Samenvatting Praktijkgericht Onderzoek Logisch en kritisch denken, ISBN: 9789046907887 Praktijk Gericht Onderzoek 1A

PGO Samenvatting
ONBK = onbekend  de 4 kenmerken van een onderzoekende houding:

1. Opmerkzaam zijn (opmerken door te kijken, lezen of gesprekken van anderen op te vatten)
 Gemotiveerd en bereid op opmerkzaam te zijn. zo zie je meer kansen en mogelijkheden.
Ook signaleer je en kan je preventief handelen.

2. Nieuwsgierig zijn (vragen stellen, gericht zijn op papieren bronnen, gericht zijn op personen
en ervaringen en handelingen uit te proberen in de praktijk)
 Goede vragen stellen, levert relevante informatie op. Met meer informatie kan je
kwalitatief betere beslissingen nemen met de cliënt.

3. Bedachtzaam zijn (bewust nadenken, stilstaan bij wat er gebeurt, oordeel uitstellen en van
perspectief wisselen)
 Belangrijk om geen aannames te vormen.

4. Kritisch zijn (argumenten verzamelen, goed kunnen redeneren, denkfouten opsporen en
tegenargumenten bedenken)
 Kritisch zijn helpt informatie te selecteren en te wegen: wat is belangrijk om op te
pakken?

Een onderzoekende houding helpt fouten te voorkomen. In de psychologie gaat het vaak om fouten
die mensen van nature maken:

1. Optische illusie
2. De fout van stereotypering
3. Voorbestemde situaties van pech en geluk

Als je onderzoek van anderen gebruikt, valt dat binnen het kader van onderzoekend vermogen
(hierover moet een professional beschikken om methodisch te kunnen handelen in de praktijk)  3
componenten:

1. Een onderzoekende houding
2. Kennis uit onderzoek van anderen toepassen
3. Zelf onderzoek doen

Ethiek = het onderzoeksgebied dat betrekking heeft op moreel handelen  om argumenten te
kunnen verzamelen rond ethische kwesties, is een onderzoekende houding nodig. (kritisch
argumenten wegen en oordeel uitstellen).

Reflectief vermogen = het proces van een lerende professional in praktijksituaties  doel is continu
te blijven leren:

 Reflection-in-action: reflecteren op het moment dat je je in een situatie bevindt
 Reflection-on-action: reflecteren nadat een gebeurtenis zich heeft afgespeeld

Het aanleren van een onderzoekende houding vraagt intrinsieke motivatie. Drie fasen van een
onderzoekende houding aanleren:

1. Oriëntatie op jezelf en het thema (wat is een onderzoekende houding precies?, in hoeverre
ben in van nature een persoon met een onderzoekende houding? En wat kan ik als het gaat
om een onderzoekende houding?)

, 2. Bewust oefenen (tijdens je opleiding, stage/werk en privéomgeving)
3. Internaliseren (in je professionele handelen kun je ONBK zijn, je zet hem nu bijna
automatisch in)

Opmerkzaam zijn (bewust waarnemen):

 Doelgericht
 Aandacht richten i.p.v. verkennen
 Feiten en interpretaties scheiden
 Bewust zijn van eigen verwachtingen
 Observaties in de context plaatsen
 Alert zijn op patroonherkenning
 Maakt het verschillen tussen kijken en zien

Aandachtspunten bij opmerkzaamheid:

1. Je gevoel volgen is niet altijd goed
2. Laat je niet afleiden

Nieuwsgierig zijn:

 Open vragen stellen en doorvragen
 Omgaan met onzekerheid
 Verschillende vraagvormen (praktische vragen, beschrijvende vragen, verklarende
vragen, vergelijkende vragen en evaluerende vragen)
 Bronnen die juiste informatie verschaffen
 Geldige en ongeldige conclusies
 Feedback vragen over jouw handelen
 Wat voldoende en noodzakelijke voorwaarden zijn

4 aspecten van nieuwsgierig zijn:

1. Vragen stellen (kunnen weten wanneer je welk soort vraag stelt, afhankelijk van de situatie)
2. Gericht zijn op personen en ervaringen (van anderen mensen hun ervaringen kun je leren,
belangrijk om aandachtig te luisteren: LSD-techniek  luisteren, samenvatten en
doorvragen)
3. Bronnen raadplegen (kun je gebruiken vanuit je nieuwsgierigheid of kan de aanleiding zijn
voor je nieuwsgierigheid. Als je echt nieuwsgierig bent wil je verschillende bronnen
raadplegen met verschillende invalshoeken. Bronnen raadplegen levert relevante informatie
op)
4. Handelingen uitproberen (wanneer je een handeling wilt uitproberen in de praktijk moet je
ervan bewust zijn dat je iets nieuws gaat doen. Je moet je onderzoekend opstellen en
kunnen reflecteren op jezelf om je toekomstig handelen eventueel te kunnen verbeteren.
Het mag niet schadelijk zijn voor degenen met wie je werkt)

Soorten vragen:
 Beschrijvende vragen: wie wat, waar, waarom en wanneer?
 Verklarende vragen: oorzaken en betekenissen
 Vergelijkende vragen: zoeken naar verschillen in een andere situatie op een ander moment
 Evaluerende vragen: doel behaald? (ervaringen) effectiviteit van handelen beoordelen
 Praktische vragen: hoe ga ik om met …?