1 Maart 2022
Draaiboek kwantitatief
onderzoek
Wetenschapsbureau
, 2
Beste lezer,
Welkom in het draaiboek over kwantitatief onderzoek. Je hebt een onderwerp voor
een onderzoek maar je weet niet hoe nu verder. Dit draaiboek bevat alle informatie
die je nodig hebt om een passend onderzoeksdesign, populatie en de statistische
toetsen te selecteren voor bij je onderzoeksvraag. Je begint altijd met het schrijven van
een onderzoeksprotocol, hierin leg je alles vast wat je wilt gaan doen. Dit draaiboek
richt zich voornamelijk op de methode van je onderzoeksprotocol en uiteindelijke
scriptie. Hieronder is meer informatie gegeven over de verschillende hoofdstukken.
1. Het doel van het onderzoek met de PICO vraagstelling.
2. Het studiedesign: observationeel onderzoek met case-control studie en
cohortstudie.
3. De Studiepopulatie: in- en exclusiecriteria en sample size berekening.
4. De methode met hierin de eindparameters en studieprocedure.
5. Statistische analyse: continue of categoriale variabele, omgaan met missende
data en welke statistische toets je gaat gebruiken.
1 maart 2022 2
, 3
Inhoud
Hoofdstuk 1 Doel van het onderzoek .................................................................................. 6
1.1 PICO ............................................................................................................................... 6
1.1.1 Diagnostisch onderzoek .............................................................................................. 6
1.1.2 Prognostisch onderzoek ............................................................................................. 7
1.1.3 Interventie onderzoek................................................................................................. 8
1.1.4 Etiologisch onderzoek ................................................................................................ 8
Hoofdstuk 2 studiedesign ................................................................................................. 10
2.1 Observationeel onderzoek ........................................................................................... 10
2.1.1 Cohortonderzoek ...................................................................................................... 10
2.1.1.1 Prospectief onderzoek ............................................................................................ 10
2.1.1.2 Retrospectief onderzoek ........................................................................................ 10
2.1.1.3 Cross-sectioneel onderzoek .................................................................................... 11
2.1.2 Case-control onderzoek ............................................................................................ 11
2.2 Experimenteel onderzoek ............................................................................................ 11
2.3 Onderzoeksdesign op basis van methodologisch domein .......................................... 11
2.3.1 Diagnostisch onderzoek ............................................................................................ 11
2.3.2 Prognostisch onderzoek ........................................................................................... 12
2.3.3 Interventie onderzoek............................................................................................... 12
2.3.4 Etiologisch onderzoek .............................................................................................. 12
Hoofdstuk 3 Studiepopulatie ............................................................................................. 13
3.1 Selecteren van patiënten .............................................................................................. 13
3.2 Randomisatie ............................................................................................................... 13
3.3 Sample size berekening ............................................................................................... 13
Hoofdstuk 4 Methode ........................................................................................................ 14
4.1 Uitkomstmaten ............................................................................................................ 14
4.2 Studieprocedure........................................................................................................... 14
4.3 Datacollectie................................................................................................................. 14
4.4 Interne en externe validiteit ........................................................................................ 14
4.5 Bias ............................................................................................................................... 15
4.5.1 Selectiebias ................................................................................................................ 15
4.5.2 Informatiebias .......................................................................................................... 15
4.5.3 Observerbias ............................................................................................................. 15
4.5.4 Referral bias .............................................................................................................. 15
4.5.5 Measurement bias .....................................................................................................16
4.6 Confounding ................................................................................................................16
1 maart 2022 3
, 4
