Samenvatting Pincode: Economie Schaarste en Ruil + Economie en Ethiek

Schaarste en Ruil H1 + H2 + Economie en Ehtiek H1

1.1 Wat is schaars?

Hoe maak je keuzes?
Schaarste ontstaat doordat je niet genoeg middelen hebt om je in al je behoeften te voorzien.
Schaarste betekent tekort aan iets hebben, dat kunnen middelen zijn, maar ook tijd.

De middelen die je hebt om in je behoeften te voorzien zijn tijd en geld. Tijd kun je bijvoorbeeld
gebruiken om geld mee te verdienen.

Economie is de wetenschap die zich bezighoudt met de manier waarop mensen in een samenleving
omgaan me de schaarse middelen. Economie betekent letterlijk het beheren van de huishouding.

Je bent wat je koopt?
De prioriteiten die iemand stelt, hangen af van zijn verplichtingen en zijn behoeften. Economen
onderscheiden de volgende behoeften:
 Basisbehoeften of primaire behoeften: Hierbij moet je denken aan voedsel of een huis.
 Secundaire behoeften: deze komen als je je primaire behoeften hebt vervuld, hieruit kun je
nog onderscheidt maken tussen:
 Normale behoeften: Deze steken net boven de basisbehoeften uit, denk aan de behoefte om
te sporten.
 Luxe behoeften: Deze steken ver uit de basisbehoeften uit, denk aan de behoefte om
merkkleding of een sportauto.

Bij luxe behoeften speelt behoefte aan waardering en erkenning een grote rol. Mensen die
producten kopen om hun luxe te vervullen. Ze willen hiermee laten zien wat ze hebben bereikt, deze
goederen worden ook wel statusgoederen genoemd.

Als de middelen beperkt zijn
Als een middel op verschillende manieren kan ingezet worden noemen we dit: alternatief
aanwendbaar.

De hoeveelheid geld waar iemand in een bepaalde periode over beschikt, noemen we het budget.
Een begroting is een overzicht van de verwachte inkomsten en de verwachte uitgaven in een
bepaalde periode.

Wie doet wat?
Geld gebruik je om goederen te kopen of diensten mee aan te schaffen. Om over geld te beschikken
moet je werken of bezit hebben die geld opbrengen. Economen noemen dit productiefactoren, bij
een auto bijvoorbeeld:
 Natuur, grond/energie.
 Kapitaal, dingen die productie sneller laten verlopen, zoals machines.
 Arbeid, mensen die eraan werken.
 Ondernemerschap, je wilt bijvoorbeeld winst maken op een product.
Het kopen van een kapitaalgoed noem je investeren, investeren is geld uitgeven aan grond of
kapitaalgoederen met het doel om hier een aantal jaar geld mee te verdienen.

, 1.2 Besteding van je budget

Krap bij kas
Zijn je verwachte uitgaven hoger dan je verwachte inkomsten, dan heb je een budgettair probleem.
Om dit aan te pakken heb je twee oplossingen: of je verlaagt je uitgaven of je verhoogt je inkomsten.
Het verlagen van de uitgaven noemen we bezuinigen.

Verschillende uitgaven:
 Dagelijkse uitgaven, denk aan de kosten van levensonderhoud, zoals eten en drinken.
 Vaste uitgaven, denk aan de kosten die iedere periode terugkomen, zoals gas en elektra.
 Incidentele uitgaven, dit zijn kosten die af en toe voorkomen, zoals kleding of op vakantie.

Als je ene doet, kun je het andere niet doen
De opofferingskosten zijn alle middelen die opgeofferd moeten worden om iets te verkrijgen. Dit kan
geld zijn, maar ook tijd. De opofferingskosten bestaan onder andere uit de kosten voor het beste
alternatief die je niet kiest.

Binnen budget blijven
Met een budgetlijn kan je op een punt van de lijn zien hoeveel een persoon kan kopen met een
gegeven inkomen en gegeven prijzen van twee verschillende goederen.

M = p(x)x + p(y)y
M = inkomen (budget)
P(x) = prijs van goed X
X = Hoeveelheid goed X
P(y) = Prijs van goed Y
Y = hoeveelheid goed Y

De budgetset is de budgetlijn en het hele gebied eronder.