Samenvatting OWE 9 + 10
Multimorbiditeit
- Multimorbiditeit = het voorkomen van twee of meer, vaak chronische, ziekten bij dezelfde
persoon. Deze ziekten beïnvloeden elkaar. Dit komt vaak bij ouderen voor.
Over een periode van minstens één jaar moeten er 3 chronische aandoeningen tegelijkertijd
bestaan.
- Chronische aandoening = aandoening met een duur van minimaal 12 maanden en
aanwezigheid van één of twee van de volgende critera:
De aandoening zorgt voor beperkingen in zelfzorg, onafhankelijk wonen en
sociale interactie
De aandoening resulteert in voortdurende interventie met medicijnen, zorg of
speciale benodigdheden.
- Multiprobleemmatiek = wanneer mensen ernstige problemen hebben op meerdere
levensgebieden, dit kan zijn in de huisvesting, inkomen, schulden, verwaarlozing, sociaal
isolement etc.
- Dubbeldiagnose = Wanneer iemand en psychische aandoening heeft met gelijktijdig een
verslaving wordt dit een dubbeldiagnose genoemd. De psychische stoornis en het misbruik
maken van middelen versterken elkaar en belemmeren elkaar hierdoor in de behandeling.
Echter maakt de psychische stoornis het gebruik van middelen ook aantrekkelijker. Het
gebruik van deze verslavende middelen kan ook weer zorgen voor een toename van
symptomen van de psychische aandoening.
- Comorbiditeit = het naast een bepaalde ziekte optreden van één of meerdere andere
aandoeningen bij één persoon.
- Complexe multimorbiditeit = er is hier sprake van multimorbiditeit en frailty; multimorbiditeit en
een of meer functionele beperkingen; multimorbiditeit en frailty (kwetsbaarheid) en functionele
beperkingen.
Verschillende vormen van multimorbiditeit:
- Concurrente of ‘co-occuring’ multimorbiditeit
Toevallig, een niet verklaarbaar verband
- Cluster-multimorbiditeit
Niet verklaard statistisch verband
- Causale multimorbiditeit
Gemeenschappelijk risicofactor
- Complicerende multimorbiditeit
Bekende complicaties van een ziekte
- Intercurrente multimorbiditeit
Toevallig voorbijkomende ziekte
Gevolgen voor de patiënt:
- Beperkingen in het dagelijks functioneren
- Verlies van vitaliteit
- Optreden van kwetsbaarheid
- Polyfarmacie
- Meer zorggebruik/hogere medische kosten
- Verlies van kwaliteit van leven
- Verhoogde kans op sterfte
- Versnippering van zorg
- Onhaalbaarheid van adviezen en behandelingen
- Onduidelijkheid over deskundigheid en zorgverleners
- Behoeft aan informatie
- Te weinig aandacht voor belevingsaspecten
- Ontevreden over afstemming en communicatie
Gevolgen op de diagnostiek:
, - Samenhang en continuïteit van de veelal complexe medische en verpleegkundige zorg
- Het voorkomen van verder verlies van beperkingen
- Borgen van sociale participatie
- Behoud van kwaliteit van leven
Herinrichting van de gezondheidszorg
- Vroegtijdig signaleren gezondheidsrisico’s bij ouderen met multimorbiditeit
- Duidelijke regie van de zorg
- Specialistische advisering in de eerste lijn
- Kennisontwikkeling over multimorbiditeit
Gevolgen voor de organisatie van de zorg:
- Nieuwe zorgmodellen
Chronic care model
Guided care model (spaghettimodel)
- Aangepaste organisatie
Netwerkorganisaties
Casemanagement
- Aangepaste financiering
Diabetes Mellitus type 1
Bij deze vorm van diabetes maakt het lichaam zelf geen insuline meer aan. Dit wordt veroorzaakt door
het afweersysteem, deze vernietigd namelijk de cellen die insuline aanmaken.
Atherosclerose (slagaderverkalking)
Deze ziekte leidt tot vernauwing en verharding van de slagaders. Dit wordt veroorzaakt door
vetafzetting op de binnenwand van de slagaders. Het proces ontstaat door een beschadiging in de
binnenwand van de slagader. Wanneer deze beschadigingen er zijn gaan lipiden en ontstekingscellen
zich hierop afzetten en ontstaan er atherosclerotische plaques.