4.6.1 Randomisatie ............................................................................................................ 17
4.6.2 Restrictie ................................................................................................................... 17
4.6.3 Matching ................................................................................................................... 17
4.7 Effectmodificatie .......................................................................................................... 17
Hoofdstuk 5 Statistische analyse ...................................................................................... 18
5.1 Beschrijvende statistiek .............................................................................................. 18
5.1.1 Demografische tabel/karakteristiekentabel ............................................................. 18
5.1.2 Centrummaten en spreidingsmaten .........................................................................19
5.1.2.1 Het gemiddelde .......................................................................................................19
5.1.2.2 De standaarddeviatie .............................................................................................19
5.1.2.3 De mediaan.............................................................................................................19
5.1.2.4 De modus............................................................................................................... 20
5.1.2.5 De interkwartielrange ........................................................................................... 20
5.2 Normale verdeling ...................................................................................................... 20
5.2.1 Shapiro wilkinson test ............................................................................................... 21
5.2.2 Histogram ................................................................................................................. 21
5.2.3 Boxplot ...................................................................................................................... 21
5.2.4 QQ-plot [Quantile-Quantile plot] ............................................................................ 22
5.3 Inferentiële statistiek .................................................................................................. 22
5.3.1 Afhankelijke en onafhankelijke variabele ................................................................ 22
5.3.2 Gepaarde en ongepaarde groepen ........................................................................... 23
5.3.3 Parametrische en non-parametrische toets ............................................................ 23
5.3.4 Nulhypothese en alternatieve hypothese ................................................................ 23
5.3.5 Het 95% betrouwbaarheidsinterval en P-waarde ................................................... 23
5.3.6 Type I en Type II fout .............................................................................................. 24
5.3.7 Test statistics ............................................................................................................ 24
5.3.8 Effect size (effectgrootte) ......................................................................................... 25
5.4 Numerieke afhankelijke variabele .............................................................................. 26
5.4.1 One sample t-test ..................................................................................................... 26
5.4.2 Vergelijken van twee groepen .................................................................................. 26
5.4.2.1 Gepaarde t-test ...................................................................................................... 26
5.4.2.2 Wilcoxon signed ranks.......................................................................................... 27
5.4.2.3 Ongepaarde T-test ................................................................................................ 27
5.4.2.4 Wilcoxon rank sum (Mann-Whitney U test)........................................................ 28
5.4.2.5 Assumptie gelijke variantie: Levene’s test ........................................................... 29
5.4.3 Vergelijken van meer dan twee groepen ................................................................. 29
5.4.3.1 Repeated measures ANOVA ................................................................................. 30
1 maart 2022 4
Draaiboek kwantitatief
onderzoek
Wetenschapsbureau
, 2
Beste lezer,
Welkom in het draaiboek over kwantitatief onderzoek. Je hebt een onderwerp voor
een onderzoek maar je weet niet hoe nu verder. Dit draaiboek bevat alle informatie
die je nodig hebt om een passend onderzoeksdesign, populatie en de statistische
toetsen te selecteren voor bij je onderzoeksvraag. Je begint altijd met het schrijven van
een onderzoeksprotocol, hierin leg je alles vast wat je wilt gaan doen. Dit draaiboek
richt zich voornamelijk op de methode van je onderzoeksprotocol en uiteindelijke
scriptie. Hieronder is meer informatie gegeven over de verschillende hoofdstukken.
1. Het doel van het onderzoek met de PICO vraagstelling.
2. Het studiedesign: observationeel onderzoek met case-control studie en
cohortstudie.
3. De Studiepopulatie: in- en exclusiecriteria en sample size berekening.
4. De methode met hierin de eindparameters en studieprocedure.
5. Statistische analyse: continue of categoriale variabele, omgaan met missende
data en welke statistische toets je gaat gebruiken.
