Aardrijkskunde de Geo samenvatting Zuid-Amerika vwo

ZUID AMERIKA
FYSISCHE GEOGRAFIE
PLATENTEKTONIEK
 Zuid-Amerikaanse plaat en Nazca plaat convergeren
 Nazca plaat (basalt) is zwaarder dan Zuid-Amerikaanse plaat (graniet) ->
subductie
 Oceanische korst schuift onder continentale korst --> komt in asthenosfeer
terecht --> smelt --> gesmolten gesteente stijgt op --> druk in magmakamer -->
druk hoog genoeg --> vulkaanuitbarsting --> explosief vulkanisme
GRONDSTOFFEN




 Andesiet : stollingsgesteente dat ontstaat bij explosief vulkanisme in
subductiezone
 Ertsen
 Fossiele brandstoffen: steenkool, aardolie, aardgas -> wekken energie op
BEPALENDE FACTOREN LANDSCHAP
 Breedteligging
 Hoe dichter bij evenaar, hoe warmer
 Andesgebergte
 Noord-zuidoriëntatie: wolken worden opgestuwd -> regen valt voor het gebergte -
> ene kant nat, andere droger.
 Zee- en windstromen
 Warme zeestroom langs de kust -> geeft warmte af aan omliggende land.
 Aanlandige wind -> draagt meer vocht mee.
BELANGRIJKE LANDSCHAPSZONES

Tropisch regenwoud
 met name in noordoosten.
 Dichtbegroeid bos, hoge luchtvochtigheid.
 Tropisch laagland regenwoud (tot 2500 meter hoogte).
 Tropisch hoogland regenwoud.
 Voorbeeld: Amazone regenwoud Brazilië (Selva).
Savanne (Llanos (Venezuela); Cerrado (Brazilië).
 Relatief kale vlakte.
 Vooral stekel planten -->minder makkelijk aangevreten.
Steppe (Caatinga/Pampa)
 Uruguay en groot deel Argentinië
 Groot natuurlijk grasland.
Mangrove
 Vooral aan noordoostkust.
 Bos met mangrovebomen
 Herkenbaar aan wortels die boven het water groeien.
 In rivieren die worden beïnvloed door getijdenwerking.

,GEOMORFOLOGISCHE EENHEDEN ZUID-AMERIKA
Hoogland van Guyana:
 Oud gebergte, bevindt zich op oud stuk aardkorst wat
bijna niet wordt beïnvloed door tektonische krachten.
Hoogland van Brazilië:
 Zeer groot uitgestrekt gebied doorkruist door een aantal
gebergten, Gemiddeld 600 meter boven de zeespiegel.
Plateau van Patagonië:
 In het zuiden van Argentinië,
 Heuvelachtig gebied dat in het noorden grenst aan de
Pampa’s en in het westen aan het Andesgebergte.
Andesgebergte:
 Langgerekte bergketen van het zuidelijkste puntje van
Argentinië tot aan het noorden van Venezuela.
Het Altiplano:
 Ook wel de Hoogvlakte van Bolivia, Gemiddelde hoogte
van 3300 meter.
 De Orinoco, Amazone en Paraná: Belangrijkste rivieren
van Zuid-Amerika.

RIVIEREN
Belangrijkste rivieren
 Orinoco, de Amazone, de Paraná.
Neerslagregiem
 Het regiem van een rivier is de hoeveelheid water die in een bepaalde periode
(meestal een jaar) door een rivier stroomt.
 Het regiem van deze rivieren wordt voor het grootste deel beïnvloed door
regenval.
Verhang
 Hoogteverschil per meter over de loop van het rivierbed.
 Bepaalt stroomsnelheid van de rivier.
Ontbossing
 Grote invloed op stroomsnelheid rivieren.
 Geen bomen die weerstand bieden aan het water --> stroomsnelheid neemt toe.
 Trekt minder water de grond in --> land verdroogt mee
Waterkrachtcentrale/hydrocentrale
 Soort stuwdam waar water onder grote druk doorheen wordt gelaten --> water
laat een turbine draaien --> opwekken groene stroom.
 Nadeel: vissen kunnen er niet goed langs --> slechte invloed ecosysteem rivieren
EL NINO
 Invloedrijk natuurverschijnsel in Zuid-Amerika
 Afwijking in zeestromen --> water voor de westkust van Zuid-Amerika is tot wel
drie graden warmer dan gewoonlijk.
Gevolgen:
 Verhoogde watertemperatuur --> minder voedingsstoffen in zeewater --> minder
vis --> slecht voor visserijlanden westkust Zuid-Amerika.
 Verhoogde watertemperatuur --> meer verdamping --> meer regen -->
modderstromen en overstromingen.
Let op! Tijdens El Niño valt in Zuid-Amerika dus aanzienlijk meer regen --> in landen als
Indonesië is het gedurende deze tijd dus veel droger dan normaal.




SOCIALE GEOGRAFIE
OVERHEID

, Oligarchie
 Eind 19e/begin 20e eeuw --> meeste landen Zuid-Amerika oligarchisch regime.
 Kleine groep bevoorrechte mensen die eigenlijk alle macht in handen heeft.
 Motto “Orde en vooruitgang”
 Economische vooruitgang, maar onderdrukking bevolking.
Populistische regering
 Jaren 30 vorige eeuw.
 “Vertegenwoordigers van het volk”
 Fel tegen het idee van een kleine groep bevoorrechte mensen.
Democratische regering
 Jaren 50 vorige eeuw.
 Nadeel: veel instabieler.
 Gevolg: militaire staatsgrepen --> leger nam regering over --> dictatuur.
Dictatuur
 1 persoon aan de macht.
 Slecht voor economie
 Gevolg: neoliberalistisch systeem.
Neoliberalisme
 Democratisch systeem,
 veel invloed op de markt --> goede economie
 garanderen individuele vrijheid.

Bevolkingsparticipatie/sociale participatie/bottom-up democratisering: Mate waarin
gewone bevolking deelneemt en invloed uitoefent op het overheidssysteem/bestuur van
een land.

Good Governance
 Transparante manier van besturen --> bevolking heeft middelen om beleid
regering te controleren en beoordelen.
 Dus soort ideaalbeeld van hoe het overheidssysteem in een democratisch land
werkt.
INTERNATIONALE SAMENWERKING

UNASUR (UZAN)
 Unie van Zuid-Amerikaanse Naties.
 Eerst 12 lidstaten, nu 5 (verlies vertrouwen in samenwerking).
 Politiek links samenwerkingsverband

PROSUR:
Forum voor vooruitgang en ontwikkeling van Zuid-Amerika
 Politiek rechts samenwerkingsverband
 Ontstaat om tegengewicht te bieden tegen UNASUR
LOKALE INVLOEDEN
Landgrabbing/landroof:
Slechte registratie grondeigendom --> overheid verkoopt grond aan grote buitenlandse
bedrijven terwijl lokale bevolking het al jaren gebruikt --> lokale bevolking moet ineens
uit woning of bedrijf vertrekken.

Cliëntelisme:
 Manier om macht te behouden tijdens ontevredenheid volk.
 Volk omkopen om stemmen te behouden.
ARM EN RIJK
Favela’s: Ook wel een informal city.
 Braziliaans voor sloppenwijk --> illegaal gebouwd en bewoond.
Grondbezitsverhouding: Elite grootste deel van de grond, grote groep arme bevolking
kleinste deel grond.
--> Dus grote mate van sociale polarisatie.