Personen- en familierecht
HOOFDSTUK 1
PARAGRAAF 1 – ALGEMEEN
1 januari 1970 Boek 1 BW treedt in werking.
1 januari 1971 Nieuw echtscheidingsrecht.
1995 IVRK treedt in werking.
Begin 2017 Herziening huwelijksvermogensrecht.
Relevante verdragen:
- EVRM
- IVBPR (internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten)
- IVRK
- Handvest
Alleen bij een grensoverschrijdend karakter.
PARAGRAAF 2 – INHOUD VAN BOEK 1: PERSONEN- EN FAMILIERECHT
Boek 1 BW = personen- en familierecht.
Personenrecht -> regels betreffende de rechtspositie van de persoon.
Familierecht -> rechtsverhouding die uit samenlevingsvormen en afstamming voortvloeien.
HOOFDSTUK 2
PARAGRAAF 4 – HET BEGRIP PERSOON
Personen/rechtssubjecten kunnen worden onderscheiden in natuurlijke personen en
rechtspersonen. Boek 1 BW heeft voornamelijk betrekking op natuurlijke personen.
Iedereen in Nederland is vrij en gelijkelijk rechtsbevoegd.
PARAGRAAF 5 – BEGIN EN EINDE VAN DE PERSOONLIJKHEID
De persoonlijkheid vangt aan met de geboorte.
- De wet maakt hier uitzondering op door te bepalen dat een kind waarvan een vrouw
zwanger is, als reeds geboren wordt aangemerkt.
De persoonlijkheid eindigt door de dood. De rechten en plichten van de overledene worden
overgedragen aan de erfgenamen.
PARAGRAAF 6 – BLOED- EN AANVERWANTSCHAP; FAMILIE- EN GEZINSLEVEN
o Bloedverwantschap -> de betrekking tussen personen van wie de een van de ander
afstamt (in de rechte linie) of tussen personen die een gemeenschappelijke
stamvader hebben (zijlinie).
o Aanverwantschap -> berust op het huwelijk of het geregistreerd partnerschap.
Alleen biologisch vaderschap is niet voldoende om familie- en gezinsleven aan te nemen. Het
kan echter wel, als er sprake is van ‘bijzondere of bijkomende omstandigheden’.
Ook tussen nauwe verwanten kan een band die ‘familie- en gezinsleven’ omvat bestaan.
,Familie- en gezinsleven kan door latere gebeurtenissen worden verbroken. Wanneer dit is
hangt af van zwaarwegende omstandigheden.
Indien familie- en gezinsleven bestaat, heeft de Staat dit te eerbiedigen. Inbreuken zijn
slechts onder voorwaarden gerechtvaardigd.
De staat heeft ook positieve verplichtingen, die zorgen dat het gezinsleven tot ontplooiing
kan komen.
HOOFDSTUK 3
PARAGRAAF 7 – INLEIDING
Tot iemands personalia behoort mede zijn nationaliteit. Dit onderwerp is geregeld in de
Rijkswet op het Nederlanderschap.
Bipatride -> twee nationaliteiten.
Apatride -> geen nationaliteit.
PARAGRAAF 8 – VERKRIJGING, VERLENING, VERLIES EN VASTELLING VAN HET
NEDERLANDERSCHAP
Bij het bepalen van de nationaliteit kan men van twee beginselen uitgaan:
1. Het nationaliteitsbeginsel
Wie van een Nederlandse moeder/vader afstamt is zelf ook Nederlander.
2. Het territorialiteitsbeginsel
Wie op het grondgebied van Nederland geboren is, heeft de Nederlandse
nationaliteit.
De rijkswet op het Nederlanderschap gaat uit van het nationaliteitsbeginsel.
Verkrijging van het Nederlanderschap geschiedt:
A. Van rechtswege:
1. Op het ogenblik van de geboorte, als de vader of moeder Nederlander is.
2. Door erkenning na de geboorte door een Nederlandse man of vrouw.
Vòòr het zevende levensjaar
3. Door de gerechtelijke vaststelling van het ouderschap van een Nederlander.
Als het kind ten tijde van de rechterlijke uitspraak minderjarig was.
4. Door adoptie van het minderjarige kind bij rechterlijke uitspraak in Nederland,
Aruba, Curaçao of Sint Maarten, als ten minste één van de adoptieouders op de
dag van het in kracht gaan van gewijsde van de uitspraak Nederlander is.
B. Door het afleggen van een schriftelijke verklaring, die bevestigd moet worden.
Verlening van het Nederlanderschap vindt plaats door naturalisatie. Naturalisatie
geschiedt bij koninklijk besluit. De bevestiging van de optieverklaring en het
koninklijk besluit tot naturalisatie treden in werking door een uitreiking tijdens een
ceremonie.
Verlies van het Nederlanderschap vindt plaats op bepaalde, limitatief in de Rijkswet
op het Nederlanderschap opgesomde gronden.
- Verlies op Nederlanderschap treedt niet in werking als het staatloosheid tot gevolg
heeft. (tenzij het Nederlanderschap frauduleus is verkregen.)