1 maart 2022 2
, 3
Inhoud
Hoofdstuk 1 Doel van het onderzoek .................................................................................. 6
1.1 PICO ............................................................................................................................... 6
1.1.1 Diagnostisch onderzoek .............................................................................................. 6
1.1.2 Prognostisch onderzoek ............................................................................................. 7
1.1.3 Interventie onderzoek................................................................................................. 8
1.1.4 Etiologisch onderzoek ................................................................................................ 8
Hoofdstuk 2 studiedesign ................................................................................................. 10
2.1 Observationeel onderzoek ........................................................................................... 10
2.1.1 Cohortonderzoek ...................................................................................................... 10
2.1.1.1 Prospectief onderzoek ............................................................................................ 10
2.1.1.2 Retrospectief onderzoek ........................................................................................ 10
2.1.1.3 Cross-sectioneel onderzoek .................................................................................... 11
2.1.2 Case-control onderzoek ............................................................................................ 11
2.2 Experimenteel onderzoek ............................................................................................ 11
2.3 Onderzoeksdesign op basis van methodologisch domein .......................................... 11
2.3.1 Diagnostisch onderzoek ............................................................................................ 11
2.3.2 Prognostisch onderzoek ........................................................................................... 12
2.3.3 Interventie onderzoek............................................................................................... 12
2.3.4 Etiologisch onderzoek .............................................................................................. 12
Hoofdstuk 3 Studiepopulatie ............................................................................................. 13
3.1 Selecteren van patiënten .............................................................................................. 13
3.2 Randomisatie ............................................................................................................... 13
3.3 Sample size berekening ............................................................................................... 13
Hoofdstuk 4 Methode ........................................................................................................ 14
4.1 Uitkomstmaten ............................................................................................................ 14
4.2 Studieprocedure........................................................................................................... 14
4.3 Datacollectie................................................................................................................. 14
4.4 Interne en externe validiteit ........................................................................................ 14
4.5 Bias ............................................................................................................................... 15
4.5.1 Selectiebias ................................................................................................................ 15
4.5.2 Informatiebias .......................................................................................................... 15
4.5.3 Observerbias ............................................................................................................. 15
4.5.4 Referral bias .............................................................................................................. 15
4.5.5 Measurement bias .....................................................................................................16
4.6 Confounding ................................................................................................................16
1 maart 2022 3
, 4
4.6.1 Randomisatie ............................................................................................................ 17
4.6.2 Restrictie ................................................................................................................... 17
4.6.3 Matching ................................................................................................................... 17
4.7 Effectmodificatie .......................................................................................................... 17
Hoofdstuk 5 Statistische analyse ...................................................................................... 18
5.1 Beschrijvende statistiek .............................................................................................. 18
5.1.1 Demografische tabel/karakteristiekentabel ............................................................. 18
5.1.2 Centrummaten en spreidingsmaten .........................................................................19
5.1.2.1 Het gemiddelde .......................................................................................................19
5.1.2.2 De standaarddeviatie .............................................................................................19
5.1.2.3 De mediaan.............................................................................................................19
5.1.2.4 De modus............................................................................................................... 20
5.1.2.5 De interkwartielrange ........................................................................................... 20
5.2 Normale verdeling ...................................................................................................... 20
5.2.1 Shapiro wilkinson test ............................................................................................... 21
5.2.2 Histogram ................................................................................................................. 21
5.2.3 Boxplot ...................................................................................................................... 21
5.2.4 QQ-plot [Quantile-Quantile plot] ............................................................................ 22
5.3 Inferentiële statistiek .................................................................................................. 22
5.3.1 Afhankelijke en onafhankelijke variabele ................................................................ 22
5.3.2 Gepaarde en ongepaarde groepen ........................................................................... 23
5.3.3 Parametrische en non-parametrische toets ............................................................ 23
5.3.4 Nulhypothese en alternatieve hypothese ................................................................ 23
5.3.5 Het 95% betrouwbaarheidsinterval en P-waarde ................................................... 23
5.3.6 Type I en Type II fout .............................................................................................. 24
5.3.7 Test statistics ............................................................................................................ 24
5.3.8 Effect size (effectgrootte) ......................................................................................... 25
5.4 Numerieke afhankelijke variabele .............................................................................. 26
5.4.1 One sample t-test ..................................................................................................... 26
5.4.2 Vergelijken van twee groepen .................................................................................. 26
5.4.2.1 Gepaarde t-test ...................................................................................................... 26
5.4.2.2 Wilcoxon signed ranks.......................................................................................... 27
5.4.2.3 Ongepaarde T-test ................................................................................................ 27
5.4.2.4 Wilcoxon rank sum (Mann-Whitney U test)........................................................ 28
5.4.2.5 Assumptie gelijke variantie: Levene’s test ........................................................... 29
5.4.3 Vergelijken van meer dan twee groepen ................................................................. 29
5.4.3.1 Repeated measures ANOVA ................................................................................. 30
1 maart 2022 4
