Werkcollege Hoofdstuk 5
leraar
hoofdstuk hoofdstuk 5: De tijd van ontdekkers en hervormers
soort instructie/werkcollege
week
5.2 Ontdekkingsreizen
Einde Vroegmoderne tijd?
Lange tijd lieten historici de Moderne Tijd, die dus òf beschouwd wordt als een
daaropvolgende periode, òf als een onderdeel van de Nieuwe Tijd, beginnen rond 1800,
kort na het uitbreken van de Franse Revolutie (1789), of in 1815, het jaar van het Wener
Congres. Het begin van de vroegmoderne periode begint met de uitvinding van de
drukpers, einde van de 100 jarige oorlog en de ontdekkingsreizen van Columbus. Dit is
rond 1450-1453. Het einde van de vroegmoderne periode begint met de opkomst van
industrialisatie en de opkomst van de stoommachines.
Ook word er gedacht aan de bestorming van de Bastilles en de Franse revolutie. dit is
rond 1800 (1789-1815). De vroegmoderne periode is dus van circa 1500 tot circa 1800.
Het is echter niet ongebruikelijk om een groot deel van de negentiende eeuw nog als
vroegmodern te beschouwen, omdat de industrialisatie in Europa als een wezenlijk
kenmerk van de Moderne Tijd wordt opgevat en pas geleidelijk vanuit Groot-Brittannië en
België in andere delen van Europa doordrong. De term ‘vroegmodern’ heeft dan ook
vooral betrekking op de westerse wereld en op Europa in het bijzonder, evenals
‘Middeleeuwen’ en ‘Renaissance’.
Kenmerkende aspecten
1. het veranderende mens- en 8. het streven van vorsten naar absolute
wereldbeeld van de renaissance en macht
het begin van een nieuwe
9. de wetenschappelijke revolutie
wetenschappelijke belangstelling
10. rationeel optimisme en ‘verlicht
2. de hernieuwde oriëntatie op het
denken’ werd toegepast op alle
erfgoed van de klassieke oudheid
terreinen van de samenleving:
Werkcollege Hoofdstuk 5 1
, 3. het begin van de Europese expansie godsdienst, politiek, economie en
overzee sociale verhoudingen
4. de protestantse reformatie had 11. voortbestaan van het ancien régime
splitsing van de christelijke kerk in met pogingen om het vorstelijk
West-Europa tot gevolg bestuur op eigentijdse verlichte wijze
vorm te geven (verlicht absolutisme)
5. het conflict in de Nederlanden dat
resulteerde in de stichting van een 12. de democratische revoluties in
Nederlandse staat westerse landen met als gevolg
discussies over grondwetten,
6. wereldwijde handelscontacten,
grondrechten en staatsburgerschap
handelskapitalisme en het begin van
een wereldeconomie 13. uitbouw van de Europese
overheersing, met name in de vorm
7. de bijzondere plaats in staatkundig
van plantagekoloniën en de daarmee
opzicht en de bloei in economisch en
verbonden trans-Atlantische
cultureel opzicht van de Nederlandse
slavenhandel, en de opkomst van het
Republiek
abolitionisme
14. de industriële revolutie legde in de
westerse wereld de basis voor een
industriële samenleving
Vragen 5.2 ‘Ontdekkers’
4. Voor de ontdekkingsreizen kun je motieven noemen van degenen die ze
organiseerden of ondernamen. Je kunt ook oorzaken van de ontdekkingsreizen
noemen. Wat is het verschil?
Motieven: wat mensen drijft Oorzaken: (algemene) omstandigheid die maakt dat iets
ontstaat of begint; gaan aan menselijke motieven vooraf.
13. (Bij de tekst ‘Christoffel Columbus’). Waarom kan Columbus worden beschouwd
als een overgangsfiguur tussen de Middeleeuwen en de Vroegmoderne Tijd?
Hij was een avontuurlijke selfmade man die zich weinig aantrok van de kritiek van
gezaghebbende geleerden. Bestudeerde klassieke werken om zijn doel te bereiken.
Renaissance
Middeleeuwen Renaissance
1. momento mori (gedenk te sterven) 1. CARPE DIEM (pluk de dag)
2. geloof en gemeenschapszin erg 2. Wedergeboorte van de Klassieke
belangrijk Oudheid.
