Cariologie jaar 2
Hoorcollege G.1
Detectie en diagnose van cariës
- Cariëslaesies zijn een teken van de ziekte cariës, een ziekte die zich in de mond
afspeelt.
- Cariëslaesies is ook een teken van voorbije perioden van de ziekte. Dan zouden de
cariëslaesies een litteken zijn van de periode van cariës.
- = actieve cariëslaesies.
- = stilstaande/ litteken van voorbije perioden van ziekten.
- Maak onderscheid tussen actieve en inactieve laesies → invloed op eventuele
therapie.
Cariësdiagnostiek
- Gericht op het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
- Gericht op vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mond niveau.
- Gericht op vaststellen van laesie diepte
- Cavitatie of niet? / opp een gat of glad?
Cariësmanagement
- Gericht op het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
- Gericht op vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mond niveau.
- Gericht op vaststellen van laesie diepte
- Cavitatie of niet?
- Gericht op cariëspreventie, dmv voeding, fluoride en MH.
- Monitoren van cariëslaesies, cariësactiviteit en effecten van preventie.
,Organogram voor cariës management (zie deel G2. specifiek over dit).
1. Zijn er cariëslaesies aanwezig?
- Wees in staat om onderscheiden te maken tussen een gezonde tand is, cariëslaesie
en onder zaken. Hebben we te maken met de gevolgen van cariës of van iets
anders?
-
- Afwijking van glazuur door teveel gebruik van fluoride, dit is opgetreden
tijdens de tandontwikkeling. Vaak in landen waar in het drinkwater hoge
percentages fluoride voor komen. Geen cariës!
2. Indien er cariëslaesies aanwezig zijn, vraag jezelf af;
- Hoe diep is de laesie?
- Is de laesie gecaviteerd?
- Is de laesie actief?
- → om dit te beantwoorden hebben we een beoordelingsmethodiek! Echter voor die
methodiek zijn er wel 4 eisen aan verbonden…
Eisen aan de methode voor cariës detectie en -beoordeling
- Detectie van vroege (kleine laesies), → om zo vroeg mogelijk starten met preventie.
- Meting van laesie stadium, → door te monitoren en het vaststellen van progressie.
(om bijvoorbeeld ook de effectiviteiten van de preventie te beoordelen).
- Vaststellen activiteiten, → door te monitoren en het vaststellen van progressie.
- Ondersteunen van keuze operatief ingrijpen of niet.
Welke methoden zijn er?
,1. Visuele beoordeling
- Wat heb je nodig?;
a. Om een element goed te kunnen beoordelen is het belangrijk om het
oppervlak goed te reinigen; door plaque verwijdering en dergelijke. Het kan
dus pas goed gebeuren, nadat de plaque is verwijderd.
b. Voorzichtig gebruik van de sonde. Waarom?; om te voelen of de laesies
zacht of ruw zijn. Of om te kijken of er cavitaties aanwezig zijn. Het is niet de
bedoeling om hard te prikken, want dan maak je zelf cavitaties in gebieden
die dat nog niet waren! (in die gebieden had je dan ook alleen preventie als
therapie hoeven geven).
c. Droogblazen.
d. Goed licht en scherpe ogen.
- Klinische aspecten;
- Gaaf glazuur is bijna transparant.
- Wordt glazuur carieus? → dan → ontstaat porositeit → leidt tot meer
lichtverstrooiing → geeft een witte vlek, terwijl het oppervlakte wel nog intact
is.
- Sensitiviteit;
- Sensitiviteit voor glazuurlaesies is hoog. De meeste glazuurlaesies kun je
visueel waarnemen.
- Sensitiviteit voor detectie van laesies in dentine is laag // < 50%. Bij heel veel
laesies kun je niet zien of die zich al in het dentine bevinden.
- Wat willen we weten?;
1. Laesie stadium
a. Diepte (is de laesie al in glazuur of in dentine?)
i. Alleen relevant voor diepe dentine laesies wat betreft
behandelstrategie.
b. Cavitatie
i. Relevant voor al dan niet invasief behandelen. Belangrijk als
argument om invasief in te grijpen.
2. Laesie activiteit; actieve of inactieve laesie?
a. Gouden regel; hoe dieper de laesie? des te groter de kans dat die
actief is. Iedere laesie kan actief zijn. Een gecaviteerde laesie heeft
een grotere kans actief te zijn.
3. Deze 2 kopjes worden verder toegepast in hoorcollege G.2
2. Röntgenologisch onderzoek
3. Andere aanvullende diagnostiek
, Hoorcollege G.2
Deel 2; ICDAS en cariësactiviteit
Laesie stadium
Criteria voor laesie stadia volgens ICDAS (indelen van laesies).
- 0; sprake van gaaf glazuur / gave elementen
- ; incidentele laesies in het glazuur
- ; grote laesies tot buitenstede delen in glazuur
- ; diepe laesies
Stadia 0
- Gaaf tandvlak
- Geen verlies van translucentie glazuur, ook niet na lang (5 sec.) droogblazen.
- Verkleuringen in fissuren zoals mogelijk zonder cariës worden ook 0 gescoord, zoals
aanslag.
