Samenvatting Immunologie Theorie
Hoorcollege 1 Aangeboren Immuniteit
Het afweersysteem is geëvolueerd ter bescherming tegen micro-organismen.
Anatomische Antimicrobiële Innate Immune Adaptive Immuniteit
barrières eiwitten Cellen (Verworven)
(complementair) (Aangeboren)
Huid C3 Macrofagen B cellen/
antilichamen
Orale mucosa Defensins Granulocyten T cellen
Epithelium in Natural killer cellen
luchtwegen (NK cellen)
Darmen
Aangeboren en verworven immuniteit zijn onafscheidelijk van elkaar.
➢ Aangeboren immuunsysteem is aspecifiek
○ Antimicrobiële peptiden
○ complement
○ toxische producten
○ fagocytose
➔ Het aangeboren immuunsysteem kan voor weefselschade zorgen.
➢ Aangeleerde immuunsysteem is specifiek.
○ Duurt 1-2 weken.
De fagocyterende cellen doden pathogenen door opname:
Macrofagen
● Macrofagen zijn mature monocyten
● Monocyten circuleren in bloed
● Macrofagen zitten in weefsels en zijn langlevend.
● Macrofagen en monocyten zijn beide fagocyten.
Dendritische cellen (DC)
● DCs zijn fagocytair in immature vorm in weefsels
● Belangrijkste rol is niet doden van pathogenen maar activeren van T cellen door
antigenen aan te bieden→ DCs zijn de beste APCs.
➔ Migreren naar lymfeknopen voor activatie van T cellen.
Neutrophils
● Neutrofielen zijn kortlevend en worden extra aangemaakt tijdens infectie.
● Migreren van bloed naar infecties.
Mestcellen
● Mestcellen zitten in weefsels en zijn langlevend.
● Na activatie → secretie van inhoud van granules.
1
, ● Betrokken bij anti-parasitaire respons.
Eosinofielen
● Eosinofielen en basofielen zijn kortlevend en komen nauwelijks voor in normale
toestand in de circulatie.
● Eosinofielen en basofielen worden extra aangemaakt tijdens infectie.
● Eosinofielen en basofielen gaan naar plek van infectie.
● Na activatie secretie van inhoud van granules.
● Betrokken bij anti-parasitaire respons.
ILCs (Innate lymphoide cellen) en NKs behoren tot aangeboren immuunsysteem.
De B en T cellen vormen de effector cellen van het verworven immuunsysteem
B cel:
- Na crosslinking van B cel receptor (BCR) door specifiek antigen, differentieert de B
cel tor plasma cel
- Hoofdfuncties:
- Productie van antigeen-specifieke antilichamen.
T cel:
- Na crosslinking van T cel receptor (TCR) door specifiek MHC/ Antigeen peptide
complex differentieert T cel tot effector T cel.
- Hoofdfuncties:
- CD8+ T cellen worden cytotoxische cellen (CTL)
- CD4+ T cellen worden T Helper (Th) cellen voor hulp bij antistoffenvorming,
fagocytfunctie en CTL-functie.
Aangeboren Immuniteit
Elke groep pathogeen heeft specifieke kenmerken en genereert specifiek immuun-antwoord.
Macrofagen en neutrofielen zijn belangrijk bij het onderscheiden van bacteriën.
Virussen→ NK cellen/ Cytotoxisch T cellen
Complement systeem vindt plaats in je plasma. PRR op cellen. Beide systemen berusten op
patroonherkenning.
Mechanismen van het aangeboren immuunsysteem:
- Fysieke barrière
Patiënten met cystic fibrosis (problemen met mucus) hebben heel veel
longinfecties.
- Macrofagen en Pattern recognition receptors (PRRs)
Toll like receptoren (Een soort PRR)
- Sensoren van infecties
- PRR herkennen evolutionair geconserveerde structuren(Lipoprotein;
dsRNA; DNA; flagellin; LPS) van bacteriën en virussen.(Dus TLRs
herkennen geen specifieke bacteriën maar een scala van bacteriën).
2
, ➢ TLRs zorgen ervoor dat het lichaam weet dat microben
aanwezig zijn en ze zorgen ervoor dat het lichaam wordt
geactiveerd om deze indringers te doden.
➢ TLRs komen voor zowel op de plasmamembraan als op
membraan van organellen.
➢ Alle TLRs vormen dimeren. TLR1/2/6 vormen interacties met
elkaar. Andere TLRs vormen dimeren met hun zelf.
