Hoofdstuk 17 Monetaire zaken
17.1 Inflatie en deflatie
De consumentenprijsindex (CPI)
- Één handzaam cijfer die beoordeeld hoe het prijspeil zich ontwikkeld
- Een gewogen gemiddelde van de prijzen waarmee de consument te maken heeft
De prijsindexcijfers van de afzonderlijke producten of productgroepen worden partiële
prijsindices genoemd
De prijsverandering wordt gemeten ten opzichte van dezelfde maand een jaar geleden
Inflatie is een stijging van de consumentenprijsindex
Deflatie is een daling van de consumentenprijsindex
Voorbeeld
Stel je geeft 20% van je geld uit aan kleding, maar de prijzen van kleding zijn met 5%
gestegen dan doe je: Wegingsfactor (20%) x prijsindex (105).
Dit doe je ook met de andere 80% waar je je geld aan uitgeeft en dit tel je bij elkaar op
Tot slot deel je door 100 en kom je uit op het C.P.I.
De geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP)
- Is gebaseerd op het gemiddeld bestedingspatroon in de Europese Unie en wordt
gepubliceerd voor alle EU-landen, ongeacht of ze de euro gebruiken.
Op de website van het cbs kun je je persoonlijke inflatie berekenen
Het prijspeil van het bbp neemt ook kapitaalgoederen en onderlinge leveringen mee in de
berekening
De producentenprijsindex (PPI) is een indexcijfer dat de gemiddelde prijsontwikkeling
weergeeft van Nederlandse industrieproducten.
Gevolgen inflatie (bij deflatie andersom)
- Koopkrachtaantasting
● De reële waarde van een nominaal bedrag wordt minder als gevolg van
inflatie.
- Verandering internationale concurrentiepositie
● Als de prijzen in Nederland harder stijgen dan die van onze concurrenten op
de wereldmarkt, bestaat de kans dat onze buitenlandse klanten hun
aankopen in een ander land gaan doen.
- Verandering verhouding schuldenaar en schuldeiser
, ● De nominale waarde van de lening wordt na tien jaar inflatie reëel minder
waard
- Effect op inkomensverdeling
● Als een werknemer een prijscompensatie van 1% krijgt en zijn tandarts
verhoogd zijn tarief met 5%, zullen de inkomensverhoudingen veranderen
- Versnelde uitvoer aankopen
● Als de prijzen zeer snel stijgen, gaan mensen hun aankopen versneld
uitvoeren.
● Hyperinflatie
- Vertrouwen in munteenheid verdwijnt en mensen willen van hun geld
afkomen
Een inkomen is waardevast wanneer het jaarlijks evenveel toeneemt als de
consumentenprijsindex
Een inkomen is welvaartsvast als het even snel stijgt als het gemiddelde loon in het
bedrijfsleven
17.2 Oorzaken van inflatie en deflatie
Bestedingsinflatie (demand pull inflation) : De bestedingen trekken het prijspeil omhoog
Monetaire inflatie wordt van gesproken als er een toename is van de hoeveelheid geld in
omloop
Inflatie veroorzaakt door kostenstijgingen wordt kosteninflatie (Cost push inflation) genoemd
- De gestegen prijzen duwen als het ware de prijzen omhoog
Voorbeelden kosteninflatie
- Loonkosteninflatie
● Als de lonen sterker toenemen dan de arbeidsproductiviteit, stijgen de
loonkosten per product.
- Winstmarge-inflatie
● Als een bedrijf met weinig concurrentie te maken heeft, kan het zijn
verkoopprijzen verhogen waardoor het bedrijf meer winst maakt.
