Inleiding in de Methoden en Technieken (IMT) – samenvatting
COLLEGE 1: GRONDPRINCIPES VAN DE WETENSCHAP
De wetenschappelijke benadering
1. Systematisch empirisme (empirisch= kennis vergaren door observaties, systematisch= met
doel)
2. Publieke verificatie (anderen moeten het kunnen bevestigen, anderen zouden het over
moeten kunnen doen en tot dezelfde resultaten komen, methode precies beschrijven)
3. Oplosbare problemen (niet over bv engelen)
Wetenschappers doen feitelijk 2 dingen:
1. Ontdekken en beschrijven van verschijnselen, patronen en relaties.
2. Verklaringen/theorieën opstellen, toetsen en evalueren
Categorieën van (gedrags)onderzoek
Descriptief: beschrijven, inventariseren (bv. Hoe veel mensen hebben depressie)
Correlationeel: relaties tussen verschijnselen (samenhang (niet per se causaal dus een leidt
tot ander), zijn vrouwen gevoeliger voor depressies dan mannen?)
Experimenteel: oorzaak-gevolg (causale) relaties aantonen. Kenmerken: manipulatie, random
toewijzing en experimentele controle
Quasi-experimenteel: als experimenteel, maar met minder strenge controle en/of geen
random toewijzing (echte wereld, er is niet altijd random doelgroep, minder zekerheid)
De empirische cyclus (De Groot, 1961)
1. Observatiefase
Er ontstaat een idee voor een onderzoeksvraag
Kan overal vandaan komen = vrijheid van ontwerp (zie Leary p. 15-16)
Idee → specifieke observatie
2. Inductiefase
Idee uitwerken tot (zeer) algemene hypothese/theorie
“leap of faith” = overstap van idee naar theorie (niet zeker of de theorie correct is)
Theorie = verzameling uitspraken (proposities) die de relatie beschrijft tussen een aantal
begrippen (concepten)
Specifieke observatie → algemene hypothese
3. Deductiefase
Uit algemene hypothese/theorie wordt een toetsbare werkhypothese (onderzoeksvraag)
afgeleid (specifiek, afgebakend)
Deductie = logica
Het is een voorspelling die uit de theorie volgt
Algemene theorie → werkhypothese
,4. Toetsingsfase (=uitvoeren van onderzoek)
Werkhypothese(n) toetsen door onderzoek daadwerkelijk uit te voeren.
Data verzamelen
Analyseren van verzamelde data
Conclusies trekken op basis van analyse naar aanleiding van de onderzoeksvraag over
correctheid van werkhypothese(n)
5. Evaluatiefase
Wat zegt het resultaat over de algemene hypothese/theorie? → Bevestigen of verwerpen?
Theorie aanpassen, uitbreiden of verbeteren?
Tekortkomingen aan ons onderzoek?
Werkhypothese → algemene hypothese
2 soorten definities
1. Conceptuele definitie = wat wordt met een begrip bedoeld (abstract) (zoals het in het
woordenboek staat)
2. Operationele definitie = hoe wordt het begrip waargenomen, gemeten of gemanipuleerd
(concreet). (bv. intelligentie= datgene dat we meten met een IQ-test)
Kan een theorie worden bewezen?
Positief bewijs (“waar”): logisch onmogelijk (je kan het alleen ondersteunen, niet bewijzen)
Negatief bewijs (“niet waar”): praktisch onmogelijk (er is bijna nooit een theorie die helemaal
niet weerlegd is)
Waar zijn we dan mee bezig?
Bewijs verzamelen om theorie te ondersteunen
Kwaliteit van bewijs hangt af van:
o Strengheid van de tests
o Aantal bevestigingen
o Methodologisch pluralisme = Gevarieerdheid methoden (verschillende methoden)
Doel van onderzoek
Doel van onderzoek= voorspellen en verklaren van verschillen in gedrag en mentale
processen tussen mensen (= variabiliteit = mensen zijn verschillend).
