Samenvatting Bestuurskunde

Les 1, hoofdstuk 1

Leerdoel 1: beschrijven wat het begrip ‘openbaar bestuur’ in houdt (incl. onderscheid
van staat, middenveld, markt)

Openbaar bestuur:
 Het besturen van ontwikkelingen in de samenleving. Geheel van structuren en processen die
binnen een maatschappij zorgen voor bindende beslissingen (besturing).


Staat:
 Zij dienen het algemeen belang (publiek domein)
Bijvoorbeeld: waterschap, belastingdienst, DUO, openbaar ministerie



Middenveld:
 Gericht op doelstellingen die NIET op winst maken gericht zijn, maar ook niet binnen de
overheid (privaat domein)

Bijvoorbeeld: Greenpeace, zorgboerderij, woningcorporatie



De markt:
 producten en diensten op commerciële grond te leveren (privaat domein)

Bijvoorbeeld: Ikea, Albert Heijn, woningcorporatie



Beperkte opvatting:
 Het verwijst naar de overheid. Dit zijn de traditionele onderdelen van de overheid

Bijvoorbeeld: rijk, provincie, gemeente



Ruime opvatting:
 Het verwijst naar organisaties die NIET horen niet tot de overheid maar die wel publieke
taken uitvoeren.

Bijvoorbeeld: Hogeschool Leiden, Greenpeace, NPO




Leerdoel 2: Inzicht in de Nederlandse staatsvorm + de verschillende taken en
verantwoordelijkheden van bestuurslagen (gemeente, waterschap, provincie, rijk, EU)

1

,Gedecentraliseerde eenheidsstaat:
 Staatsvorm waarbij eenheden (organisaties) zelfstandige bevoegdheden hebben.


Eenheidsstaat:
 Nadruk ligt op de landelijke of centrale overheid


Decentralisatie:
 Centrale overheid geeft hun taken en verantwoordelijkheden aan een bestuursorgaan op lager
niveau.


Bestuurslagen:
 Rijk, provincie en gemeente



Taken en verantwoordelijkheden van de bestuurslagen:
Rijk:
 Landelijk niveau

Ministerie maakt een nota waarin staat welke belangrijke dingen op een algemeen punt in heel
Nederland moet staan. Zoals dat er bij bochten lantaarnpalen geplaats moeten worden.

Taken rijk:
 Zij zorgen voor de wet en het beleid
 Bij de uitvoerende diensten voeren ambtenaren het beleid uit bijvoorbeeld aan het leger of
inspectiediensten.

Dagelijks & algemeen bestuur zijn:
 Regering
 Eerste en Tweede kamer
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Provincie:
 Provinciaal niveau
 Weinig rechtstreek contact tussen burgers en provincie
 Niet alle taken zijn wettelijk vastgesteld. De taken die WEL vastgelegd zijn staan in de wet
ruimtelijke ordening. Hierin staat dat de provincie in hoofdlijnen mag bepalen of steden en
dorpen mogen uitbreiden en waar bijvoorbeeld parken mogen komen.
 Naast de vastgestelde wetten heeft de provincie recht om zelf een aantal taken aan te pakken
(open huishouding art. 124 GW)

Taken provincie:
 Verantwoordelijk voor het inrichten van het landelijk gebied
 Bereikbare regio
 Regionaal economisch beleid

Dagelijks & algemeen bestuur zijn:
 Gedeputeerde staten
 Provinciale staten
Gemeente:
 Gericht op burgers
 Meer contact tussen gemeente en burgers

2

, Taken gemeente:
 Ondersteuning aan burgers op gebied van werk en inkomen, de wet maatschappelijke
ondersteuning, handhaving en burgerzaken


Dagelijks & algemeen bestuur zijn:
 College van burgemeesters en wethouders

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Waterschap:
 Gericht op kwaliteit en kwantiteit van water in gebieden
 21 waterschappen

Taken waterschappen:
 Voldoende water in het land
 Geen overstromingen
 Schoon water


Dagelijks & algemeen bestuur zijn:
 Zij focussen zich alleen op de dijken, waterschappen etc.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Europese Unie:
 Nederland is een van de lidstaten
 Belangrijkste gebied in de EU is economie

Taken EU:
 Er worden afspraken gemaakt
 Er worden milieubeschermende regels gemaakt




Leerdoel 3: De vier dimensies van goed bestuur beschrijven en spanningsvelden
daar tussen herkennen

Betekenis 4 dimensies van goed (openbaar) bestuur:
 Het zijn criteria om de kwaliteit van onze overheid te bepalen

3