Samenvatting Klinische
Gespreksvoering
Expertise wordt gedefinieerd als het consequent beter presteren in een bepaald domein dan
anderen in hetzelfde domein. Dit kan alleen aangetoond worden via objectief onderzoek met
herhaalde metingen.
Drie visies op expertiseontwikkeling:
1. Gerichte training. Er is doelbewuste training nodig om een expertise te ontwikkelen
2. Aangeboren talent. Traditionele visie
3. Ervaring. Hoe meer uren je maakt, hoe beter je wordt.
Er zijn een aantal principes die verklaren waarom sommige mensen expertise ontwikkelen in een
bepaald domein en anderen niet. Ericsson vat deze principes samen onder deliberate practice, in het
Nederlands doelbewuste training.
Vier principes van deliberate practice:
1. Het hebben van een specifiek doel
2. Regelmatige intensieve focus op het bereiken van dat doel
3. De aanwezigheid van directe feedback over je progressie in het bereiken van dat doel
4. Uit je comfort zone stappen
Volgens Ericsson verschillen experts mentaal van anderen in dat ze sneller en beter:
- Inzicht en overzicht hebben in een complexe situatie
- Inzien wat belangrijk is in een complexe situatie en wat niet
- Kunnen inschatten wat er wel en niet zou kunnen gaan gebeuren in een complexe situatie
- Weten wat een effectieve aanpak zou kunnen zijn in een complexe situatie
- Beslissingen kunnen nemen in een complexe situatie
Dit verschil maakt ook fysiek verschil in de hersenen. Uit onderzoek met taxichauffeurs is gebleken
dat hun achterste deel van de hippocampus gegroeid was.
3 fasen van hulpverlening (Egan):
Fase 1: huidige beeld, wat is er aan de hand?
Fase 2: gewenste beeld, wat wil ik of heb ik nodig?
Fase 3: actieplan, de weg vooruit, hoe krijg ik wat ik wil of nodig heb?
Actiepijl: hoe krijg ik dit alles voor elkaar?
Deze fasen komen niet altijd voor in deze volgorde. De fasen kunnen overlappen en elkaar
beïnvloeden. De Fasen hebben elk drie subfasen, welke ook in verschillende volgordes kunnen
voorkomen:
Fase 1. Hulpverleners helpen cliënten om hun knelpunten, zorgen, moeilijkheden of problemen
helder in beeld te krijgen.
Taak 1: help cliënten hun verhaal te vertellen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om hun verhaal te vertellen. Het gaat om het onder
, woorden brengen van zowel problemen en zorgen als (ongebruikte) talenten en mogelijkheden.
Taak 2: help cliënten nieuwe perspectieven op hun verhaal te ontwikkelen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om vanuit nieuwe invalshoeken naar hun verhaal te
kijken, bijvoorbeeld meer gedetailleerd of meer constructief, en om op die manier nieuwe
perspectieven te ontwikkelen.
Taak 3: help cliënten hun energie te richten op acties die hen vooruit helpen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen een keuze te maken waar ze als eerste aan willen
werken. Ze kunnen niet alles tegelijkertijd veranderen en ze hebben ook niet overal invloed in. Het
gaat er om dat cliënten hun energie gaan richten op die acties, waar ze de waarde van inzien en
waarmee ze denken vooruit te kunnen komen.
Fase 2. Counselors helpen cliënten met het verkennen en kiezen van mogelijkheden voor een betere
toekomst. Aandacht wordt gericht op resultaten.
Taak 1: help cliënten hun voorstellingsvermogen te gebruiken.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om zich een beeld te vormen van wat er in het ideale
geval allemaal mogelijk is. Anders gezegd is het doel om cliënten te helpen om hun droombeeld voor
ogen te zien.
Taak 2: help cliënten realistische en uitdagende doelen te kiezen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om realistische en uitdagende doelen te stellen. De
mogelijkheden die in fase 2a zijn beschreven, zouden vertaald moeten worden naar concrete doelen.