, Vaststelling van het Nederlanderschap
Eenieder die daarbij onmiddellijk belang heeft, kan bij de rechtbank van Den Haag
een verzoek indienen tot vaststelling van zijn Nederlanderschap, tot vaststelling dat
hij het Nederlanderschap niet bezit of tot vaststelling dat hij het Nederlanderschap
op een bepaald tijdstip dal dan niet bezat.
PARAGRAAF 9 – NATIONALITEIT EN INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT
Op het terrein van het personen- en familierecht kan de nationaliteit van belang zijn voor de
vraag welk recht moet worden toegepast in een situatie met internationale elementen.
HOOFDSTUK 4
PARAGRAAF 10 – FUNCTIE VAN DE NAAM
Een belangrijke functie van de naam is het individualiseren van een persoon. Onder naam
wordt zowel de geslachtsnaam als de voornaam begrepen.
PARAGRAAF 11 – VERKRIJGING EN WIJZIGING VAN DE GESLACHTSNAAM
De ouders kunnen de geslachtsnaam van het kind kiezen.
De volgende regels zijn gebonden aan de naamkeuze:
1. De ouders kiezen één van hun beide namen.
2. De keuze die de ouders voor hun beider eerste kind doen, geldt voor alle volgende
kinderen van deze ouders.
3. Bepaald is steeds hoe en wanner de ouders de keuze kunnen doen en welke naam
het kind krijgt als geen naamskeuze wordt gedaan:
o Met elkaar gehuwde ouders/geregistreerd partnerschap
Zij kunnen de naamkeuze doen vóór de geboorte. De akte van naamskeuze
wordt dan opgenomen in de akte van geboorte.
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt de naam van de vader/duomoeder.
o Adoptie
De adoptanten maken de keuze.
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt de geslachtsnaam van de vader. Zijn de
adoptanten van hetzelfde geslacht of niet gehuwd houdt het kind zijn eigen
naam.
o Erkenning
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt/houdt de naam van de geboortemoeder.
o Gerechtelijke vastelling van het ouderschap
Bij geen naamskeuze: het kind houdt de naam van de geboortemoeder.
o Indien de geboortemoeder het ouderschap van haar overleden
echtgeno(o)t(e) of geregistreerd partner ontkent d.m.v. een verklaring en zij
hertrouwt was op het tijdstip van de geboorte van het kind
Dan kunnen de moeder en haar nieuwe echtgeno(o)t(e) of geregistreerd
partner ter gelegenheid van de ontkenning naamskeuze doen.
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt de naam van de vader/duomoeder.
HOOFDSTUK 1
PARAGRAAF 1 – ALGEMEEN
1 januari 1970 Boek 1 BW treedt in werking.
1 januari 1971 Nieuw echtscheidingsrecht.
1995 IVRK treedt in werking.
Begin 2017 Herziening huwelijksvermogensrecht.
Relevante verdragen:
- EVRM
- IVBPR (internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten)
- IVRK
- Handvest
Alleen bij een grensoverschrijdend karakter.
PARAGRAAF 2 – INHOUD VAN BOEK 1: PERSONEN- EN FAMILIERECHT
Boek 1 BW = personen- en familierecht.
Personenrecht -> regels betreffende de rechtspositie van de persoon.
Familierecht -> rechtsverhouding die uit samenlevingsvormen en afstamming voortvloeien.
HOOFDSTUK 2
PARAGRAAF 4 – HET BEGRIP PERSOON
Personen/rechtssubjecten kunnen worden onderscheiden in natuurlijke personen en
rechtspersonen. Boek 1 BW heeft voornamelijk betrekking op natuurlijke personen.
Iedereen in Nederland is vrij en gelijkelijk rechtsbevoegd.
PARAGRAAF 5 – BEGIN EN EINDE VAN DE PERSOONLIJKHEID
De persoonlijkheid vangt aan met de geboorte.
- De wet maakt hier uitzondering op door te bepalen dat een kind waarvan een vrouw
zwanger is, als reeds geboren wordt aangemerkt.
De persoonlijkheid eindigt door de dood. De rechten en plichten van de overledene worden
overgedragen aan de erfgenamen.
PARAGRAAF 6 – BLOED- EN AANVERWANTSCHAP; FAMILIE- EN GEZINSLEVEN
o Bloedverwantschap -> de betrekking tussen personen van wie de een van de ander
afstamt (in de rechte linie) of tussen personen die een gemeenschappelijke
stamvader hebben (zijlinie).
o Aanverwantschap -> berust op het huwelijk of het geregistreerd partnerschap.
Alleen biologisch vaderschap is niet voldoende om familie- en gezinsleven aan te nemen. Het
kan echter wel, als er sprake is van ‘bijzondere of bijkomende omstandigheden’.
Ook tussen nauwe verwanten kan een band die ‘familie- en gezinsleven’ omvat bestaan.
,Familie- en gezinsleven kan door latere gebeurtenissen worden verbroken. Wanneer dit is
hangt af van zwaarwegende omstandigheden.
