,
,Voorwoord
Voor u ligt de eindopdracht Businesscase, geschreven in het kader van de opleiding NCOI HBO
Management Zorg en Welzijn.
De hoge werkdruk in de zorg is een onderwerp dat weinig uitleg behoeft. Als hoofd van de afdeling
geriatrische zorg ervaar ik dagelijks de gevolgen van overvolle roosters, lange werkdagen en de
toenemende complexiteit van zorgverlening. In het X-ziekenhuis zien we hetzelfde patroon als in veel
andere ziekenhuizen in Nederland: personeel dat onder druk staat, administratieve lasten die
toenemen en onzekerheid over hoe het werk op een duurzame manier kan worden volgehouden.
Is het dan allemaal ellende? Zeker niet. Ik doe mijn werk met veel plezier en ervaar ook momenten
van voldoening, bijvoorbeeld wanneer het team gezamenlijk oplossingen vindt om de zorg
kwalitatief te leveren ondanks de druk. Tegelijkertijd is het duidelijk dat de huidige situatie vraagt om
structurele aandacht voor werkbelasting, mentale gezondheid en efficiëntere werkprocessen.
In relatie tot deze module is het daarom logisch om te onderzoeken wat de lange termijn gevolgen
zijn van hoge werkdruk voor verplegend personeel. Enkele opvallende voorbeelden van de
dagelijkse praktijk zijn: overuren, administratieve taken die het zorgcontact beperken, en de
constante noodzaak om prioriteiten te stellen in een vaak onvoorspelbare omgeving.
,Om de situatie volledig te begrijpen, is het zinvol om deze vanuit drie perspectieven te bekijken:
macro, meso en micro. Op macroniveau spelen landelijke regelgeving en overheidsbeleid een rol.
Op mesoniveau moet het ziekenhuis voldoen aan organisatorische en wettelijke kaders. En op
microniveau gaat het om de dagelijkse praktijk van de verpleegkundige: ‘handjes aan het bed’, die
soms letterlijk en figuurlijk moe zijn van alle uitdagingen. Vermoeidheid, stress en onzekerheid over
hoe de zorg optimaal geleverd kan worden, zijn daarbij belangrijke factoren.
Het doel van deze eindopdracht is om met een gestructureerde benadering inzicht te geven in de
oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen voor hoge werkdruk in de zorg. De focus ligt op peer-
reviewed, wetenschappelijk onderbouwde inzichten, zodat de bevindingen een betrouwbare basis
bieden voor beleid en praktische toepassingen.
Ik hoop dat deze studie een bijdrage kan leveren aan het bewustzijn van werkdruk in de zorg en
praktische aanknopingspunten biedt voor verpleegkundigen en leidinggevenden die dagelijks met
deze uitdagingen te maken hebben.
, Inhoudsopgave
Voorwoord...................................................................................................3
Hoofdstuk 1 – Inleiding 1.1 Inleiding............................................................7
1.2 Aanleiding..........................................................................................8
1.2.1 Aanleiding macroniveau...............................................................8
1.2.2 Aanleiding mesoniveau................................................................8
1.2.3 Aanleiding microniveau................................................................8
1.3 Doel van het onderzoek...................................................................10
1.4 Vraagstelling....................................................................................11
1.5 Randvoorwaarden............................................................................11
1.6 Onderzoeksmethode........................................................................11
1.7 Leeswijzer.........................................................................................12
Hoofdstuk 2 – Oorzaak van het vraagstuk.................................................13
2.1 Personeel & Organisatie (organisatiebreed).....................................13
2.2 Effectief leidinggeven.......................................................................14
Hoofdstuk 3 – Theorie................................................................................16
3.1 Feiten over werkdruk in de zorg.......................................................16
3.2 Module Personeel en Organisatie.....................................................17
3.2.1 Organisatiestructuur..................................................................17
3.2.2 Organisatie: wet- en regelgeving...............................................18
3.2.3 Personeel: nieuwe omgangsvormen..........................................18
3.4 Module Effectief Leidinggeven.........................................................19
3.4.1 Effectief Leiderschap volgens Klein (2017)................................20
3.4.2 Effectief leiderschap volgens Quinn (1985)...............................20
3.4.3 Module Financieel Management: Budgettering..........................21
Hoofdstuk 4 - Relatie X-ziekenhuis Macro-onderhandelingen....................22
4.1 Meso – organisatiebreed..................................................................22
4.2 Micro – geriatrie afdeling..................................................................22
Hoofdstuk 5: Aanbevelingen......................................................................24
5.1 Beantwoording deelvragen..............................................................24
5.2 Beantwoording hoofdvraag..............................................................25
Hoofdstuk 6 - Aanbevelingen....................................................................27
,Voorwoord
Voor u ligt de eindopdracht Businesscase, geschreven in het kader van de opleiding NCOI HBO
Management Zorg en Welzijn.
