,Inhoud
Hoofdstuk 1 - Boek overheidsfinanciën (de Kam)...................................................................................3
Hoofdstuk 2 - Collectieve Sector............................................................................................................. 8
Hoofdstuk 3 - Decentrale overheden.................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4 - Europese Unie................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 5 - Begrotingssaldo en overheidsschuld..............................................................................20
Hoofdstuk 6 - Budgetmechanisme........................................................................................................ 25
Hoofdstuk 7 - Begroting........................................................................................................................ 26
Hoofdstuk 8 - Normen overheidsfinanciering........................................................................................ 30
Hoofdstuk 9 - Belasting en verdeling.................................................................................................... 34
Hoofdstuk 10 - Belastingbeleid............................................................................................................. 39
Hoofdstuk 11 - Verdelingsfunctie.......................................................................................................... 44
Inkomensongelijkheid........................................................................................................................ 44
Resultaten inkomensbeleid............................................................................................................... 46
Armoede............................................................................................................................................ 46
Herverdeling tussen generaties......................................................................................................... 47
Koopkrachtgevolgen.......................................................................................................................... 47
Valkuilen van de verzorgingsstaat..................................................................................................... 48
Vermogensongelijkheid..................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 12 - Financieel management in non profit organisaties........................................................48
Planning en besluitvorming............................................................................................................... 49
Hoofdstuk 13 - Management Control.................................................................................................... 54
Hoofdstuk 14 - Gemeentelijke overheid................................................................................................ 58
Systemen voor budgettering en prestatiemeting...............................................................................62
Hoofdstuk 15 - Accounting.................................................................................................................... 64
Break-even analyse........................................................................................................................... 67
Hoofdstuk 16 - Budgettering................................................................................................................. 68
Alle fasen.......................................................................................................................................... 68
Hoofdstuk 17 - Prestatiemeting............................................................................................................. 72
Systemen van prestatiemeting.......................................................................................................... 72
Het EFQM-model.............................................................................................................................. 74
Hoofdstuk 18 - Stakeholders en externe verslaglegging.......................................................................76
Hoofdstuk 19 - Kostenverbijzondering en interne verrekening..............................................................77
Hoofdstuk 20 - Externe verslaglegging................................................................................................. 81
Alle Ratio’s........................................................................................................................................ 84
,Samenvatting NCOI Module: Bestuurskundig financieel management
Februari 2022
Algemene leerdoelen:
Na het volgen van de lessen en het bestuderen van de theorie kunt u:
1. economische aspecten van de collectieve sector in de lokale, nationale en Europese
context beschrijven.
2. het begrip overheidsfinanciën in breed perspectief uitleggen.
3. de financiering van overheidsuitgaven concretiseren.
4. de implicaties van de verdelingsfunctie van inkomens concretiseren.
5. Onderzoeken hoe financieel management in non-profit organisaties wordt
vormgegeven
6. Systemen voor budgettering en prestatiemeting toepassen
7. De hoofdlijnen van externe verslaggeving voor een non-profit organisatie
toepassen
Les 1 Leerdoelen
Na het bestuderen van de theorie en het afronden van deze les kunt u:
1. de functies en tekortkomingen van overheidsingrijpen bespreken. (1)
2. het begrip collectieve sector becommentariëren. (1)
3. de financiële verhoudingen tussen bestuurslagen verhelderen. (1)
4. economische aspecten van de Europese Unie bespreken. (1)
Hoofdstuk 1 - Boek overheidsfinanciën (de Kam)
Uitgaven overheid bedragen 50% van het bbp. (collectieve uitgavenquote)
Bestuurslagen:
-centrale overheid – rijk, ministeries
-decentrale overheid, provincies, waterschappen, gemeenten
Gemeenschappelijke regelingen: gezamenlijke afspraken waterschappen en
gemeenten over bijvoorbeeld inzameling huishoudelijk afval.
Kenmerk overheid: bevoegdheid dwingend bijdrage van huishoudens en
bedrijven te vorderen.
Democratie: beslissingsmacht bij volksvertegenwoordigers
Budgetmechanisme: besluitvormingsproces waarin overheidstaken en
bijbehorende budget wordt vastgesteld.
Collectieve sector: alle instellingen waarvan activiteiten collectief worden gefinancierd.
