologie HC3: Socialisatie.......................................................................................................................... 19
Pedagogiek HC5: Democratische opvoeding en burgerschap.........................................................................24
Sociologie HC4: Sociale interactie & sociale deviantie...................................................................................27
Sociologie HC5: Sociale instituties................................................................................................................ 31
Pedagogiek HC6: Religieuze opvoeding........................................................................................................ 35
Sociologie HC6: Sociale stratificatie.............................................................................................................. 38
Pedagogiek HC7: Gender en seksualiteit....................................................................................................... 42
Sociologie HC7: Sociale verandering............................................................................................................. 46
,Sociologie
HC1: Wat is sociologie en sociologische perspectieven
Vier sociologische perspectieven
- Structureel functionalisme
- Conflictsociologie
- Symbolisch interactionisme
- Rationele keuzebenadering
1. Structureel functionalisme
‘Spencer’ vergeleek de samenleving met een lichaam, in een lichaam zitten allemaal
verschillende organen, allemaal een andere functie maar zonder elkaar kunnen ze niet
functioneren.
- Een perspectief waarin de samenleving wordt gezien als een complex systeem;
- Waarin sprake is van onderlinge samenwerking tussen de verschillende delen;
- Met als doel een sociale stabiliteit en eenheid/solidariteit
- Perspectief op macroniveau (samenlevingsniveau)
Wat is hier de reden van? Waarom? De functie? Wat willen ze bereiken?
Structureel functionalisten brengen de verschillende structuren van de samenleving in kaart
en onderzoeken hun functies.
- Sociale structuren: relatief stabiele gedragspatronen (wat zie je steeds terugkomen?)
- Sociale functies: de gevolgen van een sociaal patroon voor het functioneren van de
totale samenleving
- Manifeste functies = functies die zo bedoeld zijn, en latente functies =
functies die niet zo bedoeld zijn, die kunnen er zomaar bijkomen (Merton)
- Sociale disfunctie = sociale patronen die verstorend zijn, bv rellen, die zijn
niet in het belang van de gehele samenleving (Merton)
Gezin: Focus op de functies die het gezin vervult voor de samenleving: ‘hoeksteen van de
samenleving
Welke functie heeft een gezin?
- Belangrijke plek van socialisatie
- Reguleren van seksuele activiteiten (en incesttaboe)
- Sociale positionering en sociale identiteit: etniciteit, religie, klasse
- Materiële en emotionele zekerheid (veilige haven)
2
, 2. Conflictsociologie
- De samenleving als een arena van ongelijkheid, die conflicten en veranderingen
veroorzaakt. Door in zulke grote groepen te leven, zullen er groepen zijn die de
macht hebben maar ook groepen die onderdrukt worden.
- Sociologen in deze stroming willen vaak niet alleen deze ongelijkheden leren
begrijpen, maar ook veranderen. (man-vrouw)
- Perspectief op macroniveau (samenlevingsniveau)
Gezin: Focus op het feit dat het gezin ongelijkheid in stand houdt
Hoe?
- Bezit en nalatenschap
- Patriarchaat (de man heeft de macht in de samenleving)
- Etnische ongelijkheid
3. Symbolische interactionisme
- De samenleving wordt opgevat als het resultaat van interacties tussen individuen. Ze
gaan er van uit dat er continue contact is tussen mensen en hiermee vormt de
samenleving zich.
- Het begrijpen van situaties door ze te bekijken vanuit het standpunt van de mensen
die zich in de situatie bevinden.
- Perspectief op microniveau (individueel (gezin))
Dramaturgische analyse (Goffman) = iedereen speelt een theaterrol in de samenleving
(later meer over deze analyse)
Gezin: Focus op hoe individuen het gezinsleven vormgeven en ervaren, bv intimiteit en
vertrouwen.
4. Rationele keuzebenadering
Dit gaat heel erg over kosten en baten. Het gaat er vanuit dat je alles wat je doet kunt
verklaren door wat ze eruit halen/oplevert om beter te worden. Economische benadering.
Meneer Smith (is ook de grondlegger van de economie)
- Gaat uit van de opvatting dat alle sociale handelingen van individuen zijn gebaseerd
op een rationele (bewust en goed) keuze van de individuen.
- Gedrag wordt verklaard vanuit kosten-batenanalyse die mensen maken met het oog
op ‘nutsmaximalisatie’.
- Geïnspireerd op economische modellen.
Veel kritiek, want je gaat maar uit van één bepaald iets en mis je andere invloeden.
