Kinderopvang SAW4: Thema 4 Opvoedingsondersteuning
4.1 Inleiding
Veel problemen vinden oorsprong in de jeugd. Door problemen van
kinderen niet te onderschatten en hen en de ouders te
ondersteunen draag je bij aan een gezondere samenleving.
4.2 De geschiedenis van de opvoedingsondersteuning
De basis voor de opvoedingsondersteuning is te vinden in de
Universele Rechten van het kind. Daarin staat dat het de plicht van
de overheid en alle professionals in het jeugdveld is om kinderen de
zorg en bescherming te bieden die zij nodig hebben.
Tot 1900: Ondersteuning vanuit de directe omgeving.
- Opvoedingsadviezen werden gegeven door artsen of de kerk.
- Vanuit de kerk waren er ook voogdijverenigingen en
verenigingen die ouders die het moeilijk hadden begeleidden
met de opvoeding.
- Tegen het einde van de 19e eeuw speelden ook onderwijzers
een rol in de opvoedingsondersteuning.
1900 tot 1940: Consultatiebureaus en MOB.
- 1901: Eerste consultatiebureau. Belangrijkste doel:
kindersterfte terugdringen.
- Daarna in het hele land bureaus. Ouders (vooral moeders)
worden ondersteund bij opvoeding >
zwangerschapscursussen, voorlichtingen over voeding,
verzorging etc.
- Later ook aandacht voor geestelijke gezondheid.
- De ontwikkeling werd ingedeeld in leeftijdsfasen en
ontwikkelingsaspecten.
- In 1928 werd het eerste Medisch Opvoedkundig Bureau
opgericht (MOB) dat zich richtte op kinderen met psychische
en lichamelijke problemen en hun ouders. Het MOB werd
opgezet om te voorkomen dat ‘moeilijke kinderen’
ontspoorden of later in psychiatrische inrichtingen
terechtkwamen. Na een aantal omvormingen werd het als
laatste het GGZ-centra: centra voor geestelijke gezondheid.
1940 tot 1990: Verdere professionalisering.
- In Tweede Wereldoorlog verdween aandacht voor
opvoedingsondersteuning, daarna leefde die weer op.
- Nieuwe tijdschriften, bijv.: ons gezin. Vanaf de jaren 60
opvoedtijdschriften: Ouders van nu, Kinderen.
- Ook cursussen bijvoorbeeld op TV.
- Splitsing tussen preventieve en therapeutische ondersteuning.
- Daarna steeds meer verschil in voorlichting en ondersteuning.
- Bij ondersteuning werd vooral uitgegaan van
ontwikkelingspsychologie.
, - Peuterspeelzalen gingen samenwerken met scholen.
1990 tot nu: Opvoedingsondersteuning krijgt volwaardige
plaats.
- Krijgen van kinderen is een bewuste keuze geworden
waardoor ouders hoge verwachtingen hebben van hun
kinderen en van zichzelf.
- Het netwerk van familie is veel kleiner geworden. Daardoor
minder informatie en ondersteuning.
- Ouders zijn steeds meer aangewezen op professionele
ondersteuning; Jeugdbeleid, bureau jeugdzorg, CJG’s.
- Steeds meer aandacht voor vroege signalering
(ontwikkelingsstoornissen).
- KO en PSZ volgen ontwikkeling van het kind systematisch en
hebben regelmatig overleg met ouders. Verwijzen ouders
eventueel door.
4.3 Opvoedingsondersteuning in een breder perspectief
Opvoedingsondersteuning wordt ingezet om problemen bij het
opgroeien te voorkomen. Opvoedingsondersteuning en
jeugdhulpverlening zijn van elkaar te onderscheiden maar niet
geheel los van elkaar te zien omdat ze in elkaars verlengde liggen.
Als een gezin niet meer geholpen is met lichtere vormen van
opvoedingsondersteuning dan komt dat gezin in de
jeugdhulpverlening terecht.
4.3.1 Het begrip opvoedingsondersteuning
NJi (Nederlands jeugd instituut): Opvoedingsondersteuning bestaat
uit voorlichting, pedagogische advisering en begeleiding, praktische
hulp bij de verzorging van kinderen, sociale steun en
gezinshulpverlening. De ondersteuning is gericht op het vergroten
van competenties van ouders en kinderen en op het voorkomen van
pedagogische problemen.
Opvoedingsondersteuning op drie niveaus:
Microniveau:
Kind (handicap, zelfbeeld);
Ouders (verslaving, sociale vaardigheden);
Gezin (opvoedstijl, ingrijpende gebeurtenissen).
Mesoniveau:
Sociale gezinsfactoren (isolement, conflicten);
Sociale buurtfactoren (verpaupering, ongunstig
schoolklimaat).