Deze plaque vult zich geleidelijk met vetten, ontstekingscellen, bloedplaatsen, gladde spiercellen en
later ook kalk. Door dit proces raakt de slagader steeds meer vernauwd, naast het vernauwen wordt
de wand ook zwakker.
De plaque kan ook gaan scheuren. Wanneer dit gebeurd kan het bloed het scheurtje willen herstellen
door het vormen van een bloedstolsel. Dit stolsel kan door de bloedbaan meegenomen worden en kan
uiteindelijk de gehele ader afsluiten. Het weefsel krijgt hierdoor geen zuurstof en bloed meer en zullen
afsterven (infarct). Wanneer dit proces plaats vindt in de kransslagaders kan dit leiden tot een
hartinfarct.
- Kransslagaders pijn op de borst en een hartinfarct (myocardinfarct)
- Halsslagaders TIA, beroerte, vasculaire dementie
- Aorta aneurysma
- Slagaders in de benen etalagebenen
- Slagaders in de nieren gestoorde nierfunctie of nierinfarct
- Slagaders in de darmen pijn in de buik na het eten of een darminfarct.
Risicofactoren:
- Overmatig alcohol gebruik’
- Roken
- Overgewicht
- Erfelijke factoren
, - Te weinig beweging
- Hogere leeftijd
- Hoge bloeddruk
Door de hoge druk in de aders kunnen er sneller beschadigingen optreden in de binnenwand
van de slagaders. Hierdoor kunnen de ontstekingscellen gemakkelijk de ader in en ontstaat er
atherosclerose.
- Diabetes mellitus
Door de verhoogde glucosewaarden in het bloed worden de binnenste lagen van de slagaders
langzaam beschadigd, waardoor de ontstekingscellen gemakkelijk de ader kunnen
binnendringen.
- Nierziekten
Doordat de nieren de afvalstoffen niet meer goed kunnen filteren blijven deze stoffen in de
bloedbaan zitten. Schadelijke stoffen die hierin zitten kunnen de binnenwand van de ader
weer beschadigen, waardoor de ontstekingscellen weer gemakkelijk de ader binnen kunnen
dringen.
- Chronische ontstekingen
Doordat er al ontstekingen in het lichaam aanwezig zijn kunnen er ook snel kleine
ontstekingen in de ader wat het begin is van atherosclerose.
Peritonitis en septische shock
Sigmoïdresectie
= operatie waarbij het sigmoïd verwijderd wordt. Het sigmoïd is het S-
vormige gedeelte van de karteldarm. Dit is het punt wanneer de karteldarm
overgaat in de endeldarm.
indicaties:
- Bijvoorbeeld een tumor
Naaldlekkage
= Dit is een risico bij een darmoperatie. Wanneer de plek waar de twee
darmdelen aan elkaar gehecht zijn gaat wijken kan hier darminhoud uit
komen en zo in de buikholte komen. Er is dus een lekkage op de naad. Het
risico hiervan is dat er een buikvliesontsteking kan ontstaan, dit kan
levensbedreigend zijn.
Om de complicatie postoperatief te voorkomen wordt er weleens voor een tijdelijk of blijvend stoma
gekozen.
De diagnose voor het stellen van een naadlekkage wordt met een röntgenonderzoek en
contrastvloeistof gedaan.
Symptomen:
- Misselijkheid en braken
- Buikpijn
- Bolle en gespannen buik
- Koorts
Peritonitis
= buikvliesontsteking, dit kan zowel lokaal of het gehele buikvlies betreffen. Deze ontsteking begint
vaak plaatselijk maar breidt zich verder uit.
Bestaat uit twee lagen, een die de organen bedekt (visceraal) en de andere die de buitenkant
beschermt (pariëtaal).
Symptomen:
- Scherpe, stekende, continue pijn druk- en loslaatpijn.
- Défense musculaire = terugvechten via spieraanspanning van de buikwandspieren. Het doel
hiervan is om te voorkomen dat het peritoneum wordt bewogen, om zo de pijn te voorkomen.
