Colleges orale pathologie en kaakchirurgie
,College 1 benigne afwijkingen van het mondslijmvlies
Benigne = goedaardig
Maligne = kwaadaardig
Biopt = stukje uitsnijden en naar patholoog sturen
Bilateraal = aan beide zijde van het mondslijmvlies
Spot on diagnose = direct diagnose bij zien van afwijking
Tijdens mondonderzoek niet alleen naar tanden en kiezen kijken maar ook naar het mondslijmvlies
→ wang beide zijden, palatum, onder de tong en om de tong met een gaasje. Dit kan door bimanuele
palpatie → palperen met beide (bi) handen bv een in de mond en de ander in de nek. Er kan
onderscheid gemaakt worden tussen de afwijkingen:
- Witte afwijkingen
Leukoplakie → witte, niet afschraapbare afwijking van het mondslijmvlies die niet
gedefinieerd kan worden als zijnde een andere diagnose. (alles wat geen diagnose heeft en
wit is). Is vaak meer maligne dan beninge. Komt vaak ook maar aan 1 kant op het slijmvlies
voor. Voor het beslissen dat het leukoplakie is alle risicofactoren wegnemen. Bv scherpe
restauratie of amalgaam vullingen.
Morsicatio buccarum → langdurig op wangen bijten(eelt), komt
vaak aan beide kanten voor. Dit kan bewust of onbewust gaan en
vaak stress gerelateerd. Hoeft niet behandeld te worden anders
eventueel opbeetplaatje.
Stomatitis nicotina → rokers gehemelte genoemd. gekenmerkt
door rode puntjes in de witte afwijking. Dit zijn uitvoergangen van
accessoire speekselkliertjes, deze zijn dan rood en ontstoken.
Wordt niet perse veroorzaakt door de nicotine, maar door de hitte
van inademing van sigaretten lucht en veroorzaakt thermische
schade. Na stoppen met roken verdwijnt binnen enkele weken.
Candidose → ook wel candida. Is een schimmel. Wordt vaak
veroorzaakt door een candida albicans, is een commensale
schimmel (kan bij meerdere mensen voorkomen). 40% heeft dit al
in de mond zitten. Vaak is er bij candidose iets onderliggend aan de
hand. Kan bij bepaalde factoren opspelen bv gebruik van
antibiotica(remt bacteriën), chronische irritatie(bv prothese),
slechte mh, droge mond, radiotherapie en roken. Bij remming van
bacteriën neemt de schimmel de overhand en ontstaat dit. Oorzakelijk factor weghalen is
belangrijk. Wanneer patiënt klachten hebben medicament voorschrijven nistatine
(mondspoelmiddel). Je hebt verschillende soorten op basis van
candida albicans:
o Pseudomembraneuze → op het slijmvlies bevinden zich
plaques, er vormt soort membraan van candida. Deze
vorm is afneembaar met een gaasje, wanneer dit weg is
blijft er rode omgeving achter. Komt tegelijkertijd in
beide wangen voor. Kan irriterend branderig gevoel
geven door geïrriteerd slijmvlies. Vaak verspreid in de mond aanwezig.
, o Erthemateuze → is fel rood, soms met pseudomembraneuze
afwijkingen. Deze vorm wordt vaak niet gediagnostiseerd,
want valt vaak niet op.
o stomatitis prothetica(gerelateerd aan protese)
o chronisch hyperplastische
o mucocutane
o cheilitus angularis → lip hoek → mondhoek. Is een rode
afwijking aan beide zijde van de mondhoeken. Zie je vaak bij
mensen met een BK en OK prothese die niet de goeie
beethoogte heeft, waardoor mensen gaan kwijlen en er een
chronische irritatie ontstaat in de groeven, waardoor er een
schimmel ontstaat.
o glottitis rhombica mediana → in het midden ruitvormig
ontsteking op de tong. Vaak zijn de papillen van de tong
verdwenen. Deze laesie heeft een dezelfde laesie op het
palatum. Maar de initiele laesie candida bevind zich op de tong
en breidt zich verder uit op het palatum.
Harige leukoplakie → is een immuundeficiëntie bij
aids patiënten. Lijkt alsof het harig is. Is vaak eerste
symptoom van HIV/aids. Is wit grijs en niet
afschraapbaar en op beide tongzijden aanwezig. Bij
biopt kan epsteinbarr virus worden gezien. Deze
patiënten doorverwijzen naar een viroloog, maar
behandeling van de tong afwijking is niet nodig.
Lingua villosa → ook wel de haartong. Er zijn haartjes zichtbaar
op de tong zelf en kunnen zwart/bruin van kleur zijn of gelig.
Er is nog geen oorzaak van bekend, maar word gezien bij
patiënten met een slechte mondhygiëne of bij het te lang
inlaten van de gebitsprothese. Er is geen behandeling nodig
maar je zou er met tandenborstel overheen kunnen strijken
met lauw water, waardoor het gedurende de dag verdwijnt.
Linea alba → is een witte lijn ter hoogte van het occlusie
vlak in de binnenzijde van de wang aan beide zijde
voorkomend. Is een vereelting van het wangslijmvlies door
een chronische mechanisch trauma bv wang zuigen,
knarsen of klemmen en blijft dan hele leven aanwezig.
Soms zijn er scherpe knobbels zichtbaar. Onder een
microscoop hyperkeratose (vereelting) zichtbaar. Bij geen klachten hoeft er geen biopt te
worden genomen. Bij pijn voor zekerheid biopt nemen om uit te sluiten dat het geen maligne
afwijking is. Bij linea alba door scherpe vulling rand aan TA vragen om deze bij te werken.