Gezin: Focus op partnerrelaties in termen van onderhandelingen (het beste, voordeel)
- Partnerrelaties als een ‘goede deal’
- Ruilmiddelen op de partnermarkt: macht, geld, schoonheid, opleidingsniveau
3
, Pedagogiek
HC2: Migratie – opvoeden en opgroeien tussen twee culturen
Deel 1. Achtergrond van migratie in Nederland
Grofmazige tabel met geschiedenis diversiteit in Nederland
1945 - 1959 1950-1979 1980-1999 2000-2019
Structuur Verzuiling Ontzuiling Pluraliteit en
superdiversiteit
Emancipatie - Dekolonisatie Vrouwen Emancipatie LHBTI+, Black
bewegingen emancipatie, homo’s en Lives Matter,
Seksuele lesbiennes, Anti-‘woke’
emancipatie Pedo-
emancipatie
(’70 en ’80)
Migratiecontext (Voormalige) Arbeidsmigratie EU, EU,
koloniën Turkije, Marokko, arbeidsmigratie arbeidsmigratie
Suriname, China etc. en en
Nederlandse vluchtelingen vluchtelingen
Antillen, Indonesië
Migratieredenen:
- Asiel (politiek en ecologisch (het land gaat overstromen)
- Arbeid
- Gezin
- Studie
Migrantengroepen in Nederland
Groep Reden Relevante context
Afghaanse migranten Oorlogsvluchteling Hoog sociaal milieu
Somalische migranten Oorlogsvluchteling Veel lage opleidingen
Iraanse migranten Politieke vluchteling Hoog sociaal milieu
Marokkaanse migranten Arbeidsmigratie Laaggeschoold werk
Surinaamse migranten Arbeidsmigratie, Tot 1975 onderdeel van het
Politieke redenen Nederlandse Koninkrijk
Poolse migranten Arbeidsmigratie Sinds 2004 onderdeel van
de Europese Unie
Chinese migranten Arbeidsmigratie, Studie Horeca speelde een
belangrijke rol
- 98% van de inwoners van Nederland heeft buitenlandse voorouders.
4
Sociologie HC1: Wat is sociologie en sociologische perspectieven...................................................................2
Pedagogiek HC2: Migratie – opvoeden en opgroeien tussen twee culturen.....................................................4
Pedagogiek HC3: Opgroeien en opvoeden in armoede...................................................................................9
Sociologie HC2. Cultuur................................................................................................................................ 12
Pedagogiek HC4: Vooroordelen in de opvoeding en pedagogische verantwoordelijkheid..............................16
Sociologie HC3: Socialisatie.......................................................................................................................... 19
Pedagogiek HC5: Democratische opvoeding en burgerschap.........................................................................24
Sociologie HC4: Sociale interactie & sociale deviantie...................................................................................27
Sociologie HC5: Sociale instituties................................................................................................................ 31
Pedagogiek HC6: Religieuze opvoeding........................................................................................................ 35
Sociologie HC6: Sociale stratificatie.............................................................................................................. 38
Pedagogiek HC7: Gender en seksualiteit....................................................................................................... 42
Sociologie HC7: Sociale verandering............................................................................................................. 46
,Sociologie
HC1: Wat is sociologie en sociologische perspectieven
Vier sociologische perspectieven
- Structureel functionalisme
- Conflictsociologie
- Symbolisch interactionisme
- Rationele keuzebenadering
1. Structureel functionalisme
‘Spencer’ vergeleek de samenleving met een lichaam, in een lichaam zitten allemaal
verschillende organen, allemaal een andere functie maar zonder elkaar kunnen ze niet
functioneren.
- Een perspectief waarin de samenleving wordt gezien als een complex systeem;
- Waarin sprake is van onderlinge samenwerking tussen de verschillende delen;
- Met als doel een sociale stabiliteit en eenheid/solidariteit
- Perspectief op macroniveau (samenlevingsniveau)
Wat is hier de reden van? Waarom? De functie? Wat willen ze bereiken?
Structureel functionalisten brengen de verschillende structuren van de samenleving in kaart
en onderzoeken hun functies.
- Sociale structuren: relatief stabiele gedragspatronen (wat zie je steeds terugkomen?)
- Sociale functies: de gevolgen van een sociaal patroon voor het functioneren van de
totale samenleving
- Manifeste functies = functies die zo bedoeld zijn, en latente functies =
functies die niet zo bedoeld zijn, die kunnen er zomaar bijkomen (Merton)
- Sociale disfunctie = sociale patronen die verstorend zijn, bv rellen, die zijn
niet in het belang van de gehele samenleving (Merton)
Gezin: Focus op de functies die het gezin vervult voor de samenleving: ‘hoeksteen van de
samenleving
Welke functie heeft een gezin?
