Aantekeningen hoorcolleges en kennisclips van het deel Burgerlijk procesrecht van het vak Burgerlijk- en Bestuursprocesrecht, jaar 2 Rechtsgeleerdheid, Universiteit Utrecht

Hoorcollege week 1: inleiding burgerlijk procesrecht

1. Rechtsbronnen
 Nationale wetgeving
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
 Internationale regelgeving
- Verdragen
- EU-regelgeving
 Lagere richtlijnen

2. Doel en functie van het procesrecht
Het procesrecht heeft een dienende functie:
 Rechtsbescherming en titelverschaffing
 Geschilbeslechting
 Rechtsvorming en rechtseenheid

Alternatieven voor het civiele proces:
 Een schikkingsregeling
 Alternatieve geschilbeslechting
 Eigenrichting?

3. Bevoegdheid
Absolute competentie:
 Rechtbank (inclusief kanton), hof of Hoge Raad
 Hoofdregel: rechtbank is bevoegd (art. 42 RO)

Relatieve competentie:
 Bij welke rechtbank kun je terecht?
 Hoofdregel: woonplaats van de gedaagde (art. 99 e.v. Rv)

Verkeerde rechtsingang:
 Onbevoegdverklaring (art. 72 Rv)
 Verwijzing (art. 73 Rv)

4. Procesverloop in eerste aanleg
Het burgerlijk procesrecht kent twee basisprocedures:
1. Dagvaardingsprocedure (art. 45 e.v. Rv)
2. Verzoekschriftprocedure (art. 261 e.v. Rv)

Maar, het kent nog wel meer procedures (ongeveer twintig).

4.1 Dagvaardingsprocedure
Dagvaarding  conclusie van antwoord  zitting  vonnis
 Verstekvonnis (indien gedaagde niet verschijnt)

Dagvaarding (door eiser):
 Uitbrengen van de dagvaarding (artt. 45-66, 111 en 114 Rv): aan de gedaagde

,  Aanbrengen van de dagvaarding (artt. 123 en 125 Rv): opsturen van de dagvaarding door de
eiser naar de rechtbank zodat die kan zien dat de gedaagde is geïnformeerd dat een zaak is
begonnen tegen hem

Conclusie van antwoord en verstekvonnis (door gedaagde):
 ‘Verschijnen’ op de roldatum (art. 128 lid 1 Rv): via het elektronische systeem zal de
advocaat aangeven dat hij een termijn wil voor het indienen van een conclusie van
antwoord. Het gaat hier dus niet om fysieke aanwezigheid.
 Conclusie van antwoord (art. 128 lid 2 Rv): schriftelijk stuk waarin de gedaagde een verweer
kan voeren.
- Verstek en verzet (artt. 139-148 Rv): verstek bij niet opdagen gedaagde
(verstekvonnis). Daarbij wordt de eis toegewezen.

Zitting:
 Mondelinge behandeling (artt. 87, 88 en 131 Rv)
- Repliek: door eiser
- Dupliek: door gedaagde (art. 132 Rv)
- Pleidooiregeling

Vonnis:
 Incidenten (art. 208 e.v. Rv)
 Bewijsverrichtingen (art. 149 e.v. Rv)
 Het (tussen)vonnis (artt. 229-232 Rv)

4.2 Kantonrechter
 Licht afwijkende regeling voor zaken met een beperkt belang, arbeidszaken etc. (art. 93 e.v.
Rv)
 Geen verplichte procesvertegenwoordiging (art. 79 Rv)
 Iets actievere rol rechtbank (artt. 82 lid 2 en 84 Rv)

4.3 Verzoekschriftprocedure
 Geheel afwijkende regeling (art. 261 e.v. Rv)
 Procedure begint door indiening verzoekschrift bij de rechtbank

5. Beginselen van het civiele procesrecht
 Recht op een eerlijk proces (art. 6 EVRM): ‘…eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak,
binnen een redelijke termijn, door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht…’
 Recht op een behandeling: toegang tot de rechter (art. 6 EVRM, artt. 17 en 18 lid 2 Gw)
(EHRM Airey/Ierland)
 Recht op een eerlijke behandeling: beginsel van equality of arms (beide partijen gelijk) en
het beginsel van hoor en wederhoor (HR De googlende rechter) (art. 6 EVRM en artt. 19, 230
en 1036 Rv)
 Recht op een onpartijdige en onafhankelijke rechter (art. 6 EVRM en 117 Gw
 Recht op berechting binnen een redelijke termijn (art. 6 EVRM en 20 Rv) (EHRM Capuano)
 Openbaarheid van de rechtspraak (art. 6 EVRM, 121 Gw, 4 RO en 27 en 28 Rv)
 Motivering van de rechterlijke uitspraak (art. 6 EVRM, 121 Gw, 5 RO, 30, 230 en 287 Rv)
 Recht op een mondelinge behandeling (art. 6 EVRM en 155 Rv)