Werkcollege Hoofdstuk 5 2
leraar
hoofdstuk hoofdstuk 5: De tijd van ontdekkers en hervormers
soort instructie/werkcollege
week
5.2 Ontdekkingsreizen
Einde Vroegmoderne tijd?
Lange tijd lieten historici de Moderne Tijd, die dus òf beschouwd wordt als een
daaropvolgende periode, òf als een onderdeel van de Nieuwe Tijd, beginnen rond 1800,
kort na het uitbreken van de Franse Revolutie (1789), of in 1815, het jaar van het Wener
Congres. Het begin van de vroegmoderne periode begint met de uitvinding van de
drukpers, einde van de 100 jarige oorlog en de ontdekkingsreizen van Columbus. Dit is
rond 1450-1453. Het einde van de vroegmoderne periode begint met de opkomst van
industrialisatie en de opkomst van de stoommachines.
Ook word er gedacht aan de bestorming van de Bastilles en de Franse revolutie. dit is
rond 1800 (1789-1815). De vroegmoderne periode is dus van circa 1500 tot circa 1800.
Het is echter niet ongebruikelijk om een groot deel van de negentiende eeuw nog als
vroegmodern te beschouwen, omdat de industrialisatie in Europa als een wezenlijk
kenmerk van de Moderne Tijd wordt opgevat en pas geleidelijk vanuit Groot-Brittannië en
België in andere delen van Europa doordrong. De term ‘vroegmodern’ heeft dan ook
vooral betrekking op de westerse wereld en op Europa in het bijzonder, evenals
‘Middeleeuwen’ en ‘Renaissance’.
Kenmerkende aspecten
1. het veranderende mens- en 8. het streven van vorsten naar absolute
wereldbeeld van de renaissance en macht
het begin van een nieuwe
9. de wetenschappelijke revolutie
wetenschappelijke belangstelling
10. rationeel optimisme en ‘verlicht
2. de hernieuwde oriëntatie op het
denken’ werd toegepast op alle
erfgoed van de klassieke oudheid
terreinen van de samenleving:
Werkcollege Hoofdstuk 5 1
, 3. het begin van de Europese expansie godsdienst, politiek, economie en
overzee sociale verhoudingen
4. de protestantse reformatie had 11. voortbestaan van het ancien régime
splitsing van de christelijke kerk in met pogingen om het vorstelijk
West-Europa tot gevolg bestuur op eigentijdse verlichte wijze
vorm te geven (verlicht absolutisme)
5. het conflict in de Nederlanden dat
resulteerde in de stichting van een 12. de democratische revoluties in
Nederlandse staat westerse landen met als gevolg
discussies over grondwetten,
6. wereldwijde handelscontacten,
grondrechten en staatsburgerschap
handelskapitalisme en het begin van
een wereldeconomie 13. uitbouw van de Europese
overheersing, met name in de vorm
7. de bijzondere plaats in staatkundig
van plantagekoloniën en de daarmee
opzicht en de bloei in economisch en
verbonden trans-Atlantische
cultureel opzicht van de Nederlandse
slavenhandel, en de opkomst van het
Republiek
abolitionisme
14. de industriële revolutie legde in de
westerse wereld de basis voor een
industriële samenleving
Vragen 5.2 ‘Ontdekkers’
4. Voor de ontdekkingsreizen kun je motieven noemen van degenen die ze
organiseerden of ondernamen. Je kunt ook oorzaken van de ontdekkingsreizen
noemen. Wat is het verschil?
Motieven: wat mensen drijft Oorzaken: (algemene) omstandigheid die maakt dat iets
ontstaat of begint; gaan aan menselijke motieven vooraf.
13. (Bij de tekst ‘Christoffel Columbus’). Waarom kan Columbus worden beschouwd
als een overgangsfiguur tussen de Middeleeuwen en de Vroegmoderne Tijd?
Hij was een avontuurlijke selfmade man die zich weinig aantrok van de kritiek van
gezaghebbende geleerden. Bestudeerde klassieke werken om zijn doel te bereiken.
Renaissance
Middeleeuwen Renaissance
1. momento mori (gedenk te sterven) 1. CARPE DIEM (pluk de dag)
2. geloof en gemeenschapszin erg 2. Wedergeboorte van de Klassieke
belangrijk Oudheid.
Werkcollege Hoofdstuk 5 2