- Belangrijke plek van socialisatie
- Reguleren van seksuele activiteiten (en incesttaboe)
- Sociale positionering en sociale identiteit: etniciteit, religie, klasse
- Materiële en emotionele zekerheid (veilige haven)
2
, 2. Conflictsociologie
- De samenleving als een arena van ongelijkheid, die conflicten en veranderingen
veroorzaakt. Door in zulke grote groepen te leven, zullen er groepen zijn die de
macht hebben maar ook groepen die onderdrukt worden.
- Sociologen in deze stroming willen vaak niet alleen deze ongelijkheden leren
begrijpen, maar ook veranderen. (man-vrouw)
- Perspectief op macroniveau (samenlevingsniveau)
Gezin: Focus op het feit dat het gezin ongelijkheid in stand houdt
Hoe?
- Bezit en nalatenschap
- Patriarchaat (de man heeft de macht in de samenleving)
- Etnische ongelijkheid
3. Symbolische interactionisme
- De samenleving wordt opgevat als het resultaat van interacties tussen individuen. Ze
gaan er van uit dat er continue contact is tussen mensen en hiermee vormt de
samenleving zich.
- Het begrijpen van situaties door ze te bekijken vanuit het standpunt van de mensen
die zich in de situatie bevinden.
- Perspectief op microniveau (individueel (gezin))
Dramaturgische analyse (Goffman) = iedereen speelt een theaterrol in de samenleving
(later meer over deze analyse)
Gezin: Focus op hoe individuen het gezinsleven vormgeven en ervaren, bv intimiteit en
vertrouwen.
4. Rationele keuzebenadering
Dit gaat heel erg over kosten en baten. Het gaat er vanuit dat je alles wat je doet kunt
verklaren door wat ze eruit halen/oplevert om beter te worden. Economische benadering.
Meneer Smith (is ook de grondlegger van de economie)
- Gaat uit van de opvatting dat alle sociale handelingen van individuen zijn gebaseerd
op een rationele (bewust en goed) keuze van de individuen.
- Gedrag wordt verklaard vanuit kosten-batenanalyse die mensen maken met het oog
op ‘nutsmaximalisatie’.
- Geïnspireerd op economische modellen.
Veel kritiek, want je gaat maar uit van één bepaald iets en mis je andere invloeden.
Gezin: Focus op partnerrelaties in termen van onderhandelingen (het beste, voordeel)
- Partnerrelaties als een ‘goede deal’
- Ruilmiddelen op de partnermarkt: macht, geld, schoonheid, opleidingsniveau
3
, Pedagogiek
HC2: Migratie – opvoeden en opgroeien tussen twee culturen
Deel 1. Achtergrond van migratie in Nederland
Grofmazige tabel met geschiedenis diversiteit in Nederland
1945 - 1959 1950-1979 1980-1999 2000-2019
Structuur Verzuiling Ontzuiling Pluraliteit en
superdiversiteit
Emancipatie - Dekolonisatie Vrouwen Emancipatie LHBTI+, Black
bewegingen emancipatie, homo’s en Lives Matter,
Seksuele lesbiennes, Anti-‘woke’
emancipatie Pedo-
emancipatie
(’70 en ’80)
Migratiecontext (Voormalige) Arbeidsmigratie EU, EU,
koloniën Turkije, Marokko, arbeidsmigratie arbeidsmigratie
Suriname, China etc. en en
Nederlandse vluchtelingen vluchtelingen
Antillen, Indonesië
Migratieredenen:
- Asiel (politiek en ecologisch (het land gaat overstromen)
- Arbeid
- Gezin
- Studie
Migrantengroepen in Nederland
Groep Reden Relevante context
Afghaanse migranten Oorlogsvluchteling Hoog sociaal milieu
Somalische migranten Oorlogsvluchteling Veel lage opleidingen
Iraanse migranten Politieke vluchteling Hoog sociaal milieu
Marokkaanse migranten Arbeidsmigratie Laaggeschoold werk
Surinaamse migranten Arbeidsmigratie, Tot 1975 onderdeel van het
Politieke redenen Nederlandse Koninkrijk
Poolse migranten Arbeidsmigratie Sinds 2004 onderdeel van
de Europese Unie
Chinese migranten Arbeidsmigratie, Studie Horeca speelde een
belangrijke rol
- 98% van de inwoners van Nederland heeft buitenlandse voorouders.
4