Collectieve uitgavenquote: totaal collectieve uitgaven/waarde bbp (ca 50%)
, BBP=bruto binnenlands product: waarde verkopen minus de inkopen van bedrijven
en overheid, bepaald tegen marktprijzen
Quartaire sector is collectieve sector plus particuliere instellingen die niet uit collectief
of markt worden betaald (kerk, vereniging etc)
Marktsector is productieve activiteiten die uit marktprijzen worden gefinancierd
Drie functies van overheidsingrijpen:
1 Stabilisatiefunctie – schommelingen in conjunctuur dempen
2 Allocatiefunctie – invloed op samenstelling nationale productie
3 Verdelingsfunctie – inkomensverdeling
Stabilisatiefunctie:
Hoogconjunctuur: economie draait volop
Laagconjunctuur: bestedingen laag
Conjunctuurgolf: schommelingen conjunctuur, wil overheid dempen
Output gap: afwijkingspercentage tussen feitelijk en structureel bbp
(evenwichtswaarde)
Structureel bbp: evenwichtswaarde, vraag en aanbod op elkaar afgestemd.
Negatieve output gap: bezettingsgraad productie lager dan evenwicht en
werkloosheidspercentage hoger dan evenwichtswaarde
Natuurlijke werkloosheid (ca 4%) is evenwichtswaarde werkloosheid
Positieve outputgap: hogere dan normaal bezetting productie en minder werkloosheid
dan structurele werkloosheid
Invloed op conjunctuurgolf door:
Consumptie: vraag naar goederen en diensten van gezinnen
Investeringen: vraag naar goederen en diensten van bedrijven
Export: vraag naar goederen en diensten uit het buitenland
Bestedingen overheid: aankopen, salarissen
Overheid beïnvloedt bij:
Laagconjunctuur: eigen uitgaven opschroeven
Lastenverlichting
Oververhitting: bestedingen remmen – eigen uitgaven en
Door belastingverhoging
Overheidsingrijpen meestal niet succesvol maar vaak te laat en daarmee juist
versterkend.
Overheidsfinanciën hebben automatische stabilisatie functie: begroting in evenwicht,
tekort niet groter dan 3% bbp
Hoofdstuk 1 - Boek overheidsfinanciën (de Kam)...................................................................................3
Hoofdstuk 2 - Collectieve Sector............................................................................................................. 8
Hoofdstuk 3 - Decentrale overheden.................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4 - Europese Unie................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 5 - Begrotingssaldo en overheidsschuld..............................................................................20
Hoofdstuk 6 - Budgetmechanisme........................................................................................................ 25
Hoofdstuk 7 - Begroting........................................................................................................................ 26
Hoofdstuk 8 - Normen overheidsfinanciering........................................................................................ 30
Hoofdstuk 9 - Belasting en verdeling.................................................................................................... 34
Hoofdstuk 10 - Belastingbeleid............................................................................................................. 39
Hoofdstuk 11 - Verdelingsfunctie.......................................................................................................... 44
Inkomensongelijkheid........................................................................................................................ 44
Resultaten inkomensbeleid............................................................................................................... 46
Armoede............................................................................................................................................ 46
Herverdeling tussen generaties......................................................................................................... 47
Koopkrachtgevolgen.......................................................................................................................... 47
Valkuilen van de verzorgingsstaat..................................................................................................... 48
Vermogensongelijkheid..................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 12 - Financieel management in non profit organisaties........................................................48
Planning en besluitvorming............................................................................................................... 49
Hoofdstuk 13 - Management Control.................................................................................................... 54
Hoofdstuk 14 - Gemeentelijke overheid................................................................................................ 58
Systemen voor budgettering en prestatiemeting...............................................................................62
Hoofdstuk 15 - Accounting.................................................................................................................... 64
Break-even analyse........................................................................................................................... 67
Hoofdstuk 16 - Budgettering................................................................................................................. 68
Alle fasen.......................................................................................................................................... 68
Hoofdstuk 17 - Prestatiemeting............................................................................................................. 72
Systemen van prestatiemeting.......................................................................................................... 72
Het EFQM-model.............................................................................................................................. 74
Hoofdstuk 18 - Stakeholders en externe verslaglegging.......................................................................76
Hoofdstuk 19 - Kostenverbijzondering en interne verrekening..............................................................77
Hoofdstuk 20 - Externe verslaglegging................................................................................................. 81
Alle Ratio’s........................................................................................................................................ 84
,Samenvatting NCOI Module: Bestuurskundig financieel management
Februari 2022
Algemene leerdoelen:
Na het volgen van de lessen en het bestuderen van de theorie kunt u:
1. economische aspecten van de collectieve sector in de lokale, nationale en Europese
context beschrijven.
