Thema 5 gaswisseling en uitscheiding
Basisstof 1 Gaswisseling
Ademhalingsstelsel bestaat uit -> de longen en de luchtwegen
-> zorgt voor gaswisseling = de opname van gassen uit de lucht en de afgifte van
gassen aan de lucht
Lucht komt binnen via de neus, met daarin -> neusslijmvlies
-> de neus verwarmd, bevochtigd en zuivert en keurt de neus
Het neusslijmvlies bestaat uit -> trilhaarepitheel
-> dit zorgt voor slijmproductie en voortbeweging van dit slijm
De luchtpijp verbindt de keelholte met de longen
-> De kraakbeenringen zorgen voor stevigheid
-> De luchtpijp vertakt in twee bronchiën en in een groot aantal bronchiolen -
> Aan het einde van de bronchiolen zitten de longblaasjes
Aanvoer van zuurstof
De gaswisseling vindt plaats in de longblaasjes
Zuurstof (lage concentratie): longblaasje -> vocht in longblaasjes -> bloed in
longhaarvaten
Koolstofdioxide (hoge concentratie): longhaarvaten -> vocht in longblaasjes
-> lucht in longblaasjes
Diffusie wordt veroorzaakt door het verschil in zuurstofspanning (pO2) en
koolstofdioxidespanning (pCO2)
Transport van zuurstof
Zuurstof (O2) in het bloed zit gebonden aan hemoglobine (HB) in de rode
bloedcellen
-> Evenwichtsreactie:
1. Diffusie van zuurstof van het longblaasje naar het bloedplasma
-> daardoor hogere concentratie
2. De hemoglobine vangt zuurstof meteen uit het bloedplasma
3. Zuurstof diffundeert van uit rode bloedcel naar het zuurstofarme weefsels
, Transport van koolstofdioxide
In weefsels vindt dissmilatie plaats hierbij wordt zuurstof (O2) verbruikt en komt
koolstofdioxide (CO2) vrij
1. De koolstofdioxide diffundeert van het weefsel naar het bloedplasma
2. Vervoer van de koolstofdioxide op drie manieren:
-> Koolstofdioxide gebonden aan hemoglobine (23%)
-> Waterstofcarbonaationen (HCO3-) in het bloedplasma (70%)
-> als koolstofdioxide in bloedplasma
3. CO2 diffundeert vanuit bloed naar het vocht in de longblaasjes
Invloed van pH in het bloed
Staat onder invloed van de koolstofdioxide concentratie
-> Een hoge concentratie koolstofdioxide maakt het bloed zuurder
De pH van het bloed heeft invloed op: de evenwichtsreactie
Veel CO2 = daling bloed pH -> linksverschuiving -> O2 komt vrij -> pH bloed
stijgt -> evenwichtsreactie
Temperatuur heeft invloed op de pH, een hogere temperatuur -> er komt
meer O2 vrij uit hemoglobine -> stijging pH bloed
Gaswisseling bij planten
Zuurstof en koolstofdioxide worden door diffusie uitgewisseld tussen de bladcellen
en de lucht via luchtholten en huidmondjes -
> Dit zijn kleine openingen in de opperhuid
Een huidmondje is omgeven door twee sluitcellen
^ Deze kunnen het huidmondje openen en sluiten -> zo kunnen planten hun
waterbehoefte regelen
Bassistof 2 longventilatie
Ventilatie -> verversing van de lucht in de longen
Longvlies ligt tegen longen aan
Borstvlies ligt tegen ribben en het middenrif
Tussen longvlies en borstvlies -> zit een dunne laag vloeistof
-> Hierdoor kunnen de longen te opzichte van ribben bewegen
-> Ook zorgt deze laag ervoor dat er een onderdruk gecreëerd kan worden in de
longen
Borstademhaling: inademen
1. Tussenribspieren trekken samen
2. De ribben en het borstbeen gaan omhoog
3. Borstholte wordt groter