- Stilliggen van de darmen
- Koorts, bij een gehele ontsteking
- Misselijkheid en braken
Multimorbiditeit
- Multimorbiditeit = het voorkomen van twee of meer, vaak chronische, ziekten bij dezelfde
persoon. Deze ziekten beïnvloeden elkaar. Dit komt vaak bij ouderen voor.
Over een periode van minstens één jaar moeten er 3 chronische aandoeningen tegelijkertijd
bestaan.
- Chronische aandoening = aandoening met een duur van minimaal 12 maanden en
aanwezigheid van één of twee van de volgende critera:
De aandoening zorgt voor beperkingen in zelfzorg, onafhankelijk wonen en
sociale interactie
De aandoening resulteert in voortdurende interventie met medicijnen, zorg of
speciale benodigdheden.
- Multiprobleemmatiek = wanneer mensen ernstige problemen hebben op meerdere
levensgebieden, dit kan zijn in de huisvesting, inkomen, schulden, verwaarlozing, sociaal
isolement etc.
- Dubbeldiagnose = Wanneer iemand en psychische aandoening heeft met gelijktijdig een
verslaving wordt dit een dubbeldiagnose genoemd. De psychische stoornis en het misbruik
maken van middelen versterken elkaar en belemmeren elkaar hierdoor in de behandeling.
Echter maakt de psychische stoornis het gebruik van middelen ook aantrekkelijker. Het
gebruik van deze verslavende middelen kan ook weer zorgen voor een toename van
symptomen van de psychische aandoening.
- Comorbiditeit = het naast een bepaalde ziekte optreden van één of meerdere andere
aandoeningen bij één persoon.
- Complexe multimorbiditeit = er is hier sprake van multimorbiditeit en frailty; multimorbiditeit en
een of meer functionele beperkingen; multimorbiditeit en frailty (kwetsbaarheid) en functionele
beperkingen.
Verschillende vormen van multimorbiditeit:
- Concurrente of ‘co-occuring’ multimorbiditeit
Toevallig, een niet verklaarbaar verband
- Cluster-multimorbiditeit
Niet verklaard statistisch verband
- Causale multimorbiditeit
Gemeenschappelijk risicofactor
- Complicerende multimorbiditeit
Bekende complicaties van een ziekte
- Intercurrente multimorbiditeit
Toevallig voorbijkomende ziekte
Gevolgen voor de patiënt:
- Beperkingen in het dagelijks functioneren
- Verlies van vitaliteit
- Optreden van kwetsbaarheid
- Polyfarmacie
- Meer zorggebruik/hogere medische kosten
- Verlies van kwaliteit van leven
- Verhoogde kans op sterfte
- Versnippering van zorg
- Onhaalbaarheid van adviezen en behandelingen
- Onduidelijkheid over deskundigheid en zorgverleners
- Behoeft aan informatie
- Te weinig aandacht voor belevingsaspecten
- Ontevreden over afstemming en communicatie
Gevolgen op de diagnostiek:
, - Samenhang en continuïteit van de veelal complexe medische en verpleegkundige zorg
- Het voorkomen van verder verlies van beperkingen
- Borgen van sociale participatie
- Behoud van kwaliteit van leven
Herinrichting van de gezondheidszorg
- Vroegtijdig signaleren gezondheidsrisico’s bij ouderen met multimorbiditeit
- Duidelijke regie van de zorg
- Specialistische advisering in de eerste lijn
- Kennisontwikkeling over multimorbiditeit
Gevolgen voor de organisatie van de zorg:
- Nieuwe zorgmodellen
Chronic care model
Guided care model (spaghettimodel)
- Aangepaste organisatie
Netwerkorganisaties
Casemanagement
- Aangepaste financiering
Diabetes Mellitus type 1
Bij deze vorm van diabetes maakt het lichaam zelf geen insuline meer aan. Dit wordt veroorzaakt door
het afweersysteem, deze vernietigd namelijk de cellen die insuline aanmaken.
Atherosclerose (slagaderverkalking)
Deze ziekte leidt tot vernauwing en verharding van de slagaders. Dit wordt veroorzaakt door
vetafzetting op de binnenwand van de slagaders. Het proces ontstaat door een beschadiging in de
binnenwand van de slagader. Wanneer deze beschadigingen er zijn gaan lipiden en ontstekingscellen
zich hierop afzetten en ontstaan er atherosclerotische plaques.