Hoorcollege G.1
Detectie en diagnose van cariës
- Cariëslaesies zijn een teken van de ziekte cariës, een ziekte die zich in de mond
afspeelt.
- Cariëslaesies is ook een teken van voorbije perioden van de ziekte. Dan zouden de
cariëslaesies een litteken zijn van de periode van cariës.
- = actieve cariëslaesies.
- = stilstaande/ litteken van voorbije perioden van ziekten.
- Maak onderscheid tussen actieve en inactieve laesies → invloed op eventuele
therapie.
Cariësdiagnostiek
- Gericht op het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
- Gericht op vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mond niveau.
- Gericht op vaststellen van laesie diepte
- Cavitatie of niet? / opp een gat of glad?
Cariësmanagement
- Gericht op het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
- Gericht op vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mond niveau.
- Gericht op vaststellen van laesie diepte
- Cavitatie of niet?
- Gericht op cariëspreventie, dmv voeding, fluoride en MH.
- Monitoren van cariëslaesies, cariësactiviteit en effecten van preventie.
,Organogram voor cariës management (zie deel G2. specifiek over dit).
1. Zijn er cariëslaesies aanwezig?
- Wees in staat om onderscheiden te maken tussen een gezonde tand is, cariëslaesie
en onder zaken. Hebben we te maken met de gevolgen van cariës of van iets
anders?
-
- Afwijking van glazuur door teveel gebruik van fluoride, dit is opgetreden
tijdens de tandontwikkeling. Vaak in landen waar in het drinkwater hoge
percentages fluoride voor komen. Geen cariës!
2. Indien er cariëslaesies aanwezig zijn, vraag jezelf af;
- Hoe diep is de laesie?
- Is de laesie gecaviteerd?
- Is de laesie actief?
- → om dit te beantwoorden hebben we een beoordelingsmethodiek! Echter voor die
methodiek zijn er wel 4 eisen aan verbonden…
Eisen aan de methode voor cariës detectie en -beoordeling
- Detectie van vroege (kleine laesies), → om zo vroeg mogelijk starten met preventie.
- Meting van laesie stadium, → door te monitoren en het vaststellen van progressie.
(om bijvoorbeeld ook de effectiviteiten van de preventie te beoordelen).
- Vaststellen activiteiten, → door te monitoren en het vaststellen van progressie.
- Ondersteunen van keuze operatief ingrijpen of niet.
Welke methoden zijn er?
,1. Visuele beoordeling
- Wat heb je nodig?;
a. Om een element goed te kunnen beoordelen is het belangrijk om het
oppervlak goed te reinigen; door plaque verwijdering en dergelijke. Het kan
dus pas goed gebeuren, nadat de plaque is verwijderd.
b. Voorzichtig gebruik van de sonde. Waarom?; om te voelen of de laesies
zacht of ruw zijn. Of om te kijken of er cavitaties aanwezig zijn. Het is niet de
bedoeling om hard te prikken, want dan maak je zelf cavitaties in gebieden
die dat nog niet waren! (in die gebieden had je dan ook alleen preventie als
therapie hoeven geven).
c. Droogblazen.
d. Goed licht en scherpe ogen.
- Klinische aspecten;
- Gaaf glazuur is bijna transparant.
- Wordt glazuur carieus? → dan → ontstaat porositeit → leidt tot meer
lichtverstrooiing → geeft een witte vlek, terwijl het oppervlakte wel nog intact
is.
- Sensitiviteit;
- Sensitiviteit voor glazuurlaesies is hoog. De meeste glazuurlaesies kun je
visueel waarnemen.
- Sensitiviteit voor detectie van laesies in dentine is laag // < 50%. Bij heel veel
laesies kun je niet zien of die zich al in het dentine bevinden.
- Wat willen we weten?;
1. Laesie stadium
a. Diepte (is de laesie al in glazuur of in dentine?)
i. Alleen relevant voor diepe dentine laesies wat betreft
behandelstrategie.
b. Cavitatie
i. Relevant voor al dan niet invasief behandelen. Belangrijk als
argument om invasief in te grijpen.
2. Laesie activiteit; actieve of inactieve laesie?
a. Gouden regel; hoe dieper de laesie? des te groter de kans dat die
actief is. Iedere laesie kan actief zijn. Een gecaviteerde laesie heeft
een grotere kans actief te zijn.
3. Deze 2 kopjes worden verder toegepast in hoorcollege G.2
2. Röntgenologisch onderzoek
3. Andere aanvullende diagnostiek
, Hoorcollege G.2
Deel 2; ICDAS en cariësactiviteit
Laesie stadium
Criteria voor laesie stadia volgens ICDAS (indelen van laesies).
- 0; sprake van gaaf glazuur / gave elementen
- ; incidentele laesies in het glazuur
- ; grote laesies tot buitenstede delen in glazuur
- ; diepe laesies
Stadia 0
- Gaaf tandvlak
- Geen verlies van translucentie glazuur, ook niet na lang (5 sec.) droogblazen.
- Verkleuringen in fissuren zoals mogelijk zonder cariës worden ook 0 gescoord, zoals
aanslag.