➢ TLRs zijn niet de enige PRRs.
➢ Macrofagen hebben fagocytose receptoren die aan microben
binden
➢ TLRs buiten herkennen voornamelijk bacteriën; TLRs binnen
herkennen voornamelijk virussen.
➢ TLRs komen eigenlijk voor op alle cellen maar de belangrijkste
komen voor op macrofagen; DCs en neutrofielen.
- Complement
- Complement eiwitten circuleren inactief in ons bloed
- Cascade van enzymatische reacties waarbij iedere component in een vaste
volgorde de volgende component activeert door het afknippen van een
fragment.
- De klassieke weg wordt geactiveerd door antilichaam (dus alleen actief bij
vervolgde infectie→ als je de antilichaam al hebt).
- De afgesplitste fragmenten hebben biologische functies
- C3 convertase knipt C3 in C3a en C3b
➢ C3a: C3a is chemoattractant en trekt mestcellen aan bij
de plek van infectie. Binding van C3a aan mestcellen
zorgt voor degranulatie en secretie van histaminen ⇒
Ontstekingsbevorderend.
➢ C3b: labelen voor fagocytose; kan ook onderdeel
vormen van C5 convertase
- C5 convertase knipt C5 in C5a en C5b
➢ C5a: Inflammatie. C5a is een chemoattractant voor
macrofagen en neutrofielen.
➢ C5b: Bacteriële lysis; zorgt voor membrane attack
complex
Pathogeen opsonisatie leidt tot fagocytose
➢ Een opsonin is elk molecuul dat fagocytose versterkt. C3b, C4b en IgG
antilichamen zijn opsonins.
➢ Markers op pathogeen waardoor fagocyterende moleculen de pathogeen
makkelijker kunnen opnemen.
○ Hoe meer markers, hoe makkelijker.
Formatie van het membrane attack complex om bacteriën te lyseren (geldt alleen
voor gram-negatieve bacteriën; complementsysteem kan niet door de peptidoglycan
laag doordringen)
1. C5b bindt aan C6 en C7
2. C5b67 complex bindt aan de membraan via C7
3. C8 bindt aan de complex en zorgt ervoor dat het ingevoegd wordt in het membraan
3
Hoorcollege 1 Aangeboren Immuniteit
Het afweersysteem is geëvolueerd ter bescherming tegen micro-organismen.
Anatomische Antimicrobiële Innate Immune Adaptive Immuniteit
barrières eiwitten Cellen (Verworven)
(complementair) (Aangeboren)
Huid C3 Macrofagen B cellen/
antilichamen
Orale mucosa Defensins Granulocyten T cellen
Epithelium in Natural killer cellen
luchtwegen (NK cellen)
Darmen
Aangeboren en verworven immuniteit zijn onafscheidelijk van elkaar.
➢ Aangeboren immuunsysteem is aspecifiek
○ Antimicrobiële peptiden
○ complement
○ toxische producten
○ fagocytose
➔ Het aangeboren immuunsysteem kan voor weefselschade zorgen.
➢ Aangeleerde immuunsysteem is specifiek.
○ Duurt 1-2 weken.
De fagocyterende cellen doden pathogenen door opname:
Macrofagen
● Macrofagen zijn mature monocyten
● Monocyten circuleren in bloed
● Macrofagen zitten in weefsels en zijn langlevend.
● Macrofagen en monocyten zijn beide fagocyten.
Dendritische cellen (DC)
● DCs zijn fagocytair in immature vorm in weefsels
● Belangrijkste rol is niet doden van pathogenen maar activeren van T cellen door
antigenen aan te bieden→ DCs zijn de beste APCs.
➔ Migreren naar lymfeknopen voor activatie van T cellen.
Neutrophils
● Neutrofielen zijn kortlevend en worden extra aangemaakt tijdens infectie.
● Migreren van bloed naar infecties.
Mestcellen
● Mestcellen zitten in weefsels en zijn langlevend.
● Na activatie → secretie van inhoud van granules.
1
, ● Betrokken bij anti-parasitaire respons.
Eosinofielen
● Eosinofielen en basofielen zijn kortlevend en komen nauwelijks voor in normale
toestand in de circulatie.
● Eosinofielen en basofielen worden extra aangemaakt tijdens infectie.
● Eosinofielen en basofielen gaan naar plek van infectie.
● Na activatie secretie van inhoud van granules.