Variabele = iets dat kan variëren
o tussen personen (lengte, angst, motivatie)
o tussen situaties (werk vs. privé) (in een situatie handel je anders dan in een andere)
o in de loop van de tijd (van kind naar volwassene)
Variantie als maat voor variabiliteit
Hoge score van variantie= mensen verschillen heel erg van elkaar
, Variantie heeft geen eenheid, heeft alleen betekenis binnen het onderzoek
Totale (te verklaren) variantie
Hoeveel variabiliteit in set van scores?
1. Bereken het groot gemiddelde
2. Bereken afwijkingen van het groot gemiddelde
3. Kwadrateer die afwijkingen
4. Tel de afwijkingen bij elkaar op → SS(totaal)
5. Deel door n-1
Opsplitsen van variantie
Totale variantie = Systematische variantie + Foutenvariantie
(te verklaren) (verklaarde) (onverklaarde)
(totaal) (tussengroeps) (binnengroeps)
= alle verschillen = verschillen door = de onverklaarde
tussen individuen. (samenhang met) bepaalde verschillen.
variabele.
Systematische variantie (verklaarde ~)
Hoeveel variabiliteit is er TUSSEN de groepen?
De systematische variantie kan worden afgeleid van de SS(tussen).
De SS(tussen) is gebaseerd op de verschillen tussen de groepsgemiddelden en het groot
gemiddelde.
Foutenvariantie (onverklaarde ~)
Hoeveel variabiliteit in eindcijfers is er BINNEN de groepen?
De foutenvariantie kan worden afgeleid van de SS(binnen).
De SS(binnen) is gebaseerd op de verschillen tussen de individuele scores en de
groepsgemiddelden.
Effect size = maat voor sterkte van relaties
Berekend als proportie verklaarde variantie
(ook wel Variance Accounted For = VAF)
VAF = 0 → geen relatie, niets “verklaard”
VAF = 1 → perfecte relatie, alles “verklaard”
Vuistregel:
0,01 -> small
0,06 -> medium
>0,15 -> large
COLLEGE 2: OBSERVEREN EN METEN
COLLEGE 1: GRONDPRINCIPES VAN DE WETENSCHAP
De wetenschappelijke benadering
1. Systematisch empirisme (empirisch= kennis vergaren door observaties, systematisch= met
doel)
2. Publieke verificatie (anderen moeten het kunnen bevestigen, anderen zouden het over
moeten kunnen doen en tot dezelfde resultaten komen, methode precies beschrijven)
3. Oplosbare problemen (niet over bv engelen)
Wetenschappers doen feitelijk 2 dingen:
1. Ontdekken en beschrijven van verschijnselen, patronen en relaties.
2. Verklaringen/theorieën opstellen, toetsen en evalueren
Categorieën van (gedrags)onderzoek
Descriptief: beschrijven, inventariseren (bv. Hoe veel mensen hebben depressie)
Correlationeel: relaties tussen verschijnselen (samenhang (niet per se causaal dus een leidt
tot ander), zijn vrouwen gevoeliger voor depressies dan mannen?)
Experimenteel: oorzaak-gevolg (causale) relaties aantonen. Kenmerken: manipulatie, random
toewijzing en experimentele controle
Quasi-experimenteel: als experimenteel, maar met minder strenge controle en/of geen
random toewijzing (echte wereld, er is niet altijd random doelgroep, minder zekerheid)
De empirische cyclus (De Groot, 1961)
1. Observatiefase
Er ontstaat een idee voor een onderzoeksvraag
Kan overal vandaan komen = vrijheid van ontwerp (zie Leary p. 15-16)
Idee → specifieke observatie
2. Inductiefase
Idee uitwerken tot (zeer) algemene hypothese/theorie
“leap of faith” = overstap van idee naar theorie (niet zeker of de theorie correct is)
Theorie = verzameling uitspraken (proposities) die de relatie beschrijft tussen een aantal
begrippen (concepten)
Specifieke observatie → algemene hypothese
3. Deductiefase
Uit algemene hypothese/theorie wordt een toetsbare werkhypothese (onderzoeksvraag)
afgeleid (specifiek, afgebakend)
Deductie = logica
Het is een voorspelling die uit de theorie volgt
Algemene theorie → werkhypothese
,4. Toetsingsfase (=uitvoeren van onderzoek)
Werkhypothese(n) toetsen door onderzoek daadwerkelijk uit te voeren.