Taak 3: help cliënten de motivatie te vinden om zich voor hun agenda voor verandering in te blijven
zetten.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om zich in te zetten om geformuleerde doelen te
realiseren. In deze fase gaat het er om dat de cliënt niet alleen zijn energie richt op het gekozen
onderwerp (fase 1c), maar ook daadwerkelijk energie investeert om zijn doelen te realiseren. Dit
betekent tijd vrijmaken om acties te ondernemen.
Fase 3. Het helpen van de cliënten bij het ontwikkelen van strategieën en plannen.
Taak 1: help cliënten te kijken naar mogelijke strategieën voor het bereiken van hun doelen.
Taak 2: help cliënten de strategieën te kiezen die het beste bij hun capaciteit passen.
Taak 3: help cliënten van de gekozen strategieën een levensvatbaar plan te smeden.
Het doel is om cliënten te helpen met het ordenen van de gekozen acties tot een concreet plan.
De actiepijl. Help cliënten hun plannen uit te voeren. Cliënten moeten vanaf het begin van het proces
zelf in actie komen.
De cognitieve benadering legt accent op het veranderen van denkpatronen, de gedragsmatige op
gedragsverandering. De cognitieve legt accent op fase 1 (ontwikkelen van nieuwe perspectieven) en
de gedragsmatige benadering op fase 3 (acties ondernemen). Andere mogelijke benaderingen:
- Narratieve benadering. Nadruk op fase 1. De benadering start bij het verhaal van de cliënt en
gaat ervan uit dat mensen verhalen construeren om betekenis te geven aan hun ervaringen.
- Doelgerichte benadering. Nadruk op fase 2. De benadering kijkt alleen naar de huidige
situatie in het licht van gestelde doelen.
- Oplossingsgerichte benadering. Nadruk op fase 3. De benadering kijkt vooral naar momenten
waarop de cliënt geen problemen ervaart.
Feedback
Observatie: iets wat je kunt waarnemen.
Evaluatie: welke conclusie je zelf trekt.
Gespreksvoering
Expertise wordt gedefinieerd als het consequent beter presteren in een bepaald domein dan
anderen in hetzelfde domein. Dit kan alleen aangetoond worden via objectief onderzoek met
herhaalde metingen.
Drie visies op expertiseontwikkeling:
1. Gerichte training. Er is doelbewuste training nodig om een expertise te ontwikkelen
2. Aangeboren talent. Traditionele visie
3. Ervaring. Hoe meer uren je maakt, hoe beter je wordt.
Er zijn een aantal principes die verklaren waarom sommige mensen expertise ontwikkelen in een
bepaald domein en anderen niet. Ericsson vat deze principes samen onder deliberate practice, in het
Nederlands doelbewuste training.
Vier principes van deliberate practice:
1. Het hebben van een specifiek doel
2. Regelmatige intensieve focus op het bereiken van dat doel
3. De aanwezigheid van directe feedback over je progressie in het bereiken van dat doel
4. Uit je comfort zone stappen
Volgens Ericsson verschillen experts mentaal van anderen in dat ze sneller en beter:
- Inzicht en overzicht hebben in een complexe situatie
- Inzien wat belangrijk is in een complexe situatie en wat niet
- Kunnen inschatten wat er wel en niet zou kunnen gaan gebeuren in een complexe situatie
- Weten wat een effectieve aanpak zou kunnen zijn in een complexe situatie
- Beslissingen kunnen nemen in een complexe situatie
Dit verschil maakt ook fysiek verschil in de hersenen. Uit onderzoek met taxichauffeurs is gebleken
dat hun achterste deel van de hippocampus gegroeid was.
3 fasen van hulpverlening (Egan):
Fase 1: huidige beeld, wat is er aan de hand?
Fase 2: gewenste beeld, wat wil ik of heb ik nodig?
Fase 3: actieplan, de weg vooruit, hoe krijg ik wat ik wil of nodig heb?
Actiepijl: hoe krijg ik dit alles voor elkaar?