Deze plaque vult zich geleidelijk met vetten, ontstekingscellen, bloedplaatsen, gladde spiercellen en
later ook kalk. Door dit proces raakt de slagader steeds meer vernauwd, naast het vernauwen wordt
de wand ook zwakker.
De plaque kan ook gaan scheuren. Wanneer dit gebeurd kan het bloed het scheurtje willen herstellen
door het vormen van een bloedstolsel. Dit stolsel kan door de bloedbaan meegenomen worden en kan
uiteindelijk de gehele ader afsluiten. Het weefsel krijgt hierdoor geen zuurstof en bloed meer en zullen
afsterven (infarct). Wanneer dit proces plaats vindt in de kransslagaders kan dit leiden tot een
hartinfarct.
- Kransslagaders pijn op de borst en een hartinfarct (myocardinfarct)
- Halsslagaders TIA, beroerte, vasculaire dementie
- Aorta aneurysma
- Slagaders in de benen etalagebenen
- Slagaders in de nieren gestoorde nierfunctie of nierinfarct
- Slagaders in de darmen pijn in de buik na het eten of een darminfarct.
Risicofactoren:
- Overmatig alcohol gebruik’
- Roken
- Overgewicht
- Erfelijke factoren
, - Te weinig beweging
- Hogere leeftijd
- Hoge bloeddruk
Door de hoge druk in de aders kunnen er sneller beschadigingen optreden in de binnenwand
van de slagaders. Hierdoor kunnen de ontstekingscellen gemakkelijk de ader in en ontstaat er
atherosclerose.
- Diabetes mellitus
Door de verhoogde glucosewaarden in het bloed worden de binnenste lagen van de slagaders
langzaam beschadigd, waardoor de ontstekingscellen gemakkelijk de ader kunnen
binnendringen.
- Nierziekten
Doordat de nieren de afvalstoffen niet meer goed kunnen filteren blijven deze stoffen in de
bloedbaan zitten. Schadelijke stoffen die hierin zitten kunnen de binnenwand van de ader
weer beschadigen, waardoor de ontstekingscellen weer gemakkelijk de ader binnen kunnen
dringen.
- Chronische ontstekingen
Doordat er al ontstekingen in het lichaam aanwezig zijn kunnen er ook snel kleine
ontstekingen in de ader wat het begin is van atherosclerose.
Peritonitis en septische shock
Sigmoïdresectie
= operatie waarbij het sigmoïd verwijderd wordt. Het sigmoïd is het S-
vormige gedeelte van de karteldarm. Dit is het punt wanneer de karteldarm
overgaat in de endeldarm.
indicaties:
- Bijvoorbeeld een tumor
Naaldlekkage
= Dit is een risico bij een darmoperatie. Wanneer de plek waar de twee
darmdelen aan elkaar gehecht zijn gaat wijken kan hier darminhoud uit
komen en zo in de buikholte komen. Er is dus een lekkage op de naad. Het
risico hiervan is dat er een buikvliesontsteking kan ontstaan, dit kan
levensbedreigend zijn.
Om de complicatie postoperatief te voorkomen wordt er weleens voor een tijdelijk of blijvend stoma
gekozen.
De diagnose voor het stellen van een naadlekkage wordt met een röntgenonderzoek en
contrastvloeistof gedaan.
Symptomen:
- Misselijkheid en braken
- Buikpijn
- Bolle en gespannen buik
- Koorts
Peritonitis
= buikvliesontsteking, dit kan zowel lokaal of het gehele buikvlies betreffen. Deze ontsteking begint
vaak plaatselijk maar breidt zich verder uit.
Bestaat uit twee lagen, een die de organen bedekt (visceraal) en de andere die de buitenkant
beschermt (pariëtaal).
Symptomen:
- Scherpe, stekende, continue pijn druk- en loslaatpijn.
- Défense musculaire = terugvechten via spieraanspanning van de buikwandspieren. Het doel
hiervan is om te voorkomen dat het peritoneum wordt bewogen, om zo de pijn te voorkomen.
- Stilliggen van de darmen
- Koorts, bij een gehele ontsteking
- Misselijkheid en braken