- Belasting inflatie
● btw-verhoging of accijns en milieuheffingen verhogen
● Verlagen subsidies
● Verhogen prijzen van overheidsgoederen; paspoorten en rijbewijs
- Rente-inflatie
● Het rentepercentage kan stijgen en daarmee stijgen de rentekosten
- Geïmporteerde inflatie
● Duurdere geïmporteerde goederen en diensten worden doorberekend in de
prijzen van de eindproducten
Loonindex / index arbeidsproductiviteit x 100 = stijging loonkosten per product
17.1 Inflatie en deflatie
De consumentenprijsindex (CPI)
- Één handzaam cijfer die beoordeeld hoe het prijspeil zich ontwikkeld
- Een gewogen gemiddelde van de prijzen waarmee de consument te maken heeft
De prijsindexcijfers van de afzonderlijke producten of productgroepen worden partiële
prijsindices genoemd
De prijsverandering wordt gemeten ten opzichte van dezelfde maand een jaar geleden
Inflatie is een stijging van de consumentenprijsindex
Deflatie is een daling van de consumentenprijsindex
Voorbeeld
Stel je geeft 20% van je geld uit aan kleding, maar de prijzen van kleding zijn met 5%
gestegen dan doe je: Wegingsfactor (20%) x prijsindex (105).
Dit doe je ook met de andere 80% waar je je geld aan uitgeeft en dit tel je bij elkaar op
Tot slot deel je door 100 en kom je uit op het C.P.I.
De geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP)
- Is gebaseerd op het gemiddeld bestedingspatroon in de Europese Unie en wordt
gepubliceerd voor alle EU-landen, ongeacht of ze de euro gebruiken.
Op de website van het cbs kun je je persoonlijke inflatie berekenen
Het prijspeil van het bbp neemt ook kapitaalgoederen en onderlinge leveringen mee in de
berekening
De producentenprijsindex (PPI) is een indexcijfer dat de gemiddelde prijsontwikkeling
weergeeft van Nederlandse industrieproducten.
Gevolgen inflatie (bij deflatie andersom)
- Koopkrachtaantasting
● De reële waarde van een nominaal bedrag wordt minder als gevolg van
inflatie.
- Verandering internationale concurrentiepositie
● Als de prijzen in Nederland harder stijgen dan die van onze concurrenten op
de wereldmarkt, bestaat de kans dat onze buitenlandse klanten hun
aankopen in een ander land gaan doen.
- Verandering verhouding schuldenaar en schuldeiser
, ● De nominale waarde van de lening wordt na tien jaar inflatie reëel minder
waard
- Effect op inkomensverdeling
● Als een werknemer een prijscompensatie van 1% krijgt en zijn tandarts
verhoogd zijn tarief met 5%, zullen de inkomensverhoudingen veranderen
- Versnelde uitvoer aankopen
● Als de prijzen zeer snel stijgen, gaan mensen hun aankopen versneld
uitvoeren.
● Hyperinflatie
- Vertrouwen in munteenheid verdwijnt en mensen willen van hun geld
afkomen
Een inkomen is waardevast wanneer het jaarlijks evenveel toeneemt als de
consumentenprijsindex
Een inkomen is welvaartsvast als het even snel stijgt als het gemiddelde loon in het
bedrijfsleven
17.2 Oorzaken van inflatie en deflatie
Bestedingsinflatie (demand pull inflation) : De bestedingen trekken het prijspeil omhoog
Monetaire inflatie wordt van gesproken als er een toename is van de hoeveelheid geld in
omloop
Inflatie veroorzaakt door kostenstijgingen wordt kosteninflatie (Cost push inflation) genoemd
- De gestegen prijzen duwen als het ware de prijzen omhoog
Voorbeelden kosteninflatie
- Loonkosteninflatie
● Als de lonen sterker toenemen dan de arbeidsproductiviteit, stijgen de
loonkosten per product.
- Winstmarge-inflatie
● Als een bedrijf met weinig concurrentie te maken heeft, kan het zijn
verkoopprijzen verhogen waardoor het bedrijf meer winst maakt.
- Belasting inflatie
● btw-verhoging of accijns en milieuheffingen verhogen
● Verlagen subsidies
● Verhogen prijzen van overheidsgoederen; paspoorten en rijbewijs
- Rente-inflatie
● Het rentepercentage kan stijgen en daarmee stijgen de rentekosten
- Geïmporteerde inflatie
● Duurdere geïmporteerde goederen en diensten worden doorberekend in de
prijzen van de eindproducten
Loonindex / index arbeidsproductiviteit x 100 = stijging loonkosten per product