Data verzamelen
Analyseren van verzamelde data
Conclusies trekken op basis van analyse naar aanleiding van de onderzoeksvraag over
correctheid van werkhypothese(n)
5. Evaluatiefase
Wat zegt het resultaat over de algemene hypothese/theorie? → Bevestigen of verwerpen?
Theorie aanpassen, uitbreiden of verbeteren?
Tekortkomingen aan ons onderzoek?
Werkhypothese → algemene hypothese
2 soorten definities
1. Conceptuele definitie = wat wordt met een begrip bedoeld (abstract) (zoals het in het
woordenboek staat)
2. Operationele definitie = hoe wordt het begrip waargenomen, gemeten of gemanipuleerd
(concreet). (bv. intelligentie= datgene dat we meten met een IQ-test)
Kan een theorie worden bewezen?
Positief bewijs (“waar”): logisch onmogelijk (je kan het alleen ondersteunen, niet bewijzen)
Negatief bewijs (“niet waar”): praktisch onmogelijk (er is bijna nooit een theorie die helemaal
niet weerlegd is)
Waar zijn we dan mee bezig?
Bewijs verzamelen om theorie te ondersteunen
Kwaliteit van bewijs hangt af van:
o Strengheid van de tests
o Aantal bevestigingen
o Methodologisch pluralisme = Gevarieerdheid methoden (verschillende methoden)
Doel van onderzoek
Doel van onderzoek= voorspellen en verklaren van verschillen in gedrag en mentale
processen tussen mensen (= variabiliteit = mensen zijn verschillend).
Variabele = iets dat kan variëren
o tussen personen (lengte, angst, motivatie)
o tussen situaties (werk vs. privé) (in een situatie handel je anders dan in een andere)
o in de loop van de tijd (van kind naar volwassene)
Variantie als maat voor variabiliteit
Hoge score van variantie= mensen verschillen heel erg van elkaar
, Variantie heeft geen eenheid, heeft alleen betekenis binnen het onderzoek
Totale (te verklaren) variantie
Hoeveel variabiliteit in set van scores?
1. Bereken het groot gemiddelde
2. Bereken afwijkingen van het groot gemiddelde
3. Kwadrateer die afwijkingen
4. Tel de afwijkingen bij elkaar op → SS(totaal)
5. Deel door n-1
Opsplitsen van variantie
Totale variantie = Systematische variantie + Foutenvariantie
(te verklaren) (verklaarde) (onverklaarde)
(totaal) (tussengroeps) (binnengroeps)
= alle verschillen = verschillen door = de onverklaarde
tussen individuen. (samenhang met) bepaalde verschillen.
variabele.
Systematische variantie (verklaarde ~)
Hoeveel variabiliteit is er TUSSEN de groepen?
De systematische variantie kan worden afgeleid van de SS(tussen).
De SS(tussen) is gebaseerd op de verschillen tussen de groepsgemiddelden en het groot
gemiddelde.
Foutenvariantie (onverklaarde ~)
Hoeveel variabiliteit in eindcijfers is er BINNEN de groepen?
De foutenvariantie kan worden afgeleid van de SS(binnen).
De SS(binnen) is gebaseerd op de verschillen tussen de individuele scores en de
groepsgemiddelden.
Effect size = maat voor sterkte van relaties
Berekend als proportie verklaarde variantie
(ook wel Variance Accounted For = VAF)
VAF = 0 → geen relatie, niets “verklaard”
VAF = 1 → perfecte relatie, alles “verklaard”
Vuistregel:
0,01 -> small
0,06 -> medium
>0,15 -> large
COLLEGE 2: OBSERVEREN EN METEN