Deze fasen komen niet altijd voor in deze volgorde. De fasen kunnen overlappen en elkaar
beïnvloeden. De Fasen hebben elk drie subfasen, welke ook in verschillende volgordes kunnen
voorkomen:
Fase 1. Hulpverleners helpen cliënten om hun knelpunten, zorgen, moeilijkheden of problemen
helder in beeld te krijgen.
Taak 1: help cliënten hun verhaal te vertellen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om hun verhaal te vertellen. Het gaat om het onder
, woorden brengen van zowel problemen en zorgen als (ongebruikte) talenten en mogelijkheden.
Taak 2: help cliënten nieuwe perspectieven op hun verhaal te ontwikkelen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om vanuit nieuwe invalshoeken naar hun verhaal te
kijken, bijvoorbeeld meer gedetailleerd of meer constructief, en om op die manier nieuwe
perspectieven te ontwikkelen.
Taak 3: help cliënten hun energie te richten op acties die hen vooruit helpen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen een keuze te maken waar ze als eerste aan willen
werken. Ze kunnen niet alles tegelijkertijd veranderen en ze hebben ook niet overal invloed in. Het
gaat er om dat cliënten hun energie gaan richten op die acties, waar ze de waarde van inzien en
waarmee ze denken vooruit te kunnen komen.
Fase 2. Counselors helpen cliënten met het verkennen en kiezen van mogelijkheden voor een betere
toekomst. Aandacht wordt gericht op resultaten.
Taak 1: help cliënten hun voorstellingsvermogen te gebruiken.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om zich een beeld te vormen van wat er in het ideale
geval allemaal mogelijk is. Anders gezegd is het doel om cliënten te helpen om hun droombeeld voor
ogen te zien.
Taak 2: help cliënten realistische en uitdagende doelen te kiezen.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om realistische en uitdagende doelen te stellen. De
mogelijkheden die in fase 2a zijn beschreven, zouden vertaald moeten worden naar concrete doelen.
Taak 3: help cliënten de motivatie te vinden om zich voor hun agenda voor verandering in te blijven
zetten.
Het doel van deze fase is om cliënten te helpen om zich in te zetten om geformuleerde doelen te
realiseren. In deze fase gaat het er om dat de cliënt niet alleen zijn energie richt op het gekozen
onderwerp (fase 1c), maar ook daadwerkelijk energie investeert om zijn doelen te realiseren. Dit
betekent tijd vrijmaken om acties te ondernemen.
Fase 3. Het helpen van de cliënten bij het ontwikkelen van strategieën en plannen.
Taak 1: help cliënten te kijken naar mogelijke strategieën voor het bereiken van hun doelen.
Taak 2: help cliënten de strategieën te kiezen die het beste bij hun capaciteit passen.
Taak 3: help cliënten van de gekozen strategieën een levensvatbaar plan te smeden.
Het doel is om cliënten te helpen met het ordenen van de gekozen acties tot een concreet plan.
De actiepijl. Help cliënten hun plannen uit te voeren. Cliënten moeten vanaf het begin van het proces
zelf in actie komen.
De cognitieve benadering legt accent op het veranderen van denkpatronen, de gedragsmatige op
gedragsverandering. De cognitieve legt accent op fase 1 (ontwikkelen van nieuwe perspectieven) en
de gedragsmatige benadering op fase 3 (acties ondernemen). Andere mogelijke benaderingen:
- Narratieve benadering. Nadruk op fase 1. De benadering start bij het verhaal van de cliënt en
gaat ervan uit dat mensen verhalen construeren om betekenis te geven aan hun ervaringen.
- Doelgerichte benadering. Nadruk op fase 2. De benadering kijkt alleen naar de huidige
situatie in het licht van gestelde doelen.
- Oplossingsgerichte benadering. Nadruk op fase 3. De benadering kijkt vooral naar momenten
waarop de cliënt geen problemen ervaart.
Feedback
Observatie: iets wat je kunt waarnemen.
Evaluatie: welke conclusie je zelf trekt.