● Betrokken bij anti-parasitaire respons.
ILCs (Innate lymphoide cellen) en NKs behoren tot aangeboren immuunsysteem.
De B en T cellen vormen de effector cellen van het verworven immuunsysteem
B cel:
- Na crosslinking van B cel receptor (BCR) door specifiek antigen, differentieert de B
cel tor plasma cel
- Hoofdfuncties:
- Productie van antigeen-specifieke antilichamen.
T cel:
- Na crosslinking van T cel receptor (TCR) door specifiek MHC/ Antigeen peptide
complex differentieert T cel tot effector T cel.
- Hoofdfuncties:
- CD8+ T cellen worden cytotoxische cellen (CTL)
- CD4+ T cellen worden T Helper (Th) cellen voor hulp bij antistoffenvorming,
fagocytfunctie en CTL-functie.
Aangeboren Immuniteit
Elke groep pathogeen heeft specifieke kenmerken en genereert specifiek immuun-antwoord.
Macrofagen en neutrofielen zijn belangrijk bij het onderscheiden van bacteriën.
Virussen→ NK cellen/ Cytotoxisch T cellen
Complement systeem vindt plaats in je plasma. PRR op cellen. Beide systemen berusten op
patroonherkenning.
Mechanismen van het aangeboren immuunsysteem:
- Fysieke barrière
Patiënten met cystic fibrosis (problemen met mucus) hebben heel veel
longinfecties.
- Macrofagen en Pattern recognition receptors (PRRs)
Toll like receptoren (Een soort PRR)
- Sensoren van infecties
- PRR herkennen evolutionair geconserveerde structuren(Lipoprotein;
dsRNA; DNA; flagellin; LPS) van bacteriën en virussen.(Dus TLRs
herkennen geen specifieke bacteriën maar een scala van bacteriën).
2
, ➢ TLRs zorgen ervoor dat het lichaam weet dat microben
aanwezig zijn en ze zorgen ervoor dat het lichaam wordt
geactiveerd om deze indringers te doden.
➢ TLRs komen voor zowel op de plasmamembraan als op
membraan van organellen.
➢ Alle TLRs vormen dimeren. TLR1/2/6 vormen interacties met
elkaar. Andere TLRs vormen dimeren met hun zelf.
➢ TLRs zijn niet de enige PRRs.
➢ Macrofagen hebben fagocytose receptoren die aan microben
binden
➢ TLRs buiten herkennen voornamelijk bacteriën; TLRs binnen
herkennen voornamelijk virussen.
➢ TLRs komen eigenlijk voor op alle cellen maar de belangrijkste
komen voor op macrofagen; DCs en neutrofielen.
- Complement
- Complement eiwitten circuleren inactief in ons bloed
- Cascade van enzymatische reacties waarbij iedere component in een vaste
volgorde de volgende component activeert door het afknippen van een
fragment.
- De klassieke weg wordt geactiveerd door antilichaam (dus alleen actief bij
vervolgde infectie→ als je de antilichaam al hebt).
- De afgesplitste fragmenten hebben biologische functies
- C3 convertase knipt C3 in C3a en C3b
➢ C3a: C3a is chemoattractant en trekt mestcellen aan bij
de plek van infectie. Binding van C3a aan mestcellen
zorgt voor degranulatie en secretie van histaminen ⇒
Ontstekingsbevorderend.
➢ C3b: labelen voor fagocytose; kan ook onderdeel
vormen van C5 convertase
- C5 convertase knipt C5 in C5a en C5b
➢ C5a: Inflammatie. C5a is een chemoattractant voor
macrofagen en neutrofielen.
➢ C5b: Bacteriële lysis; zorgt voor membrane attack
complex
Pathogeen opsonisatie leidt tot fagocytose
➢ Een opsonin is elk molecuul dat fagocytose versterkt. C3b, C4b en IgG
antilichamen zijn opsonins.
➢ Markers op pathogeen waardoor fagocyterende moleculen de pathogeen
makkelijker kunnen opnemen.
○ Hoe meer markers, hoe makkelijker.
Formatie van het membrane attack complex om bacteriën te lyseren (geldt alleen
voor gram-negatieve bacteriën; complementsysteem kan niet door de peptidoglycan
laag doordringen)
1. C5b bindt aan C6 en C7
2. C5b67 complex bindt aan de membraan via C7
3. C8 bindt aan de complex en zorgt ervoor dat het ingevoegd wordt in het membraan
3
