Samenvatting hoofdstuk 16 het spijsverteringsstelsel
16.1 het spijsverteringskanaal en de bijbehorende organen verrichten
verschillende functies ten behoeve van de omzetting van
voedingsmiddelen.
Het ademhalingsstelsel werkt samen met het bloedvatenstelsel, dat zuurstof
aanvoert die nodig is om brandstof te verbranden. Het spijsverteringsstelsel
levert de brandstof waardoor alle lichaamscellen kunnen blijven functioneren, en
de bouwstoffen die nodig zijn voor celgroei- en herstel. Het spijsverteringsstelsel
bestaat uit een gespierde buis, het spijsverteringskanaal en accessoire organen
zoals gebitselementen, de tong, speekselklieren, galblaas, lever, pancreas.
Spijsverteringskanaal: Gastro-intestinale kanaal genoemd loopt van de farynx
(keelholte), oesofagus (slokdarm), maag, dunne darm en dikke darm waarna het
eindigt bij het rectum en anus.
16.1.1 functies van het spijsverteringsstelsel
De spijsvertering bestaat uit zes samenhangende processen:
1. Ingestie: vindt plaats wanneer voedsel via de mond het
spijsverteringskanaal binnenkomt.
2. Mechanische verwerking: is de fysieke bewerking van vast voedsel,
eerst door de tong en de gebitselementen en daarna door de knedende en
mengende bewegingen van het spijsverteringskanaal. Dankzij
mechanische verwerking kan voedsel gemakkelijker door het
spijsverteringskanaal worden voortbewogen en wordt de oppervlakte van
het voedsel vergroot, waardoor het gemakkelijker door enzymen kan
worden afgebroken.
3. Vertering: is de chemische afbraak van voedsel, hierbij wordt het voedsel
afgebroken tot kleine organische bouwstoffen die door het dekweefsel van
het spijsverteringskanaal kunnen worden opgenomen.
4. Secretie: is de afgifte van water, zuren, enzymen en buffers door het
epitheel van het spijsverteringskanaal en door de accessoire organen.
5. Opname: is de verplaatsing van kleine organische moleculen, elekrolyten,
vitaminen en water door het dekweefsel van het verteringskanaal naar de
interstitiële vloeistof rond het spijsverteringskanaal.
6. Uitscheiding: is de verwijdering van afvalstoffen uit de
lichaamsvloeistoffen. Binnen het spijsverteringskanaal worden deze
afvalstoffen ingedikt en in de vorm van ontlasting (feces) via de defecatie
uit het lichaam verwijderd.
De bekleding van het spijsverteringskanaal speelt ook een rol bij de afweer: deze
beschermt omringende weefsels tegen slijtage die zou kunnen optreden als
gevolg van zuren en enzymen van het spijsverteringskanaal en beschermt deze
weefsels tegen bacteriën, die met het voedsel worden ingeslikt of in het
spijsverteringskanaal verblijven. Het darmepitheel en de klierproducten daarvan
vormen de niet-specifieke afweer tegen deze bacteriën; alle bacteriën die de
onderliggende weefsels bereiken worden door macrofagen en andere cellen van
het immuunsysteem aangevallen.
,16.1.2 histologische organisatie van het spijsverteringskanaal.
Het spijsverteringskanaal bestaat uit vier lagen:
De mucosa: binnenbekleding van het spijsverteringskanaal. Deze bestaat uit:
o Een slijmvlies (een buitenste laag van de dekweefsels die door
klierproducten wordt bevochtigd)
o Een onderliggende laag van los bindweefsel, de lamina propria.
Het grootste deel van het spijsverteringskanaal ligt de mucosa in plooien (plicae
circulares).
o Waardoor een groter oppervlakte beschikbaar is voor de opname van
voedingsstoffen en waardoor de darm na een maaltijd kan uitzetten.
o In de dunne darm vormt de mucosa vingervormige uitstulpingen
(darmvlokken of villi) waardoor de oppervlakte voor opname nog verder
wordt vergroot.
De mondholte, farynx, oesofagus en anus, waar de mechanische belasting groter
is, zijn met gelaagd plaveiselepitheel bekleed. Het overige deel van het
spijsverteringskanaal is bekleed met enkelvoudig cilinderepitheel, dat vaak
verschillende kliercellen bevat.
In het grootste deel van het spijsverteringskanaal bevat het buitenste gedeelte
van de mucosa een smalle strook glad spierweefsel en elastische vezels. Door
contracties van deze laag, de muscularis mucosa, worden de darmplooien en -
vlokken bewogen.
De submucosa: is een tweede laag van los bindweefsel die onmiddellijk onder
de muscularis mucosa ligt. Deze laag bevat niet alleen grote bloedvaten en
lymfevaten maar de meissnerplexus:
o Netwerk van zenuwvezels, sensibele neuronen en parasympatische
motorische neuronen.
o Zorgt voor reguleren en coördineren van samentrekkingen van het gladde
spierweefsel.
o Zorgt ook voor reguleren van de klierproductie van spijverteringsklieren
De muscularis externa: is een laag van gladde spiercellen, die verdeeld is in:
o Een binnenste laag van kringspieren
o Een buitenste laag van lengtespieren.
Door contracties van deze lagen in verschillende combinaties worden stoffen
gemengd en door het spijsverteringskanaal voortgestuwd. Beide worden
gereguleerd door de plexus myentericus,
, o Dit ligt tussen de kringspieren en de lengtespieren.
o De plexus bevat parasympathische ganglia, sensorische neuronen,
interneuronen en sympathische postganglionaire vezels.
o Door parasympathische prikkeling wordt de spiertonus en spieractiviteit
verhoogd, terwijl deze spieren door sympathische prikkeling worden
geremd, waardoor ze zich ontspannen.
De serosa: een sereus membraan, bedekt de muscularis externa langs het
spijsverteringskanaal in de buikholte (viscerale peritoneum). Dit viscerale
peritoneum loopt door in het pariëtale peritoneum, dat het binnenste oppervlak
van de lichaamswand bekleedt.
In sommige gebieden in buikholte zijn delen van het spijverteringskanaal
opgehangen aan mesenteria:
o Dubbele lagen serieuze membraan die uit het pariëtale en het viscerale
peritoneum bestaan
o Het losse bindweefsel dat tussen de dekweefsel oppervlakken van de
mesenteria ligt, biedt een plaats voor de bloedvaten, zenuwen en
lymfevaten die met het spijsverteringskanaal zijn verbonden.
o De mesenteria houden de organen op hun plaats en voorkomen dat de
darmen tijdens de bewegingen van de spijsvertering, of bij plotselinge
veranderingen van de lichaamshouding in de war raken.
Er ligt geen serosa over de muscularis externa van:
o De mondholte, farynx, oesofagus en endeldarm
o In plaats daarvan is de muscularis externa omgeven door een dicht
netwerk van collagene vezels waarmee deze delen van het
spijsverteringskanaal stevig aan de aangrenzende structuren zijn
bevestigd.
o Deze vezelige buitenlaag wordt een adventitia genoemd.
16.1 het spijsverteringskanaal en de bijbehorende organen verrichten
verschillende functies ten behoeve van de omzetting van
voedingsmiddelen.
Het ademhalingsstelsel werkt samen met het bloedvatenstelsel, dat zuurstof
aanvoert die nodig is om brandstof te verbranden. Het spijsverteringsstelsel
levert de brandstof waardoor alle lichaamscellen kunnen blijven functioneren, en
de bouwstoffen die nodig zijn voor celgroei- en herstel. Het spijsverteringsstelsel
bestaat uit een gespierde buis, het spijsverteringskanaal en accessoire organen
zoals gebitselementen, de tong, speekselklieren, galblaas, lever, pancreas.
Spijsverteringskanaal: Gastro-intestinale kanaal genoemd loopt van de farynx
(keelholte), oesofagus (slokdarm), maag, dunne darm en dikke darm waarna het
eindigt bij het rectum en anus.
16.1.1 functies van het spijsverteringsstelsel
De spijsvertering bestaat uit zes samenhangende processen:
1. Ingestie: vindt plaats wanneer voedsel via de mond het
spijsverteringskanaal binnenkomt.
2. Mechanische verwerking: is de fysieke bewerking van vast voedsel,
eerst door de tong en de gebitselementen en daarna door de knedende en
mengende bewegingen van het spijsverteringskanaal. Dankzij
mechanische verwerking kan voedsel gemakkelijker door het
spijsverteringskanaal worden voortbewogen en wordt de oppervlakte van
het voedsel vergroot, waardoor het gemakkelijker door enzymen kan
worden afgebroken.
3. Vertering: is de chemische afbraak van voedsel, hierbij wordt het voedsel
afgebroken tot kleine organische bouwstoffen die door het dekweefsel van
het spijsverteringskanaal kunnen worden opgenomen.
4. Secretie: is de afgifte van water, zuren, enzymen en buffers door het
epitheel van het spijsverteringskanaal en door de accessoire organen.
5. Opname: is de verplaatsing van kleine organische moleculen, elekrolyten,
vitaminen en water door het dekweefsel van het verteringskanaal naar de
interstitiële vloeistof rond het spijsverteringskanaal.
6. Uitscheiding: is de verwijdering van afvalstoffen uit de
lichaamsvloeistoffen. Binnen het spijsverteringskanaal worden deze
afvalstoffen ingedikt en in de vorm van ontlasting (feces) via de defecatie
uit het lichaam verwijderd.
De bekleding van het spijsverteringskanaal speelt ook een rol bij de afweer: deze
beschermt omringende weefsels tegen slijtage die zou kunnen optreden als
gevolg van zuren en enzymen van het spijsverteringskanaal en beschermt deze
weefsels tegen bacteriën, die met het voedsel worden ingeslikt of in het
spijsverteringskanaal verblijven. Het darmepitheel en de klierproducten daarvan
vormen de niet-specifieke afweer tegen deze bacteriën; alle bacteriën die de
onderliggende weefsels bereiken worden door macrofagen en andere cellen van
het immuunsysteem aangevallen.
,16.1.2 histologische organisatie van het spijsverteringskanaal.
Het spijsverteringskanaal bestaat uit vier lagen:
De mucosa: binnenbekleding van het spijsverteringskanaal. Deze bestaat uit:
o Een slijmvlies (een buitenste laag van de dekweefsels die door
klierproducten wordt bevochtigd)
o Een onderliggende laag van los bindweefsel, de lamina propria.
Het grootste deel van het spijsverteringskanaal ligt de mucosa in plooien (plicae
circulares).
o Waardoor een groter oppervlakte beschikbaar is voor de opname van
voedingsstoffen en waardoor de darm na een maaltijd kan uitzetten.
o In de dunne darm vormt de mucosa vingervormige uitstulpingen
(darmvlokken of villi) waardoor de oppervlakte voor opname nog verder
wordt vergroot.
De mondholte, farynx, oesofagus en anus, waar de mechanische belasting groter
is, zijn met gelaagd plaveiselepitheel bekleed. Het overige deel van het
spijsverteringskanaal is bekleed met enkelvoudig cilinderepitheel, dat vaak
verschillende kliercellen bevat.
In het grootste deel van het spijsverteringskanaal bevat het buitenste gedeelte
van de mucosa een smalle strook glad spierweefsel en elastische vezels. Door
contracties van deze laag, de muscularis mucosa, worden de darmplooien en -
vlokken bewogen.
De submucosa: is een tweede laag van los bindweefsel die onmiddellijk onder
de muscularis mucosa ligt. Deze laag bevat niet alleen grote bloedvaten en
lymfevaten maar de meissnerplexus:
o Netwerk van zenuwvezels, sensibele neuronen en parasympatische
motorische neuronen.
o Zorgt voor reguleren en coördineren van samentrekkingen van het gladde
spierweefsel.
o Zorgt ook voor reguleren van de klierproductie van spijverteringsklieren
De muscularis externa: is een laag van gladde spiercellen, die verdeeld is in:
o Een binnenste laag van kringspieren
o Een buitenste laag van lengtespieren.
Door contracties van deze lagen in verschillende combinaties worden stoffen
gemengd en door het spijsverteringskanaal voortgestuwd. Beide worden
gereguleerd door de plexus myentericus,
, o Dit ligt tussen de kringspieren en de lengtespieren.
o De plexus bevat parasympathische ganglia, sensorische neuronen,
interneuronen en sympathische postganglionaire vezels.
o Door parasympathische prikkeling wordt de spiertonus en spieractiviteit
verhoogd, terwijl deze spieren door sympathische prikkeling worden
geremd, waardoor ze zich ontspannen.
De serosa: een sereus membraan, bedekt de muscularis externa langs het
spijsverteringskanaal in de buikholte (viscerale peritoneum). Dit viscerale
peritoneum loopt door in het pariëtale peritoneum, dat het binnenste oppervlak
van de lichaamswand bekleedt.
In sommige gebieden in buikholte zijn delen van het spijverteringskanaal
opgehangen aan mesenteria:
o Dubbele lagen serieuze membraan die uit het pariëtale en het viscerale
peritoneum bestaan
o Het losse bindweefsel dat tussen de dekweefsel oppervlakken van de
mesenteria ligt, biedt een plaats voor de bloedvaten, zenuwen en
lymfevaten die met het spijsverteringskanaal zijn verbonden.
o De mesenteria houden de organen op hun plaats en voorkomen dat de
darmen tijdens de bewegingen van de spijsvertering, of bij plotselinge
veranderingen van de lichaamshouding in de war raken.
Er ligt geen serosa over de muscularis externa van:
o De mondholte, farynx, oesofagus en endeldarm
o In plaats daarvan is de muscularis externa omgeven door een dicht
netwerk van collagene vezels waarmee deze delen van het
spijsverteringskanaal stevig aan de aangrenzende structuren zijn
bevestigd.
o Deze vezelige buitenlaag wordt een adventitia genoemd.
