,Hoofdstuk 1 Cognitieve gedragstherapie,
psychotherapie en integratie; uitgangspunten en
plaatsbepaling
De cognitieve gedragstherapie wordt in dit boek beschouwd als het hart
van de (toekomstige) geünificeerde psychotherapie. (streven naar
bewezen effectiviteit, methodiek etc.)
Cognitieve gedragstherapie wordt in dit boek juist gezien als een
evoluerende, zich telkens weer vernieuwende, denk- en werkwijze die
openstaat voor inzichten, bevindingen en methoden die ook buiten de
cognitieve gedragstherapie zijn ontwikkeld, zolang deze maar voldoende
wetenschappelijk zijn onderbouwd (vandaar ‘geïntegreerde’ cognitieve
gedragstherapie).
Cognitieve gedragstherapie (psychotherapie) is een proces waarbij
een therapeut op transparante en met de patiënt vooraf overeengekomen
wijze, zo veel mogelijk in de wetenschappelijke (klinische) psychologie
verankerde en zo veel mogelijk effectief gebleken kennis en methoden
toepast om de emotionele en/of gedragsproblemen van de patiënt
duurzaam en relevant te reduceren.
Met proces wordt bedoeld dat hetgeen zich afspeelt tussen patiënt en
therapeut meer is dan een uitwisseling van vraag en advies. Hoewel alle
fases betrekkelijk kort kunnen duren, is er in een psychotherapie toch altijd
sprake van een diagnostische fase, een advies- of interventiefase en een
evaluatiefase.
Transparant wil zeggen dat de werkwijze van de therapeut geen
geheimen heeft. Er is 1 situatie waarbij het principe van transparantie enig
geweld kan worden aangedaan, zoals ‘paradoxale interventies’ (de
therapeut adviseert de patiënt expliciet om dingen te doen, waarvan hij
hoopt dat de patiënt ze juist niet zal uitvoeren). Alleen gebruikt wanneer
een meer congruente werkwijze te weinig werkt.
Met wetenschappelijk (klinisch) psychologie wordt bedoeld dat de
methoden die een cognitief gedragstherapeut gebruikt, zijn gebaseerd op
kennis uit de psychologische wetenschap.
Effectief verwijst naar het streven om zo veel mogelijk die therapeutische
methoden toe te passen waarvan in gedegen wetenschappelijk onderzoek
is aangetoond dat ze werken.
Emotionele en/of gedragsproblemen heeft betrekking op de noodzaak
dat er sprake moet zijn van lijden.
De ontwikkeling van de moderne psychotherapie in drie periodes:
, De beginfase (ongeveer 1900-1970) begint met de opkomst van de
psychoanalyse. Het beleven en diens individuele
ontwikkelingsgeschiedenis centrale thema’s waren. Pas in de jaren 50-60
kwamen de cliëntgerichte psychotherapie en de gedragstherapie als
serieuze concurrenten naar voren. Deze opkomst hing samen met
toenemende onvrede over de psychoanalyse, met de groeiende invloed
van psychologen binnen de GGZ en met de aanzwellende emancipatie van
de maatschappij. In dezelfde periode en iets later ontwikkelden zich de
cognitieve therapie, de systeemtherapie en in mindere mate de
gestalttherapie als belangrijke therapiescholen.
Nadat Eysenck had beweerd dat de effectgrootte van (inzichtgevende)
psychotherapie nergens die van spontaan herstel te boven ging, terwijl
gedragstherapie juist wel effectief was, is het lange tijd niet meer goed
gekomen tussen de gedragstherapie en de inzichtgevende
psychotherapieën.
De consolidatiefase (ongeveer 1970-2000) common factors-theorie
van Frank, eerst niet later wel bij de opkomst van de moderne integratieve
psychotherapie groot geweest. Deze benadering streeft ernaar om vanuit
een schooloverstijgend perspectief steeds die psychotherapeutische
methodieken te gebruiken die op dat moment het beste passen bij de
problematiek van de betreffende patiënt, ongeacht de school waarbinnen
deze methodieken zijn ontwikkeld.
Multimethodische indicatieprocedure werd eerder beschouwd als een
selectieprocedure: slechts de patienten waarmee de betreffende
psychotherapeut dacht goed te kunnen werken zouden worden
geselecteerd voor een bepaalde soort psychotherapie. De therapeut of de
therapie stond centraal, niet de patiënt.
Men was in eerste instantie psychoanalyticus, gedragstherapeut of client-
centered therapeut aangesloten bij de bijbehorende SPV en pas daarna
psychotherapeut lid van de NVP.
De huidige fase (vanaf ongeveer 2000) de patiënt en diens
problematiek kwamen meer centraal te staan. Met patienten
onderhandelen over indicatiestelling. Men besloot aan de patient te
vragen welk soort psychotherapie hij het liefst zou willen krijgen.
Integratieve psychotherapie zegt dat niet 1 psychotherapie de beste is.
Hoewel de uitgangspunten van de integratieve psychotherapie sympathiek
overkomen (niemand is de beste en we kunnen allemaal wat van elkaar
leren) zijn er drie bezwaren namelijk praktische mogelijkheid
(verschillende benaderingen zijn lastig tot 1 behandeling te combineren),
fundamenten van de huidige integratiebeweging en klinische blik in plaats
van empirisch onderzoek.
Men kan nu meerdere op het individu afgestemde integratieve pakketten
samenstellen uit deze methodieken, die vervolgens in veel gevallen door
een en dezelfde therapeut worden verzorgd.