,College 1 benigne afwijkingen van het mondslijmvlies
Benigne = goedaardig
Maligne = kwaadaardig
Biopt = stukje uitsnijden en naar patholoog sturen
Bilateraal = aan beide zijde van het mondslijmvlies
Spot on diagnose = direct diagnose bij zien van afwijking
Tijdens mondonderzoek niet alleen naar tanden en kiezen kijken maar ook naar het mondslijmvlies
→ wang beide zijden, palatum, onder de tong en om de tong met een gaasje. Dit kan door bimanuele
palpatie → palperen met beide (bi) handen bv een in de mond en de ander in de nek. Er kan
onderscheid gemaakt worden tussen de afwijkingen:
- Witte afwijkingen
Leukoplakie → witte, niet afschraapbare afwijking van het mondslijmvlies die niet
gedefinieerd kan worden als zijnde een andere diagnose. (alles wat geen diagnose heeft en
wit is). Is vaak meer maligne dan beninge. Komt vaak ook maar aan 1 kant op het slijmvlies
voor. Voor het beslissen dat het leukoplakie is alle risicofactoren wegnemen. Bv scherpe
restauratie of amalgaam vullingen.
Morsicatio buccarum → langdurig op wangen bijten(eelt), komt
vaak aan beide kanten voor. Dit kan bewust of onbewust gaan en
vaak stress gerelateerd. Hoeft niet behandeld te worden anders
eventueel opbeetplaatje.
Stomatitis nicotina → rokers gehemelte genoemd. gekenmerkt
door rode puntjes in de witte afwijking. Dit zijn uitvoergangen van
accessoire speekselkliertjes, deze zijn dan rood en ontstoken.
Wordt niet perse veroorzaakt door de nicotine, maar door de hitte
van inademing van sigaretten lucht en veroorzaakt thermische
schade. Na stoppen met roken verdwijnt binnen enkele weken.
Candidose → ook wel candida. Is een schimmel. Wordt vaak
veroorzaakt door een candida albicans, is een commensale
schimmel (kan bij meerdere mensen voorkomen). 40% heeft dit al
in de mond zitten. Vaak is er bij candidose iets onderliggend aan de
hand. Kan bij bepaalde factoren opspelen bv gebruik van
antibiotica(remt bacteriën), chronische irritatie(bv prothese),
slechte mh, droge mond, radiotherapie en roken. Bij remming van
bacteriën neemt de schimmel de overhand en ontstaat dit. Oorzakelijk factor weghalen is
belangrijk. Wanneer patiënt klachten hebben medicament voorschrijven nistatine
(mondspoelmiddel). Je hebt verschillende soorten op basis van
candida albicans:
o Pseudomembraneuze → op het slijmvlies bevinden zich
plaques, er vormt soort membraan van candida. Deze
vorm is afneembaar met een gaasje, wanneer dit weg is
blijft er rode omgeving achter. Komt tegelijkertijd in
beide wangen voor. Kan irriterend branderig gevoel
geven door geïrriteerd slijmvlies. Vaak verspreid in de mond aanwezig.
, o Erthemateuze → is fel rood, soms met pseudomembraneuze
afwijkingen. Deze vorm wordt vaak niet gediagnostiseerd,
want valt vaak niet op.
o stomatitis prothetica(gerelateerd aan protese)
o chronisch hyperplastische
o mucocutane
o cheilitus angularis → lip hoek → mondhoek. Is een rode
afwijking aan beide zijde van de mondhoeken. Zie je vaak bij
mensen met een BK en OK prothese die niet de goeie
beethoogte heeft, waardoor mensen gaan kwijlen en er een
chronische irritatie ontstaat in de groeven, waardoor er een
schimmel ontstaat.
o glottitis rhombica mediana → in het midden ruitvormig
ontsteking op de tong. Vaak zijn de papillen van de tong
verdwenen. Deze laesie heeft een dezelfde laesie op het
palatum. Maar de initiele laesie candida bevind zich op de tong
en breidt zich verder uit op het palatum.
Harige leukoplakie → is een immuundeficiëntie bij
aids patiënten. Lijkt alsof het harig is. Is vaak eerste
symptoom van HIV/aids. Is wit grijs en niet
afschraapbaar en op beide tongzijden aanwezig. Bij
biopt kan epsteinbarr virus worden gezien. Deze
patiënten doorverwijzen naar een viroloog, maar
behandeling van de tong afwijking is niet nodig.
Lingua villosa → ook wel de haartong. Er zijn haartjes zichtbaar
op de tong zelf en kunnen zwart/bruin van kleur zijn of gelig.
Er is nog geen oorzaak van bekend, maar word gezien bij
patiënten met een slechte mondhygiëne of bij het te lang
inlaten van de gebitsprothese. Er is geen behandeling nodig
maar je zou er met tandenborstel overheen kunnen strijken
met lauw water, waardoor het gedurende de dag verdwijnt.
Linea alba → is een witte lijn ter hoogte van het occlusie
vlak in de binnenzijde van de wang aan beide zijde
voorkomend. Is een vereelting van het wangslijmvlies door
een chronische mechanisch trauma bv wang zuigen,
knarsen of klemmen en blijft dan hele leven aanwezig.
Soms zijn er scherpe knobbels zichtbaar. Onder een
microscoop hyperkeratose (vereelting) zichtbaar. Bij geen klachten hoeft er geen biopt te
worden genomen. Bij pijn voor zekerheid biopt nemen om uit te sluiten dat het geen maligne
afwijking is. Bij linea alba door scherpe vulling rand aan TA vragen om deze bij te werken.