2. het begrip overheidsfinanciën in breed perspectief uitleggen.
3. de financiering van overheidsuitgaven concretiseren.
4. de implicaties van de verdelingsfunctie van inkomens concretiseren.
5. Onderzoeken hoe financieel management in non-profit organisaties wordt
vormgegeven
6. Systemen voor budgettering en prestatiemeting toepassen
7. De hoofdlijnen van externe verslaggeving voor een non-profit organisatie
toepassen
Les 1 Leerdoelen
Na het bestuderen van de theorie en het afronden van deze les kunt u:
1. de functies en tekortkomingen van overheidsingrijpen bespreken. (1)
2. het begrip collectieve sector becommentariëren. (1)
3. de financiële verhoudingen tussen bestuurslagen verhelderen. (1)
4. economische aspecten van de Europese Unie bespreken. (1)
Hoofdstuk 1 - Boek overheidsfinanciën (de Kam)
Uitgaven overheid bedragen 50% van het bbp. (collectieve uitgavenquote)
Bestuurslagen:
-centrale overheid – rijk, ministeries
-decentrale overheid, provincies, waterschappen, gemeenten
Gemeenschappelijke regelingen: gezamenlijke afspraken waterschappen en
gemeenten over bijvoorbeeld inzameling huishoudelijk afval.
Kenmerk overheid: bevoegdheid dwingend bijdrage van huishoudens en
bedrijven te vorderen.
Democratie: beslissingsmacht bij volksvertegenwoordigers
Budgetmechanisme: besluitvormingsproces waarin overheidstaken en
bijbehorende budget wordt vastgesteld.
Collectieve sector: alle instellingen waarvan activiteiten collectief worden gefinancierd.
Collectieve uitgavenquote: totaal collectieve uitgaven/waarde bbp (ca 50%)
, BBP=bruto binnenlands product: waarde verkopen minus de inkopen van bedrijven
en overheid, bepaald tegen marktprijzen
Quartaire sector is collectieve sector plus particuliere instellingen die niet uit collectief
of markt worden betaald (kerk, vereniging etc)
Marktsector is productieve activiteiten die uit marktprijzen worden gefinancierd
Drie functies van overheidsingrijpen:
1 Stabilisatiefunctie – schommelingen in conjunctuur dempen
2 Allocatiefunctie – invloed op samenstelling nationale productie
3 Verdelingsfunctie – inkomensverdeling
Stabilisatiefunctie:
Hoogconjunctuur: economie draait volop
Laagconjunctuur: bestedingen laag
Conjunctuurgolf: schommelingen conjunctuur, wil overheid dempen
Output gap: afwijkingspercentage tussen feitelijk en structureel bbp
(evenwichtswaarde)
Structureel bbp: evenwichtswaarde, vraag en aanbod op elkaar afgestemd.
Negatieve output gap: bezettingsgraad productie lager dan evenwicht en
werkloosheidspercentage hoger dan evenwichtswaarde
Natuurlijke werkloosheid (ca 4%) is evenwichtswaarde werkloosheid
Positieve outputgap: hogere dan normaal bezetting productie en minder werkloosheid
dan structurele werkloosheid
Invloed op conjunctuurgolf door:
Consumptie: vraag naar goederen en diensten van gezinnen
Investeringen: vraag naar goederen en diensten van bedrijven
Export: vraag naar goederen en diensten uit het buitenland
Bestedingen overheid: aankopen, salarissen
Overheid beïnvloedt bij:
Laagconjunctuur: eigen uitgaven opschroeven
Lastenverlichting
Oververhitting: bestedingen remmen – eigen uitgaven en
Door belastingverhoging
Overheidsingrijpen meestal niet succesvol maar vaak te laat en daarmee juist
versterkend.
Overheidsfinanciën hebben automatische stabilisatie functie: begroting in evenwicht,
tekort niet groter dan 3% bbp
