Hoofdstuk 5: De fysieke ontwikkeling in de babytijd..........................................................................1
Hoofdstuk 6: De cognitieve ontwikkeling in de babytijd.....................................................................6
Hoofdstuk 7: De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de
babytijd...............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 8: De fysieke ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd...................................................14
Hoofdstuk 9: De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd.............................................15
Hoofdstuk 10: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en
kleutertijd.........................................................................................................................................17
Hoofdstuk 11: De fysieke ontwikkeling in de schooltijd...................................................................23
Hoofdstuk 12: De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd..............................................................25
Hoofdstuk 13: De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de
schooltijd..........................................................................................................................................28
Hoofdstuk 14: De fysieke ontwikkeling in de adolescentie...............................................................30
Hoofdstuk 15: De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie.........................................................32
Hoofdstuk 16: De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling................35
Het werkmodel.....................................................................................................................................37
Ontwikkelingspsychologie 1
Hoofdstuk 5: De fysieke ontwikkeling in de babytijd
Prenataal
- Begin biologische ontwikkeling: conceptie
- Begin psychische ontwikkeling: reageren op prikkels van buiten (reeds met enkele maanden)
- Externe factoren van nadelige invloed op ongeboren baby:
o Ziekte moeder
o Leeftijd moeder
, o Röntgenbestraling
o Veel medicijnen
o Ongezonde gewoonten, zoals: roken/alcohol/drugs
o Emotionele stress
Geboorte
- Geboortetrauma
- Perinataal: oorzaken hersenbeschadiging
o Zuurstofgebrek
o Infecties
o Mechanische traumata
- Vroege moeder-kindinteractie: biologische gerichtheid, moeder en kind heel dicht op elkaar
interactie
Fysieke groei
- Geboorte: 3,5kg en 50 centimeter
- 4 principes van groei
o Cefalocaudale principe: richting van de
groei. Principe dat groei een patroon volgt
dat begint met het hoofd en de bovenste
lichaamsdelen en zich vervolgens uitstrekt
naar de rest van het lichaam. Visuele
vermogens ontwikkelen eerder dan
vermogen om te lopen
o Proximodistaal principe: principe dat de ontwikkeling zich vanuit het centrum van
ons lichaam naar buiten toe voltrekt. Romp eerder dan armen en benen
o Principe van
hiërarchische
integratie:
principe dat
eenvoudige
vaardigheden
zich doorgaans
afzonderlijk en
onafhankelijk
van elkaar ontwikkelen, en later
geïntegreerd worden in complexe
vaardigheden.
o Principe van de onafhankelijkheid
van systeem: principe dat
verschillende lichaamssystemen een
verschillend groeitempo kennen.
Het zenuwstelsel en de hersenen
- Neuronen: basiscellen van het zenuwstelsel.
Kunnen met andere cellen communiceren
, - Dendrieten: ontvangen boodschappen van andere cellen
- Axon: uiteinde van neuron
- Neurotransmitters: stof die het mogelijk maakt dat neuronen met elkaar communiceren
- Synaps: kleine ruimte tussen neuronen
- Myeline: vettige substantie die de neuronen beschermt en de overdracht van zenuwsignalen
versnelt.
Omgevingsinvloeden op de ontwikkeling van de hersenen
- Plasticiteit: de mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke structuur
veranderbaar is.
- Gevoelige periode: een afgebakende tijdspanne, meestal vroeg in het leven, waarin mensen
extra gevoelig zijn voor omgevingsinvloeden en sterk ontvankelijk zijn voor het leren van
specifieke vaardigheden.
