Economie Pincode vwo bovenbouw Katern 5
Samenwerken en onderhandelen
K5 H1 Speltheorie
Paragraaf 1.1 Speltheorie
Met de speltheorie bestudeer je de manier waarop mensen beslissingen nemen, waarbij ze
rekening houden met de mogelijke uitkomst van keuzes van anderen.
Binnen de speltheorie kijken we welke keuzes een speler heeft en hoe die keuze beïnvloed
wordt door de keuze van een andere speler.
Er zijn verschillende soorten spellen:
Een tabel met de mogelijke uitkomsten van een spel heet een opbrengstenmatrix/ payoff-
matrix.
Een belangrijk voorbeeld is het prisoners-dilemma*. Dit is een eenmalig, simultaan en non-
coöperatief spel. Bij een prisoners dilemma ontstaat een Nash-evenwicht dat niet optimaal
is. Eenzijdig handelen kan de uitkomst niet verbeteren, maar door samenwerking zou een
betere uitkomst tot stand kunnen komen.
We kijken per speler wat de beste reactie is ‘‘als de ander kiest voor keuze..’’. We noemen
dat de best response-methode.
Je stelt jezelf dus 4x dezelfde vraag: wat zou X doen als Y kiest voor ….?
In het voorbeeld hieronder: wat zou Finn/Jesse doen als Jesse/Finn kiest voor….?
Als een speler altijd kiest voor dezelfde strategie, is dat de dominante strategie.
,Jesse’s dominante strategie is dus ‘bekennen’.
Ook Finns dominante strategie is dus ‘bekennen’.
Als beide spelers hun dominante strategie (best-response methode) volgen is de
uitkomst: ‘bekennen, bekennen’. Dit wordt het Nash-evenwicht genoemd.
Nash-evenwicht = De combinatie van strategieën van de spelers die leidt tot een resultaat
waarbij geen van de spelers een reden heeft om van strategie te veranderen, gegeven de
, strategie van de ander. Met andere woorden: een situatie waarbij het voor geen enkele
speler voordelig is daarvan af te wijken, als de andere speler(s) dat niet ook doet.
Het Nash-evenwicht dat is ontstaan door het nastreven van individuele belangen (3 jaar, 3
jaar), is echter een niet-optimale uitkomst voor het gezamenlijk belang (1 jaar, 1 jaar). Als
ze allebei hadden gekozen voor: ‘niet bekennen’, hadden ze beide maar 1 jaar.
- Gedomineerde strategie: een strategie die een slechter resultaat op levert dan de andere
mogelijke strategieën, welke strategie de ander ook kiest.
Leg uit dat in matrix 2 sprake is van een gevangenendilemma.
http://havovwo.nl/vwo/vec/bestanden/vec15iiopg2.pdf
economie vwo 2015-II
Samenwerken en onderhandelen
K5 H1 Speltheorie
Paragraaf 1.1 Speltheorie
Met de speltheorie bestudeer je de manier waarop mensen beslissingen nemen, waarbij ze
rekening houden met de mogelijke uitkomst van keuzes van anderen.
Binnen de speltheorie kijken we welke keuzes een speler heeft en hoe die keuze beïnvloed
wordt door de keuze van een andere speler.
Er zijn verschillende soorten spellen:
Een tabel met de mogelijke uitkomsten van een spel heet een opbrengstenmatrix/ payoff-
matrix.
Een belangrijk voorbeeld is het prisoners-dilemma*. Dit is een eenmalig, simultaan en non-
coöperatief spel. Bij een prisoners dilemma ontstaat een Nash-evenwicht dat niet optimaal
is. Eenzijdig handelen kan de uitkomst niet verbeteren, maar door samenwerking zou een
betere uitkomst tot stand kunnen komen.
We kijken per speler wat de beste reactie is ‘‘als de ander kiest voor keuze..’’. We noemen
dat de best response-methode.
Je stelt jezelf dus 4x dezelfde vraag: wat zou X doen als Y kiest voor ….?
In het voorbeeld hieronder: wat zou Finn/Jesse doen als Jesse/Finn kiest voor….?
Als een speler altijd kiest voor dezelfde strategie, is dat de dominante strategie.
,Jesse’s dominante strategie is dus ‘bekennen’.
Ook Finns dominante strategie is dus ‘bekennen’.
Als beide spelers hun dominante strategie (best-response methode) volgen is de
uitkomst: ‘bekennen, bekennen’. Dit wordt het Nash-evenwicht genoemd.
Nash-evenwicht = De combinatie van strategieën van de spelers die leidt tot een resultaat
waarbij geen van de spelers een reden heeft om van strategie te veranderen, gegeven de
, strategie van de ander. Met andere woorden: een situatie waarbij het voor geen enkele
speler voordelig is daarvan af te wijken, als de andere speler(s) dat niet ook doet.
Het Nash-evenwicht dat is ontstaan door het nastreven van individuele belangen (3 jaar, 3
jaar), is echter een niet-optimale uitkomst voor het gezamenlijk belang (1 jaar, 1 jaar). Als
ze allebei hadden gekozen voor: ‘niet bekennen’, hadden ze beide maar 1 jaar.
- Gedomineerde strategie: een strategie die een slechter resultaat op levert dan de andere
mogelijke strategieën, welke strategie de ander ook kiest.
Leg uit dat in matrix 2 sprake is van een gevangenendilemma.
http://havovwo.nl/vwo/vec/bestanden/vec15iiopg2.pdf
economie vwo 2015-II