Belangrijkste ontwikkeling was ook de evidence-based benadering. Door
meta-analyses en systematische reviews vastgestelde effectieve
psychotherapie en integratie; uitgangspunten en
plaatsbepaling
De cognitieve gedragstherapie wordt in dit boek beschouwd als het hart
van de (toekomstige) geünificeerde psychotherapie. (streven naar
bewezen effectiviteit, methodiek etc.)
Cognitieve gedragstherapie wordt in dit boek juist gezien als een
evoluerende, zich telkens weer vernieuwende, denk- en werkwijze die
openstaat voor inzichten, bevindingen en methoden die ook buiten de
cognitieve gedragstherapie zijn ontwikkeld, zolang deze maar voldoende
wetenschappelijk zijn onderbouwd (vandaar ‘geïntegreerde’ cognitieve
gedragstherapie).
Cognitieve gedragstherapie (psychotherapie) is een proces waarbij
een therapeut op transparante en met de patiënt vooraf overeengekomen
wijze, zo veel mogelijk in de wetenschappelijke (klinische) psychologie
verankerde en zo veel mogelijk effectief gebleken kennis en methoden
toepast om de emotionele en/of gedragsproblemen van de patiënt
duurzaam en relevant te reduceren.
Met proces wordt bedoeld dat hetgeen zich afspeelt tussen patiënt en
therapeut meer is dan een uitwisseling van vraag en advies. Hoewel alle
fases betrekkelijk kort kunnen duren, is er in een psychotherapie toch altijd
sprake van een diagnostische fase, een advies- of interventiefase en een
evaluatiefase.
Transparant wil zeggen dat de werkwijze van de therapeut geen
geheimen heeft. Er is 1 situatie waarbij het principe van transparantie enig
geweld kan worden aangedaan, zoals ‘paradoxale interventies’ (de
therapeut adviseert de patiënt expliciet om dingen te doen, waarvan hij
hoopt dat de patiënt ze juist niet zal uitvoeren). Alleen gebruikt wanneer
een meer congruente werkwijze te weinig werkt.
Met wetenschappelijk (klinisch) psychologie wordt bedoeld dat de
methoden die een cognitief gedragstherapeut gebruikt, zijn gebaseerd op
kennis uit de psychologische wetenschap.
Effectief verwijst naar het streven om zo veel mogelijk die therapeutische
methoden toe te passen waarvan in gedegen wetenschappelijk onderzoek
is aangetoond dat ze werken.
Emotionele en/of gedragsproblemen heeft betrekking op de noodzaak
dat er sprake moet zijn van lijden.
De ontwikkeling van de moderne psychotherapie in drie periodes:
, De beginfase (ongeveer 1900-1970) begint met de opkomst van de
psychoanalyse. Het beleven en diens individuele
ontwikkelingsgeschiedenis centrale thema’s waren. Pas in de jaren 50-60
kwamen de cliëntgerichte psychotherapie en de gedragstherapie als
serieuze concurrenten naar voren. Deze opkomst hing samen met
toenemende onvrede over de psychoanalyse, met de groeiende invloed
van psychologen binnen de GGZ en met de aanzwellende emancipatie van
de maatschappij. In dezelfde periode en iets later ontwikkelden zich de
cognitieve therapie, de systeemtherapie en in mindere mate de
gestalttherapie als belangrijke therapiescholen.
Nadat Eysenck had beweerd dat de effectgrootte van (inzichtgevende)
psychotherapie nergens die van spontaan herstel te boven ging, terwijl
gedragstherapie juist wel effectief was, is het lange tijd niet meer goed
gekomen tussen de gedragstherapie en de inzichtgevende
psychotherapieën.
De consolidatiefase (ongeveer 1970-2000) common factors-theorie
van Frank, eerst niet later wel bij de opkomst van de moderne integratieve
psychotherapie groot geweest. Deze benadering streeft ernaar om vanuit
een schooloverstijgend perspectief steeds die psychotherapeutische
methodieken te gebruiken die op dat moment het beste passen bij de
problematiek van de betreffende patiënt, ongeacht de school waarbinnen
deze methodieken zijn ontwikkeld.
Multimethodische indicatieprocedure werd eerder beschouwd als een
selectieprocedure: slechts de patienten waarmee de betreffende
psychotherapeut dacht goed te kunnen werken zouden worden
geselecteerd voor een bepaalde soort psychotherapie. De therapeut of de
therapie stond centraal, niet de patiënt.
Men was in eerste instantie psychoanalyticus, gedragstherapeut of client-
centered therapeut aangesloten bij de bijbehorende SPV en pas daarna
psychotherapeut lid van de NVP.
De huidige fase (vanaf ongeveer 2000) de patiënt en diens
problematiek kwamen meer centraal te staan. Met patienten
onderhandelen over indicatiestelling. Men besloot aan de patient te
vragen welk soort psychotherapie hij het liefst zou willen krijgen.
Integratieve psychotherapie zegt dat niet 1 psychotherapie de beste is.
Hoewel de uitgangspunten van de integratieve psychotherapie sympathiek
overkomen (niemand is de beste en we kunnen allemaal wat van elkaar
leren) zijn er drie bezwaren namelijk praktische mogelijkheid
(verschillende benaderingen zijn lastig tot 1 behandeling te combineren),
fundamenten van de huidige integratiebeweging en klinische blik in plaats
van empirisch onderzoek.
Men kan nu meerdere op het individu afgestemde integratieve pakketten
samenstellen uit deze methodieken, die vervolgens in veel gevallen door
een en dezelfde therapeut worden verzorgd.
Belangrijkste ontwikkeling was ook de evidence-based benadering. Door
meta-analyses en systematische reviews vastgestelde effectieve