De motorische ontwikkeling
- Reflexen: Niet
aangeleerde,
gestructureerde
onvrijwillige respons die
automatisch optreedt in
de aanwezigheid van
bepaalde stimuli
o 9 reflexen direct
aanwezig bij
geboorte
o Dienen vaak om
te overleven en
het welzijn van
het kind te
verzekeren
o Sommige reflexen blijven je hele leven, sommige verdwijnen na een aantal maanden
- Fysieke mijlpalen
o Van grove motoriek naar fijne motoriek
o Grove motoriek
Zittend (6 maanden)
Kruipen (8/10 maanden)
Staan en lopen (1 jaar)
o Fijne motoriek (oog-hand
coördinatie nodig)
Grijpen (4 maanden)
Pincetgreep (duim en
wijsvinger 12 maanden)
, Beker vasthouden (2 jaar)
- Ontwikkeling en coördinatie van motorische vaardigheden
o Dynamische systeemtheorie: theorie die de ontwikkeling van een kind ziet als een
dynamisch systeem, alles ontwikkelt zich tegelijk en hangt nauw samen met de
ervaringen die het kind opdoet
o Motivatie van het kind (cognitieve toestand) staat centraal als het gaat om het
stimuleren van de motorische ontwikkeling
- Ontwikkelingsnormen: individu in vergelijking met de groep
Hoofdstuk 6: De cognitieve ontwikkeling in de babytijd.....................................................................6
Hoofdstuk 7: De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de
babytijd...............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 8: De fysieke ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd...................................................14
Hoofdstuk 9: De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd.............................................15
Hoofdstuk 10: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en
kleutertijd.........................................................................................................................................17
Hoofdstuk 11: De fysieke ontwikkeling in de schooltijd...................................................................23
Hoofdstuk 12: De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd..............................................................25
Hoofdstuk 13: De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de
schooltijd..........................................................................................................................................28
Hoofdstuk 14: De fysieke ontwikkeling in de adolescentie...............................................................30
Hoofdstuk 15: De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie.........................................................32
Hoofdstuk 16: De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling................35
Het werkmodel.....................................................................................................................................37
Ontwikkelingspsychologie 1
Hoofdstuk 5: De fysieke ontwikkeling in de babytijd
Prenataal
- Begin biologische ontwikkeling: conceptie
- Begin psychische ontwikkeling: reageren op prikkels van buiten (reeds met enkele maanden)
- Externe factoren van nadelige invloed op ongeboren baby:
o Ziekte moeder
o Leeftijd moeder
, o Röntgenbestraling
o Veel medicijnen
o Ongezonde gewoonten, zoals: roken/alcohol/drugs
o Emotionele stress
Geboorte
- Geboortetrauma
- Perinataal: oorzaken hersenbeschadiging
o Zuurstofgebrek
o Infecties
o Mechanische traumata
- Vroege moeder-kindinteractie: biologische gerichtheid, moeder en kind heel dicht op elkaar
interactie
Fysieke groei
- Geboorte: 3,5kg en 50 centimeter
- 4 principes van groei
o Cefalocaudale principe: richting van de
groei. Principe dat groei een patroon volgt
dat begint met het hoofd en de bovenste
lichaamsdelen en zich vervolgens uitstrekt
naar de rest van het lichaam. Visuele
vermogens ontwikkelen eerder dan
vermogen om te lopen
o Proximodistaal principe: principe dat de ontwikkeling zich vanuit het centrum van
ons lichaam naar buiten toe voltrekt. Romp eerder dan armen en benen
o Principe van
hiërarchische
integratie:
principe dat
eenvoudige
vaardigheden
zich doorgaans
afzonderlijk en
onafhankelijk
van elkaar ontwikkelen, en later
geïntegreerd worden in complexe
vaardigheden.
o Principe van de onafhankelijkheid
van systeem: principe dat
verschillende lichaamssystemen een
verschillend groeitempo kennen.
Het zenuwstelsel en de hersenen
- Neuronen: basiscellen van het zenuwstelsel.
Kunnen met andere cellen communiceren
, - Dendrieten: ontvangen boodschappen van andere cellen
- Axon: uiteinde van neuron
- Neurotransmitters: stof die het mogelijk maakt dat neuronen met elkaar communiceren
- Synaps: kleine ruimte tussen neuronen
- Myeline: vettige substantie die de neuronen beschermt en de overdracht van zenuwsignalen
versnelt.
Omgevingsinvloeden op de ontwikkeling van de hersenen
- Plasticiteit: de mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke structuur
veranderbaar is.
- Gevoelige periode: een afgebakende tijdspanne, meestal vroeg in het leven, waarin mensen
extra gevoelig zijn voor omgevingsinvloeden en sterk ontvankelijk zijn voor het leren van
specifieke vaardigheden.
De motorische ontwikkeling
- Reflexen: Niet
aangeleerde,
gestructureerde
onvrijwillige respons die
automatisch optreedt in
de aanwezigheid van
bepaalde stimuli
o 9 reflexen direct
aanwezig bij
geboorte
o Dienen vaak om
te overleven en
het welzijn van
het kind te
verzekeren
o Sommige reflexen blijven je hele leven, sommige verdwijnen na een aantal maanden
- Fysieke mijlpalen
o Van grove motoriek naar fijne motoriek
o Grove motoriek
Zittend (6 maanden)
Kruipen (8/10 maanden)
Staan en lopen (1 jaar)
o Fijne motoriek (oog-hand
coördinatie nodig)
Grijpen (4 maanden)
Pincetgreep (duim en
wijsvinger 12 maanden)
, Beker vasthouden (2 jaar)
- Ontwikkeling en coördinatie van motorische vaardigheden
o Dynamische systeemtheorie: theorie die de ontwikkeling van een kind ziet als een
dynamisch systeem, alles ontwikkelt zich tegelijk en hangt nauw samen met de
ervaringen die het kind opdoet
o Motivatie van het kind (cognitieve toestand) staat centraal als het gaat om het
stimuleren van de motorische ontwikkeling
- Ontwikkelingsnormen: individu in vergelijking met de groep