Macroniveau:
4.1 Inleiding
Veel problemen vinden oorsprong in de jeugd. Door problemen van
kinderen niet te onderschatten en hen en de ouders te
ondersteunen draag je bij aan een gezondere samenleving.
4.2 De geschiedenis van de opvoedingsondersteuning
De basis voor de opvoedingsondersteuning is te vinden in de
Universele Rechten van het kind. Daarin staat dat het de plicht van
de overheid en alle professionals in het jeugdveld is om kinderen de
zorg en bescherming te bieden die zij nodig hebben.
Tot 1900: Ondersteuning vanuit de directe omgeving.
- Opvoedingsadviezen werden gegeven door artsen of de kerk.
- Vanuit de kerk waren er ook voogdijverenigingen en
verenigingen die ouders die het moeilijk hadden begeleidden
met de opvoeding.
- Tegen het einde van de 19e eeuw speelden ook onderwijzers
een rol in de opvoedingsondersteuning.
1900 tot 1940: Consultatiebureaus en MOB.
- 1901: Eerste consultatiebureau. Belangrijkste doel:
kindersterfte terugdringen.
- Daarna in het hele land bureaus. Ouders (vooral moeders)
worden ondersteund bij opvoeding >
zwangerschapscursussen, voorlichtingen over voeding,
verzorging etc.
- Later ook aandacht voor geestelijke gezondheid.
- De ontwikkeling werd ingedeeld in leeftijdsfasen en
ontwikkelingsaspecten.
- In 1928 werd het eerste Medisch Opvoedkundig Bureau
opgericht (MOB) dat zich richtte op kinderen met psychische
en lichamelijke problemen en hun ouders. Het MOB werd
opgezet om te voorkomen dat ‘moeilijke kinderen’
ontspoorden of later in psychiatrische inrichtingen
terechtkwamen. Na een aantal omvormingen werd het als
laatste het GGZ-centra: centra voor geestelijke gezondheid.
1940 tot 1990: Verdere professionalisering.
- In Tweede Wereldoorlog verdween aandacht voor
opvoedingsondersteuning, daarna leefde die weer op.
- Nieuwe tijdschriften, bijv.: ons gezin. Vanaf de jaren 60
opvoedtijdschriften: Ouders van nu, Kinderen.
- Ook cursussen bijvoorbeeld op TV.
- Splitsing tussen preventieve en therapeutische ondersteuning.
- Daarna steeds meer verschil in voorlichting en ondersteuning.
- Bij ondersteuning werd vooral uitgegaan van
ontwikkelingspsychologie.
, - Peuterspeelzalen gingen samenwerken met scholen.
1990 tot nu: Opvoedingsondersteuning krijgt volwaardige
plaats.
- Krijgen van kinderen is een bewuste keuze geworden
waardoor ouders hoge verwachtingen hebben van hun
kinderen en van zichzelf.
- Het netwerk van familie is veel kleiner geworden. Daardoor
minder informatie en ondersteuning.
- Ouders zijn steeds meer aangewezen op professionele
ondersteuning; Jeugdbeleid, bureau jeugdzorg, CJG’s.
- Steeds meer aandacht voor vroege signalering
(ontwikkelingsstoornissen).
- KO en PSZ volgen ontwikkeling van het kind systematisch en
hebben regelmatig overleg met ouders. Verwijzen ouders
eventueel door.
4.3 Opvoedingsondersteuning in een breder perspectief
Opvoedingsondersteuning wordt ingezet om problemen bij het
opgroeien te voorkomen. Opvoedingsondersteuning en
jeugdhulpverlening zijn van elkaar te onderscheiden maar niet
geheel los van elkaar te zien omdat ze in elkaars verlengde liggen.
Als een gezin niet meer geholpen is met lichtere vormen van
opvoedingsondersteuning dan komt dat gezin in de
jeugdhulpverlening terecht.
4.3.1 Het begrip opvoedingsondersteuning
NJi (Nederlands jeugd instituut): Opvoedingsondersteuning bestaat
uit voorlichting, pedagogische advisering en begeleiding, praktische
hulp bij de verzorging van kinderen, sociale steun en
gezinshulpverlening. De ondersteuning is gericht op het vergroten
van competenties van ouders en kinderen en op het voorkomen van
pedagogische problemen.
Opvoedingsondersteuning op drie niveaus:
Microniveau:
Kind (handicap, zelfbeeld);
Ouders (verslaving, sociale vaardigheden);
Gezin (opvoedstijl, ingrijpende gebeurtenissen).
Mesoniveau:
Sociale gezinsfactoren (isolement, conflicten);
Sociale buurtfactoren (verpaupering, ongunstig
schoolklimaat).
Macroniveau:
