Lesdoelen Psychologie blok 2.1
Werkcollege 1
De student kan uitleggen wat er verstaan wordt onder chronische ziekte
- Een ziekte die voor lange duur / voor altijd aanhoud
- In het algemeen worden chronische ziekten omschreven als irreversibele
aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met een relatief lange
ziekteduur. Een chronische ziekte onderscheidt zich verder door een
langdurig beroep op de zorg.
De student kan de psychologische aspecten verwoorden die komen kijken
bij (chronisch) ziek zijn
- Er kunnen verschillende stoornissen optreden bij het chronisch ziek zijn
o Emotionele stoornissen
30% van de Nederlandse chronische zieken ervaart
psychologische problematiek
o Angst- en depressiestoornissen
De student kan een beschrijving geven van de drie fasen die Horowitz
onderscheidt in het aanpassingsproces aan traumatische gebeurtenissen
In het aanpassingsproces aan traumatische gebeurtenissen kunnen 3 fasen
worden onderscheiden:
1. Eerste dagen na de traumatische gebeurtenis worden gedomineerd door
emotie-onderdrukking en ontkenning
o Verdwaasd en verdoofd door het leven, onwerkelijk gevoel
o Stellen mensen in staat volle afstand te nemen van de implicaties
van de gebeurtenis
o Ze reageren met ongeloog en ontkenning
o Zulke ontkennende reacties stellen mensen in staat afstand te
nemen van de volle implicaties van de gebeurtenis, hierdoor raken
ze niet overweldigd door heftige emoties.
2. Na enkele dagen raakt het slachtoffer langzaam doordrongen van wat hem
is overkomen en worden de emoties geuit
o Grote emotionele onrust met sterk afwisselende stemmingen
3. Meestal na 2 weken treedt daadwerkelijke adaptatie op
o Slachtoffers zijn in staat nieuwe informatie over hun situatie op te
nemen zonder heftige emoties
o Men pakt zijn eigen activiteiten weer op met vertrouwen
De student kan een beschrijving geven van de vier fasen van het
psychologische aanpassingsproces bij ziekte die Weisman onderscheidt
Hij heeft 4 fasen van diagnose tot overlijden vastgesteld bij mensen met kanker,
maar met kleine aanpassingen zijn ze ook van toepassing bij andere chronische
ziekten:
1. De fase van de existentiële behandeling
o Het leven staat in het teken van de ziekte
o Het dagelijks leven is ontregeld en wordt gedomineerd door
bezoeken aan artsen en het ziekenhuis. De behandeling is gericht op
genezing voor zover het kan en anders om de symptomen te
verminderen en voorkomen van verslechtering
, o De patiënt verkeert in grote onzekerheid over de toekomst en
vragen over leven en dood staan centraal
o De stemming is wisselend, waarbij pessimisme en optimisme
afwisselen. De stemmingen worden niet heftig geuit.
o Typische uitingen: onderdrukte angst, somberheid, gebrek aan
reguliere interesses
o Patiënten proberen hun toestand te ontkennen
o De overheersende houding is er een van vertrouwen en optimisme
2. De fase van accommodatie
o Begint meestal na enkele weken, wanneer de eerste behandeling is
afgerond
o De medische behandeling staat primair in deze fase
o Het contact met de hulpverleners is beperkt en staat alleen in het
teken van controle
o Er is meer rust voor de patiënt, zorgen over leven en dood zijn
minder actueel en de problemen in het dagelijks leven krijgen weer
meer aandacht.
o Chronische zieken willen weer een zo normaal mogelijk leven leiden.
o De meeste slagen er in zich aan te passen aan de nieuwe situatie,
ze hebben een basishouding van optimisme en pakken weer een
bepaalde routine op, ongeacht hun beperkingen
o Sommige patiënten voelen zich gezond, zijn genezen en laten hun
ziekte achter zich, andere blijven duurzaam geconfronteerd met
twijfels en herinneringen of met beperkingen en aanpassingen in
hun leefstijl.
3. De fase van verslechtering van de toestand
o Deze fase start wanneer de ziekte terugkomt of als er verslechtering
optreedt.
o De therapie is niet meer gericht op genezing, maar op het
voorkomen van verslechtering en het beheersen van de symptomen
o Kwaliteit van leven neemt af
o De symptomen en beperkingen verergeren
o Er ontstaat een nieuwe existentiële crisis
o Optimisme wordt vervangen door pessimisme en de patiënt maakt
kennis met het fatale karakter van de ziekte
o Soms is er vechtlust, soms berusting
o Ontkenning wordt afgewisseld met realisme en bezorgdheid
4. De terminale fase
o Start wanneer duidelijk is dat genezing en uitstel niet meer mogelijk
zijn
o De therapie is gericht op verpleging en zorg, verlichting van de
symptomen
o De gezondheid is erg slecht en de kwaliteit van leven is drastisch
verminderd
o Ontkenning komt zelden voor en men heeft een passieve houding
Existentiële crisis Accommodatie Verslechterde Terminale fase
fase fase
Alles staat in het Medische Niet gericht op Verpleging, zorg
teken van ziekte behandeling staat genezing maar en verlichting van
primair het beheersen de symptomen
Grote van de
onzekerheid, Ze willen zo symptomen Gezondheid is erg
Werkcollege 1
De student kan uitleggen wat er verstaan wordt onder chronische ziekte
- Een ziekte die voor lange duur / voor altijd aanhoud
- In het algemeen worden chronische ziekten omschreven als irreversibele
aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met een relatief lange
ziekteduur. Een chronische ziekte onderscheidt zich verder door een
langdurig beroep op de zorg.