De hoge werkdruk in de zorg is een onderwerp dat weinig uitleg behoeft. Als hoofd van de afdeling
geriatrische zorg ervaar ik dagelijks de gevolgen van overvolle roosters, lange werkdagen en de
toenemende complexiteit van zorgverlening. In het X-ziekenhuis zien we hetzelfde patroon als in veel
andere ziekenhuizen in Nederland: personeel dat onder druk staat, administratieve lasten die
toenemen en onzekerheid over hoe het werk op een duurzame manier kan worden volgehouden.
Is het dan allemaal ellende? Zeker niet. Ik doe mijn werk met veel plezier en ervaar ook momenten
van voldoening, bijvoorbeeld wanneer het team gezamenlijk oplossingen vindt om de zorg
kwalitatief te leveren ondanks de druk. Tegelijkertijd is het duidelijk dat de huidige situatie vraagt om
structurele aandacht voor werkbelasting, mentale gezondheid en efficiëntere werkprocessen.
In relatie tot deze module is het daarom logisch om te onderzoeken wat de lange termijn gevolgen
zijn van hoge werkdruk voor verplegend personeel. Enkele opvallende voorbeelden van de
dagelijkse praktijk zijn: overuren, administratieve taken die het zorgcontact beperken, en de
constante noodzaak om prioriteiten te stellen in een vaak onvoorspelbare omgeving.
,Om de situatie volledig te begrijpen, is het zinvol om deze vanuit drie perspectieven te bekijken:
macro, meso en micro. Op macroniveau spelen landelijke regelgeving en overheidsbeleid een rol.
Op mesoniveau moet het ziekenhuis voldoen aan organisatorische en wettelijke kaders. En op
microniveau gaat het om de dagelijkse praktijk van de verpleegkundige: ‘handjes aan het bed’, die
soms letterlijk en figuurlijk moe zijn van alle uitdagingen. Vermoeidheid, stress en onzekerheid over
hoe de zorg optimaal geleverd kan worden, zijn daarbij belangrijke factoren.
Het doel van deze eindopdracht is om met een gestructureerde benadering inzicht te geven in de
oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen voor hoge werkdruk in de zorg. De focus ligt op peer-
reviewed, wetenschappelijk onderbouwde inzichten, zodat de bevindingen een betrouwbare basis
bieden voor beleid en praktische toepassingen.
Ik hoop dat deze studie een bijdrage kan leveren aan het bewustzijn van werkdruk in de zorg en
praktische aanknopingspunten biedt voor verpleegkundigen en leidinggevenden die dagelijks met
deze uitdagingen te maken hebben.
, Inhoudsopgave
Voorwoord...................................................................................................3
Hoofdstuk 1 – Inleiding 1.1 Inleiding............................................................7
1.2 Aanleiding..........................................................................................8
1.2.1 Aanleiding macroniveau...............................................................8
1.2.2 Aanleiding mesoniveau................................................................8
1.2.3 Aanleiding microniveau................................................................8
1.3 Doel van het onderzoek...................................................................10
1.4 Vraagstelling....................................................................................11
1.5 Randvoorwaarden............................................................................11
1.6 Onderzoeksmethode........................................................................11
1.7 Leeswijzer.........................................................................................12
Hoofdstuk 2 – Oorzaak van het vraagstuk.................................................13
2.1 Personeel & Organisatie (organisatiebreed).....................................13
2.2 Effectief leidinggeven.......................................................................14
Hoofdstuk 3 – Theorie................................................................................16
3.1 Feiten over werkdruk in de zorg.......................................................16
3.2 Module Personeel en Organisatie.....................................................17
3.2.1 Organisatiestructuur..................................................................17
3.2.2 Organisatie: wet- en regelgeving...............................................18
3.2.3 Personeel: nieuwe omgangsvormen..........................................18
3.4 Module Effectief Leidinggeven.........................................................19
3.4.1 Effectief Leiderschap volgens Klein (2017)................................20
3.4.2 Effectief leiderschap volgens Quinn (1985)...............................20
3.4.3 Module Financieel Management: Budgettering..........................21
Hoofdstuk 4 - Relatie X-ziekenhuis Macro-onderhandelingen....................22
4.1 Meso – organisatiebreed..................................................................22
4.2 Micro – geriatrie afdeling..................................................................22
Hoofdstuk 5: Aanbevelingen......................................................................24
5.1 Beantwoording deelvragen..............................................................24
5.2 Beantwoording hoofdvraag..............................................................25
Hoofdstuk 6 - Aanbevelingen....................................................................27