Indien familie- en gezinsleven bestaat, heeft de Staat dit te eerbiedigen. Inbreuken zijn
slechts onder voorwaarden gerechtvaardigd.
De staat heeft ook positieve verplichtingen, die zorgen dat het gezinsleven tot ontplooiing
kan komen.
HOOFDSTUK 3
PARAGRAAF 7 – INLEIDING
Tot iemands personalia behoort mede zijn nationaliteit. Dit onderwerp is geregeld in de
Rijkswet op het Nederlanderschap.
Bipatride -> twee nationaliteiten.
Apatride -> geen nationaliteit.
PARAGRAAF 8 – VERKRIJGING, VERLENING, VERLIES EN VASTELLING VAN HET
NEDERLANDERSCHAP
Bij het bepalen van de nationaliteit kan men van twee beginselen uitgaan:
1. Het nationaliteitsbeginsel
Wie van een Nederlandse moeder/vader afstamt is zelf ook Nederlander.
2. Het territorialiteitsbeginsel
Wie op het grondgebied van Nederland geboren is, heeft de Nederlandse
nationaliteit.
De rijkswet op het Nederlanderschap gaat uit van het nationaliteitsbeginsel.
Verkrijging van het Nederlanderschap geschiedt:
A. Van rechtswege:
1. Op het ogenblik van de geboorte, als de vader of moeder Nederlander is.
2. Door erkenning na de geboorte door een Nederlandse man of vrouw.
Vòòr het zevende levensjaar
3. Door de gerechtelijke vaststelling van het ouderschap van een Nederlander.
Als het kind ten tijde van de rechterlijke uitspraak minderjarig was.
4. Door adoptie van het minderjarige kind bij rechterlijke uitspraak in Nederland,
Aruba, Curaçao of Sint Maarten, als ten minste één van de adoptieouders op de
dag van het in kracht gaan van gewijsde van de uitspraak Nederlander is.
B. Door het afleggen van een schriftelijke verklaring, die bevestigd moet worden.
Verlening van het Nederlanderschap vindt plaats door naturalisatie. Naturalisatie
geschiedt bij koninklijk besluit. De bevestiging van de optieverklaring en het
koninklijk besluit tot naturalisatie treden in werking door een uitreiking tijdens een
ceremonie.
Verlies van het Nederlanderschap vindt plaats op bepaalde, limitatief in de Rijkswet
op het Nederlanderschap opgesomde gronden.
- Verlies op Nederlanderschap treedt niet in werking als het staatloosheid tot gevolg
heeft. (tenzij het Nederlanderschap frauduleus is verkregen.)
, Vaststelling van het Nederlanderschap
Eenieder die daarbij onmiddellijk belang heeft, kan bij de rechtbank van Den Haag
een verzoek indienen tot vaststelling van zijn Nederlanderschap, tot vaststelling dat
hij het Nederlanderschap niet bezit of tot vaststelling dat hij het Nederlanderschap
op een bepaald tijdstip dal dan niet bezat.
PARAGRAAF 9 – NATIONALITEIT EN INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT
Op het terrein van het personen- en familierecht kan de nationaliteit van belang zijn voor de
vraag welk recht moet worden toegepast in een situatie met internationale elementen.
HOOFDSTUK 4
PARAGRAAF 10 – FUNCTIE VAN DE NAAM
Een belangrijke functie van de naam is het individualiseren van een persoon. Onder naam
wordt zowel de geslachtsnaam als de voornaam begrepen.
PARAGRAAF 11 – VERKRIJGING EN WIJZIGING VAN DE GESLACHTSNAAM
De ouders kunnen de geslachtsnaam van het kind kiezen.
De volgende regels zijn gebonden aan de naamkeuze:
1. De ouders kiezen één van hun beide namen.
2. De keuze die de ouders voor hun beider eerste kind doen, geldt voor alle volgende
kinderen van deze ouders.
3. Bepaald is steeds hoe en wanner de ouders de keuze kunnen doen en welke naam
het kind krijgt als geen naamskeuze wordt gedaan:
o Met elkaar gehuwde ouders/geregistreerd partnerschap
Zij kunnen de naamkeuze doen vóór de geboorte. De akte van naamskeuze
wordt dan opgenomen in de akte van geboorte.
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt de naam van de vader/duomoeder.
o Adoptie
De adoptanten maken de keuze.
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt de geslachtsnaam van de vader. Zijn de
adoptanten van hetzelfde geslacht of niet gehuwd houdt het kind zijn eigen
naam.
o Erkenning
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt/houdt de naam van de geboortemoeder.
o Gerechtelijke vastelling van het ouderschap
Bij geen naamskeuze: het kind houdt de naam van de geboortemoeder.
o Indien de geboortemoeder het ouderschap van haar overleden
echtgeno(o)t(e) of geregistreerd partner ontkent d.m.v. een verklaring en zij
hertrouwt was op het tijdstip van de geboorte van het kind
Dan kunnen de moeder en haar nieuwe echtgeno(o)t(e) of geregistreerd
partner ter gelegenheid van de ontkenning naamskeuze doen.
Bij geen naamskeuze: het kind krijgt de naam van de vader/duomoeder.