De student kan de psychologische aspecten verwoorden die komen kijken
bij (chronisch) ziek zijn
- Er kunnen verschillende stoornissen optreden bij het chronisch ziek zijn
o Emotionele stoornissen
30% van de Nederlandse chronische zieken ervaart
psychologische problematiek
o Angst- en depressiestoornissen
De student kan een beschrijving geven van de drie fasen die Horowitz
onderscheidt in het aanpassingsproces aan traumatische gebeurtenissen
In het aanpassingsproces aan traumatische gebeurtenissen kunnen 3 fasen
worden onderscheiden:
1. Eerste dagen na de traumatische gebeurtenis worden gedomineerd door
emotie-onderdrukking en ontkenning
o Verdwaasd en verdoofd door het leven, onwerkelijk gevoel
o Stellen mensen in staat volle afstand te nemen van de implicaties
van de gebeurtenis
o Ze reageren met ongeloog en ontkenning
o Zulke ontkennende reacties stellen mensen in staat afstand te
nemen van de volle implicaties van de gebeurtenis, hierdoor raken
ze niet overweldigd door heftige emoties.
2. Na enkele dagen raakt het slachtoffer langzaam doordrongen van wat hem
is overkomen en worden de emoties geuit
o Grote emotionele onrust met sterk afwisselende stemmingen
3. Meestal na 2 weken treedt daadwerkelijke adaptatie op
o Slachtoffers zijn in staat nieuwe informatie over hun situatie op te
nemen zonder heftige emoties
o Men pakt zijn eigen activiteiten weer op met vertrouwen
De student kan een beschrijving geven van de vier fasen van het
psychologische aanpassingsproces bij ziekte die Weisman onderscheidt
Hij heeft 4 fasen van diagnose tot overlijden vastgesteld bij mensen met kanker,
maar met kleine aanpassingen zijn ze ook van toepassing bij andere chronische
ziekten:
1. De fase van de existentiële behandeling
o Het leven staat in het teken van de ziekte
o Het dagelijks leven is ontregeld en wordt gedomineerd door
bezoeken aan artsen en het ziekenhuis. De behandeling is gericht op
genezing voor zover het kan en anders om de symptomen te
verminderen en voorkomen van verslechtering
, o De patiënt verkeert in grote onzekerheid over de toekomst en
vragen over leven en dood staan centraal
o De stemming is wisselend, waarbij pessimisme en optimisme
afwisselen. De stemmingen worden niet heftig geuit.
o Typische uitingen: onderdrukte angst, somberheid, gebrek aan
reguliere interesses
o Patiënten proberen hun toestand te ontkennen
o De overheersende houding is er een van vertrouwen en optimisme
2. De fase van accommodatie
o Begint meestal na enkele weken, wanneer de eerste behandeling is
afgerond
o De medische behandeling staat primair in deze fase
o Het contact met de hulpverleners is beperkt en staat alleen in het
teken van controle
o Er is meer rust voor de patiënt, zorgen over leven en dood zijn
minder actueel en de problemen in het dagelijks leven krijgen weer
meer aandacht.
o Chronische zieken willen weer een zo normaal mogelijk leven leiden.
o De meeste slagen er in zich aan te passen aan de nieuwe situatie,
ze hebben een basishouding van optimisme en pakken weer een
bepaalde routine op, ongeacht hun beperkingen
o Sommige patiënten voelen zich gezond, zijn genezen en laten hun
ziekte achter zich, andere blijven duurzaam geconfronteerd met
twijfels en herinneringen of met beperkingen en aanpassingen in
hun leefstijl.
3. De fase van verslechtering van de toestand
o Deze fase start wanneer de ziekte terugkomt of als er verslechtering
optreedt.
o De therapie is niet meer gericht op genezing, maar op het
voorkomen van verslechtering en het beheersen van de symptomen
o Kwaliteit van leven neemt af
o De symptomen en beperkingen verergeren
o Er ontstaat een nieuwe existentiële crisis
o Optimisme wordt vervangen door pessimisme en de patiënt maakt
kennis met het fatale karakter van de ziekte
o Soms is er vechtlust, soms berusting
o Ontkenning wordt afgewisseld met realisme en bezorgdheid
4. De terminale fase
o Start wanneer duidelijk is dat genezing en uitstel niet meer mogelijk
zijn
o De therapie is gericht op verpleging en zorg, verlichting van de
symptomen
o De gezondheid is erg slecht en de kwaliteit van leven is drastisch
verminderd
o Ontkenning komt zelden voor en men heeft een passieve houding
Existentiële crisis Accommodatie Verslechterde Terminale fase
fase fase
Alles staat in het Medische Niet gericht op Verpleging, zorg
teken van ziekte behandeling staat genezing maar en verlichting van
primair het beheersen de symptomen
Grote van de
onzekerheid, Ze willen zo symptomen Gezondheid is erg
