Aantekeningen OP05
AFAS
AFAS-02
Afasie
Verworven taalstoornis, veroorzaakt door hersenletsel, waarbij het begrijpen en
het uiten van gesproken en geschreven taal gestoord kan zijn.
Mogelijke stoornissen in:
- Begrijpen
- Spreken
- Lezen
- Schrijven (spellen)
Taalstoornis:
- Denken en non-verbale geheugen (bijv. gezichten, voorwerpen) = intact
- Uiten van denken via taal is gestoord
Taalverwerkingsmodellen
Beschrijven taalverwerking
‘losse onderdelen’ van de taalverwerking
Onderliggende neurolinguïstische en cognitieve mechanismen
Voor afasie: model op woordniveau (Ellis & Young), model op zinsniveau
(Levelt, Garrett)
Taalmodel van Ellis & Young
- Taalverwerking op verschillende modaliteiten
- Woordniveau (geen zinnen)
- Informatiestroom analyse en synthese van gesproken en geschreven
woorden
- Hoe dieper in systeem hoe meer invloed op overige niveaus
Uiteinden van keten: wat je hoort, wat je schrijft, wat je spreekt, wat je leest
Analyse systemen: herkennen van taal
Inputlexicons: herkennen bestaande woorden
Semantisch systeem: concepten
Outputlexicons: woordvormen
Foneem- & grafeemsysteem: spraakklanken en letters worden ingeschakeld bij
bestaande woorden en non-woorden
Oefening
- Je kunt luisteren en lezen zonder te begrijpen. Hoe? 1 (je herkent dat het
taal is), als je het niet herkent gaat hij naar 9 of hij houdt bij 1 op omdat je
niet weet wat het is en of het een bestaand woord is. Voor lezen geldt
hetzelfde, alleen dan van 5 naar 19..
- Welke weg volg je als je het woord ‘’afasie’’ hardop voorleest? 5 - 6 – 4 -
8-9
- Welke weg volg je als je een afbeelding van een hond schriftelijk benoemt?
4 (rechtstreeks het semantisch systeem in omdat je het beeld ziet en
herkent) 16 - 19
- Welke weg volg je als je het woord ‘splok’ hardop nazegt? 1 - 9
- Welke weg volg je als je een zeer bekend woord als ‘huis’ nazegt? 1 - 2 –
(4) - 8 – 9
Heel veel bekende woorden gaan niet meer via het semantisch systeem, zo ook
je naam; hoogfrequente woorden gaan dus niet meer via het semantisch
systeem.
Stoornis in 1 systeem heeft gevolgen voor alle stappen erna. Bijvoorbeeld:
- Je ziet een helikopter, maar kan niet op de naam komen: waar zit mogelijk
het probleem? Wat is het gevolg? 8
AFAS
AFAS-02
Afasie
Verworven taalstoornis, veroorzaakt door hersenletsel, waarbij het begrijpen en
het uiten van gesproken en geschreven taal gestoord kan zijn.
Mogelijke stoornissen in:
- Begrijpen
- Spreken
- Lezen
- Schrijven (spellen)
Taalstoornis:
- Denken en non-verbale geheugen (bijv. gezichten, voorwerpen) = intact
- Uiten van denken via taal is gestoord
Taalverwerkingsmodellen
Beschrijven taalverwerking
‘losse onderdelen’ van de taalverwerking
Onderliggende neurolinguïstische en cognitieve mechanismen
Voor afasie: model op woordniveau (Ellis & Young), model op zinsniveau
(Levelt, Garrett)
Taalmodel van Ellis & Young
- Taalverwerking op verschillende modaliteiten
- Woordniveau (geen zinnen)
- Informatiestroom analyse en synthese van gesproken en geschreven
woorden
- Hoe dieper in systeem hoe meer invloed op overige niveaus
Uiteinden van keten: wat je hoort, wat je schrijft, wat je spreekt, wat je leest
Analyse systemen: herkennen van taal
Inputlexicons: herkennen bestaande woorden
Semantisch systeem: concepten
Outputlexicons: woordvormen
Foneem- & grafeemsysteem: spraakklanken en letters worden ingeschakeld bij
bestaande woorden en non-woorden
Oefening
- Je kunt luisteren en lezen zonder te begrijpen. Hoe? 1 (je herkent dat het
taal is), als je het niet herkent gaat hij naar 9 of hij houdt bij 1 op omdat je
niet weet wat het is en of het een bestaand woord is. Voor lezen geldt
hetzelfde, alleen dan van 5 naar 19..
- Welke weg volg je als je het woord ‘’afasie’’ hardop voorleest? 5 - 6 – 4 -
8-9
- Welke weg volg je als je een afbeelding van een hond schriftelijk benoemt?
4 (rechtstreeks het semantisch systeem in omdat je het beeld ziet en
herkent) 16 - 19
- Welke weg volg je als je het woord ‘splok’ hardop nazegt? 1 - 9
- Welke weg volg je als je een zeer bekend woord als ‘huis’ nazegt? 1 - 2 –
(4) - 8 – 9
Heel veel bekende woorden gaan niet meer via het semantisch systeem, zo ook
je naam; hoogfrequente woorden gaan dus niet meer via het semantisch
systeem.
Stoornis in 1 systeem heeft gevolgen voor alle stappen erna. Bijvoorbeeld:
- Je ziet een helikopter, maar kan niet op de naam komen: waar zit mogelijk
het probleem? Wat is het gevolg? 8