4. Longen worden groter
Basisstof 1 Gaswisseling
Ademhalingsstelsel bestaat uit -> de longen en de luchtwegen
-> zorgt voor gaswisseling = de opname van gassen uit de lucht en de afgifte van
gassen aan de lucht
Lucht komt binnen via de neus, met daarin -> neusslijmvlies
-> de neus verwarmd, bevochtigd en zuivert en keurt de neus
Het neusslijmvlies bestaat uit -> trilhaarepitheel
-> dit zorgt voor slijmproductie en voortbeweging van dit slijm
De luchtpijp verbindt de keelholte met de longen
-> De kraakbeenringen zorgen voor stevigheid
-> De luchtpijp vertakt in twee bronchiën en in een groot aantal bronchiolen -
> Aan het einde van de bronchiolen zitten de longblaasjes
Aanvoer van zuurstof
De gaswisseling vindt plaats in de longblaasjes
Zuurstof (lage concentratie): longblaasje -> vocht in longblaasjes -> bloed in
longhaarvaten
Koolstofdioxide (hoge concentratie): longhaarvaten -> vocht in longblaasjes
-> lucht in longblaasjes
Diffusie wordt veroorzaakt door het verschil in zuurstofspanning (pO2) en
koolstofdioxidespanning (pCO2)
Transport van zuurstof
Zuurstof (O2) in het bloed zit gebonden aan hemoglobine (HB) in de rode
bloedcellen
-> Evenwichtsreactie:
1. Diffusie van zuurstof van het longblaasje naar het bloedplasma
-> daardoor hogere concentratie
2. De hemoglobine vangt zuurstof meteen uit het bloedplasma
3. Zuurstof diffundeert van uit rode bloedcel naar het zuurstofarme weefsels
, Transport van koolstofdioxide
In weefsels vindt dissmilatie plaats hierbij wordt zuurstof (O2) verbruikt en komt
koolstofdioxide (CO2) vrij
1. De koolstofdioxide diffundeert van het weefsel naar het bloedplasma
2. Vervoer van de koolstofdioxide op drie manieren:
-> Koolstofdioxide gebonden aan hemoglobine (23%)
-> Waterstofcarbonaationen (HCO3-) in het bloedplasma (70%)
-> als koolstofdioxide in bloedplasma
3. CO2 diffundeert vanuit bloed naar het vocht in de longblaasjes
Invloed van pH in het bloed
Staat onder invloed van de koolstofdioxide concentratie
-> Een hoge concentratie koolstofdioxide maakt het bloed zuurder
De pH van het bloed heeft invloed op: de evenwichtsreactie
Veel CO2 = daling bloed pH -> linksverschuiving -> O2 komt vrij -> pH bloed
stijgt -> evenwichtsreactie
Temperatuur heeft invloed op de pH, een hogere temperatuur -> er komt
meer O2 vrij uit hemoglobine -> stijging pH bloed
Gaswisseling bij planten
Zuurstof en koolstofdioxide worden door diffusie uitgewisseld tussen de bladcellen
en de lucht via luchtholten en huidmondjes -
> Dit zijn kleine openingen in de opperhuid
Een huidmondje is omgeven door twee sluitcellen
^ Deze kunnen het huidmondje openen en sluiten -> zo kunnen planten hun
waterbehoefte regelen
Bassistof 2 longventilatie
Ventilatie -> verversing van de lucht in de longen
Longvlies ligt tegen longen aan
Borstvlies ligt tegen ribben en het middenrif
Tussen longvlies en borstvlies -> zit een dunne laag vloeistof
-> Hierdoor kunnen de longen te opzichte van ribben bewegen
-> Ook zorgt deze laag ervoor dat er een onderdruk gecreëerd kan worden in de
longen
Borstademhaling: inademen
1. Tussenribspieren trekken samen
2. De ribben en het borstbeen gaan omhoog
3. Borstholte wordt groter
4. Longen worden groter
