Collegestof Inleiding in de Onderwijswetenschappen

Maandag 7 februari

 Definitie onderwijs: geïnstitutionaliseerde en geprofessionaliseerde socialisatie.
 Instelling gebonden aan wetten & ongeschreven regels.
 Gaat om het goed verlopen van socialisatie.
 Problemen in het onderwijs (bij de socialisatie)
- Problematiek bij kinderen
- Thuiszitters
- Verschillen onderwijssucces (gemiddeld)
 Friezen Kind-kenmerken
 Allochtonen (migratieachtergrond)
 Lage SES
- Ondermaats functioneren leerkracht
- Falende scholen School-kenmerken
 Onderwijskunde (3 definities)
1. Wetenschappelijke kennis en studie van het onderwijs.
2. Beschouwd als wetenschap die leren, opleiden en ontwikkelen in onderwijs en
bedrijfsleven wil beschrijven, begrijpen en verklaren.
 Praktijk verbeteren.
3. Valcke: wetenschapsgebied dat zich richt op leren en instructie.
 Leren & instructie <> formeel & informeel
- Niet alleen in klaslokalen, verschillende contexten
- Verschillende doelgroepen
 Onderwijskundig referentiekader (gebaseerd op Hattie)
- Meta-analyses: ‘d’ voor effectgrootte met 0.4 als ‘benchmark’ (vanaf hierboven
belangrijk).
 Aggregatieniveaus
- Verschillende dimensies spelen mee:
 Actoren
 Context
 Begeleiding
 Organisatie
 Leeractiviteiten
- Microniveau (klas)
 Hoe leert een leerling?
 Werkt een bepaald programma in deze klas?
 Wat is de invloed van leerling-leerkracht interacties?
- Mesoniveau (school/organisaties)
 Wat is een goede school?
 Hoe beoordeel je leerkrachten?
 Hoe kunnen leerkrachten van elkaar leren?
- Macroniveau (samenleving/landelijk beleid)
 Hoe monitort de overheid de onderwijskwaliteit?
 Wat is de rol en invloed van de overheid?
 Hoe moet het onderwijs leerlingen voorbereiden op de maatschappij?
- Visie/perspectief op concrete situaties verschilt per niveau

,Vrijdag 11 februari

Onderwijs op macroniveau
 Wat zijn de functies van het onderwijs, op welke terreinen kan de overheid beleid
voeren?
 Functies van het onderwijs
- Kwalificatie: genereren van kennis en vaardigheden.
 Relatie onderwijs & arbeidsmarkt, meedraaien in de samenleving.
 Ontwikkelingen in de arbeidsmarkt zijn van belang voor de vorming van
het onderwijs (investeren pabo bij lerarentekort).
 Beroepsonderwijs gedecentraliseerd om aan te kunnen sluiten bij vraag
vanuit omgeving, wel beschreven set van kwalificaties/competenties.
- Socialisatie: inleiding in de cultuur.
 Het inleiden in tradities, culturen en praktijken & algemeen aanvaarde
normen en waarden.
1. Omgangsvormen Discussie
2. Opvoedende taak over waar de
3. Denominatie (geloofsovertuiging) nadruk moet
4. Burgerschapsvorming (manier waarop ligt niet vast) liggen.
5. Omgang met culturele diversiteit
- Persoonsvorming: individualisering & ontwikkeling van de identiteit en uniciteit.
 (Kritische) houding tegenover kwalificatie en socialisatie.
 Verhouden tot anderen.
- Differentiatie: onderwijs zorgt voor verschillen (kinderen komen verschillend het
onderwijs binnen, maar gaan er ook verschillend weer uit).
 Selecteren: toewijzen verschillende onderwijsprogramma’s (opleidingen,
niveaus).
 Alloceren: toewijzen sociale posities in de maatschappij.
1. Hoe goed worden leerlingen voorbereid op verschillende posities in de
maatschappij?
2. Worden door het onderwijs de geschikte personen geselecteerd voor de
verschillende posities en arbeidsniveaus?
 Op welk punt moet je selecteren? (Nederland doe dit vrij vroeg!)

, Maandag 14 februari

 Leerlingen verschillen: geen ‘one-size-fits-all’ benadering.
 De leerling centraal (onderwijsraad)
 Roep om beter aan te sluiten bij wat leerlingen nodig hebben.
1. Flexibilisering & maatwerk
2. Gelijke kansen bieden
3. Verbeteren prestaties
 ‘Wat betekent het om de leerling meer centraal te stellen in het onderwijs
en waar ontmoet deze ambitie grenzen?
- Onderwijsraad: macroniveau, geeft advies aan de regering (gevraagd en
ongevraagd) op onderwijskundige vraagstukken.
- Visies op ‘leerling centraal’
1. Leerling centraal als doel van het onderwijs
 Leerstofgericht <> leerlinggericht
 Ontwikkeling van leerling.
 Keuze vanuit leerling.
2. Leerling centraal in de vormgeving & uitvoering van het onderwijs
 Hoe kunnen de doelen die met het onderwijs worden beoogd het best
bereikt worden door de leerling centraal te stellen?
 Effectieve leerprincipes
 Differentiatie
- Intern (binnen klas) <> extern (scheiden in klassen/scholen)
- Convergent (gelijke doelen, ondersteuning aanpassen) <>
divergent (verschillende doelen)
3. De leerling centraal in de organisatie van het onderwijs
 In welke mate zou de organisatie van het onderwijs rondom en vanuit de
leerling georganiseerd kunnen/moeten worden?
 Schaalvergroting
 Strategisch handelen
 Beslissingsniveau
4. De leerling centraal in het onderwijsstelsel
 Flexibele leerroutes (ontschotting)
 Keuzevrijheid en regie voor leerlingen (en ouders)